Тұрғын емес үй-жайлар мен паркингтер кімдікі?

Бірінші қабаттағы үй-жай, жерасты паркингі немесе бірнеше қойма үйдің ішінде орналасқаны үшін ғана тұрғындарға тиесілі болмайды. Құрылыс салушы оларды сатпай қалдырғаны үшін де оның меншігі болып қала бермейді. Әр нысанның құқықтық мәртебесін жоба, кондоминиумның тіркелген құрамы және жылжымайтын мүлікке құқық туралы жазба анықтайды. Жарнама буклеті, есіктегі тақтайша және басқарушы компанияның актісіндегі жол меншік құқығын тудырмайды.

МИБ төрағасы немесе басқарушы компания үшін қате бухгалтериядан басталмайды. Қате тізілімнен басталады: жеке дүкен ортақ мүлік ретінде жазылады, техникалық үй-жай коммерциялық деп аталады, бүкіл паркинг жеке тұрақ орындарымен араластырылады, ал қоймалар құжатсыз пәтерлерге тіркеледі. Бұдан кейін үлестер, есептеулер, дауыс берушілер тізімі, кворум және сметалар да қате шығады.

Төменде Қазақстандағы көппәтерлі үйлер және 2025 жылғы өзгерістерден кейін, заңның 2026 жылғы редакциясын ескере отырып қолданылатын ережелер сөз болады. Дау туған кезде нақты үйдің қолданыстағы тіркеу құжаттарын тексеріп, қажет болса бейінді заңгердің қорытындысын алған жөн. Бірақ жұмыс реті біреу: алдымен нысан мен құқықты анықтаңыз, содан кейін ақша мен дауысты есептеңіз.

Бір мекенжайда меншіктің үш түрлі режимі бар

Жаңа үйдегі мүлікті бірден үш топқа бөлу керек: жеке меншіктегі дербес нысандар, кондоминиумның ортақ мүлкі және біреуге шектеулі пайдалануға берілген ортақ мүлік бөліктері. Бұл топтарды бір кілтпен ашылған күннің өзінде араластыруға болмайды.

Бірінші топқа пәтерлер, тіркелген тұрғын емес үй-жайлар, тұрақ орындары және қоймалар жатады. Әр нысанның өз меншік иесі болуы мүмкін: жеке тұлға, компания, мемлекет немесе нысанды сатпаған құрылыс салушы. Меншік иесі нысанды басқарады, жалға береді және заңда көзделген шығыстарды көтереді. Егер қойма немесе тұрақ орны жеке нысан ретінде рәсімделіп, мәмілеге кірмесе, пәтерді сату оларды сатып алушыға автоматты түрде өткізбейді.

Екінші топ кондоминиум қатысушыларының бәріне ортақ үлестік меншік құқығымен тиесілі. «Тұрғын үй қатынастары туралы» заң оған ортақ пайдаланылатын бөліктерді жатқызады: қасбеттер, кіреберістер, холдар, дәліздер, баспалдақтар, лифтілер, шатырлар, техникалық қабаттар, жертөлелер, үйге ортақ инженерлік жүйелер, жер учаскесі және жеке меншікте жоқ басқа мүлік. Мұндай дәліздегі немесе сорғы бөлмесіндегі өз үлесіңізді бөлек сата алмайсыз. Үлес пәтерге, коммерциялық үй-жайға, тұрақ орнына немесе қоймаға ілеседі.

Үшінші топ ортақ меншікте қалады, бірақ жиналыс немесе уәкілетті орган оның нақты бөлігін шектеулі пайдалануға береді. Мысалы, дүкен иесіне шарт талаптарымен қасбеттен орын немесе ортақ дәліздің бір бөлігі берілуі мүмкін. Пайдаланушы меншік иесіне айналмайды. Мұндай пайдаланудан түскен ақы үйдің ағымдағы шотына түседі, ал ортақ мүлікті жеке пайдалану салдарынан туған шығынды пайдаланушы өтейді.

Бұл шекара «бұл кімдікі?» деген сұрақтан да көп мәселені шешеді. Жеке нысан меншік иелерінің тізіліміне және есептеу базасына кіреді. Ортақ мүлік түгендеу тізбесіне, қызмет көрсету сметасына және қабылдау-тапсыру актісіне кіреді. Шектеулі пайдалану құрылыс салушымен ауызша келісімді емес, шешім мен шартты талап етеді.

Мәртебені сату жоспары емес, құжаттар анықтайды

Сенімді жауап кемінде төрт құжаттан құралады: кондоминиум нысанының тіркелген құрамы, дербес нысан бойынша құқықтық кадастр мәліметтері, кадастрлық паспорт және жобалау-сметалық құжаттама. Құрылыс салушының қабылдау-тапсыру актісі тексерудің бесінші қабаты болады. Құжаттар бір-біріне сәйкес келмесе, есептеуге ыңғайлысын таңдап алуға болмайды.

Алдымен тіркелген кондоминиум нысанын тексеріңіз. Оны тіркегенде ортақ мүліктің құрамы, пәтерлердің жалпы алаңы, жеке меншіктегі тұрғын емес үй-жайлардың, тұрақ орындары мен қоймалардың алаңы, сондай-ақ әр нысанның үлесі көрсетіледі. Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы заң дербес нысандардың алаңы өзгергенде ортақ мүлік құрамы мен үлес мөлшерінің өзгерісін тіркеуді талап етеді.

Содан кейін тіркелген құқықтар туралы мәлімет сұратыңыз. Әр дүкен, кеңсе, тұрақ орны және қойма бойынша кемінде мекенжай идентификаторы, кадастрлық нөмір, мақсаты, алаңы және құқық иесі сәйкес келуі керек. Брондау шарты, алдын ала шарт немесе құрылыс салушыға толық ақы төлеу тіркелген құқыққа тең емес. Құқық құрылыс салушының атында тұрған кезде, заңда көзделген жарналарды төлейтін меншік иесі де сол болып қалады.

Жоба басқа сұраққа жауап береді: үйдің бұл бөлігі не үшін салынған және қандай жүйелерге қызмет көрсетеді. Осы арқылы қойманы электр қалқанынан, коммерциялық үй-жайды арба қоятын бөлмеден, жеке паркингті оның ішіндегі инженерлік аймақтан ажыратуға болады. Техникалық паспорт жоспар мен сипаттамаларды көрсетеді, бірақ оны тіркелген құқықтардан бөлек қарауға болмайды.

Тексеруді тізілімге түсіріп, әр нысанға бір жазба жасаңыз. Жазбаның міндетті өрістері: ішкі ID, нысан түрі, кадастрлық нөмір, алаң, меншік иесі, құқық негізі, үлес және шығыс контуры.

НП-01 тұрғын емес үй-жайы бойынша жазба былай көрінуі мүмкін: алаңы 126,4 м², меншік иесі мен нөмірі анықтамадан, негізі тіркелген құқық, есептелген үлесі және үйге ортақ шығыс контуры. ПМ-18 тұрақ орны үшін 13,5 м² алаңды, жеке құқықты, оның үлесін, паркингті күтіп-ұстау контурын және жинақ жарнасын көрсетіңіз. ТП-02 техникалық үй-жайы үшін жеке құқықтың жоқ екенін, ортақ үлестік меншікке жататынын және дербес жеке шотсыз үйге ортақ контурға кіретінін белгілеңіз.

Тізілімдегі бос өрісті болжаммен толтырмаңыз. Оны жеке міндетке айналдырыңыз: анықтама сұрату, жобаны көтеру, сәйкессіздік актісін жасау немесе тіркеуді түзетуге бастама беру.

Әр деректеменің күні мен дереккөзін қатар сақтаңыз. Сату бөлімінің тізімі күн сайын өзгеруі мүмкін, тіркелген құқық туралы анықтама алынған сәттегі заңдық жағдайды бекітеді, ал жоба нысанның мақсатын түсіндіреді. Қызметкер алаңды қолмен түзетсе, тізілім бұрынғы мәнді, өзгерту негізін және авторын сақтауы керек. Әйтпесе бір айдан кейін есептеу мен кворумға қай нұсқа қатысқанын ешкім дәлелдей алмайды.

Коммерциялық алаң тұрғындар көшкеннен кейін ортақ болмайды

Дүкен, кеңсе, кафе немесе басқа тұрғын емес үй-жай жобада дербес ішкі кеңістік ретінде көзделіп, оған құқық тіркелсе, жеке меншік болып қалады. Үй-жай бос тұрса, маңдайшасы болмаса немесе құрылыс салушы жалға алушыға кілт бермесе де, тұрғындар оны автоматты түрде иеленбейді.

Заң тұрғын емес үй-жайды бірнеше белгі арқылы анықтайды: ол көппәтерлі үйдің ішінде орналасады, қабырға, еден және төбе бойынша шекарасы бар, жобада көзделген, тұрақты тұруға арналмаған және жеке меншікте болады. Анықтаманың соңғы бөлігі шешуші: ортақ мүлікке есік пен нөмір орнату оны тұрғын емес үй-жайға айналдырмайды.

Кері қате жиірек кездеседі. Жобада тазалау құралдарына арналған бөлме, жылу пункті, есепке алу торабы, күзет бөлмесі немесе жабдыққа өтетін жол болады. Сату жоспарында оны бос алаң ретінде бояп, кейін коммерциялық нысан ретінде тіркеуге немесе жалға беруге тырысады. Атауды емес, атқаратын қызметін және үймен байланысын тексеру керек. Екі немесе одан көп дербес нысанға қызмет көрсететін инженерлік жүйеде немесе үй-жайда ортақ мүліктің белгілері бар. Оған қолжетімділікті жалдау шартымен жабуға болмайды.

Коммерциялық нысан иесінің бөлек кіретін есігі болса да, ол ортақ мүлік шығыстарынан босамайды. Оған бүкіл үйді ұстап тұрған шатырдың, іргетастың, қасбеттің, учаскенің және жүйелердің үлесі тиесілі. Сонымен бірге тұрғын емес үй-жайдың иесі өз үй-жайының ішіндегі коммуналдық қызметтерге шарттарды өзі жасайды.

Қосымша жүктеме де бар. Дүкен, мейрамхана немесе өндіріс ортақ мүлікке жылдық сметадан тыс шығын келтірсе, тұрғын емес үй-жайдың иесі оны өтеуге міндетті. Бұл өз бетінше «коммерциялық тариф» тағайындауға рұқсат бермейді. МИБ себеп пен соманы көрсетуі керек: мысалы, ортақ кіреберіс аймағын қосымша тазалау сағаттары, қалдықтың артық көлемін әкету немесе үйге ортақ ресурстың көбейген тұтынуы. Есеп болмаса, мұндай есептеу дауға төтеп бермейді.

Тұрғын емес үй-жай үшін ағымдағы жарнаны жиналыс оның алаңына сай белгілейді. Заңның қолданыстағы редакциясы бойынша ол пәтерлер үшін белгіленген жарнадан екі еседен артық жоғары бола алмайды. Коэффициентті төрағаның бұйрығымен емес, жиналыс шешімімен және сметамен бекіту керек.

Паркинг пен тұрақ орнын бір жолға жазуға болмайды

Заңда паркинг пен тұрақ орны есептің екі бөлек нысаны. Паркинг көлік қоюға арналған, тұрақ орындарынан тұратын және үйдің бір бөлігінде не жапсарлас құрылыста орналасқан тұрғын емес үй-жай. Паркингтің өзі кондоминиумның ортақ мүлкіне кіруі немесе жеке меншікте болуы мүмкін. Сондықтан «жерасты паркингі әрқашан ортақ» деген де, «бүкіл паркинг тұрақ орындары иелерінікі» деген де қате.

Паркингтің ішінде тағы бір шекара жүргізу қажет. Сызылып белгіленген және тіркелген тұрақ орны жеке меншікте болуы мүмкін. Өту жолдары, пандустар, эвакуация жолдары, желдету камералары, сорғылар, өрт автоматикасы және желілер әдетте бірнеше орынға немесе үйге қызмет көрсетеді. Олардың мәртебесін жоба мен кондоминиум құрамынан тексереді. Едендегі тіктөртбұрышқа иелік ету ортақ өту жолын жабуға, бағанды қосып алуға немесе жабдыққа жететін аймақты иеленуге құқық бермейді.

Кейде бүкіл паркинг бір меншік иесінің атына бір тұрғын емес үй-жай ретінде тіркеледі, ал жүргізушілерге жылжымайтын мүлік емес, үлес, мүшелік, пайдалану құқығы немесе орынды жалдау сатылады. Үй тізілімі үшін бұл мүлде басқа құрылым. Арнайы ереже немесе тиісті өкілеттік басқаша белгілемесе, тіркелген меншік иесін нақты пайдаланушылар тізімімен ауыстыруға болмайды. Есептеу мен дауыс алдымен құқықтық кадастрда жазылған субъектіге және нысанға қатысты болады.

Орын иесінен төлем түбіртегін емес, тіркелген құқық туралы құжат пен кадастрлық паспортты сұраңыз. Едендегі орын нөмірінің жоспарға сәйкестігін, алаңын және нысанның дәл осы кондоминиумға кіретінін тексеріңіз. Бірнеше корпусы бар кешендердегі ортақ стилобат жиі қате туғызады: тұрақ орны бүкіл ауланың астында орналасады, бірақ заң жүзінде нақты тіркелген нысанға жатқызылуы керек.

Үйді қабылдау актісі тіркелгеннен кейін сатылмаған орындар үшін құрылыс салушы жауап береді. Заң оған тиесілі нысандар бойынша ағымдағы, жинақ және нысаналы жарналарды, сондай-ақ тұрақ орындары мен қоймаларды күтіп-ұстауға арналған арнайы ағымдағы жарналарды тікелей соған жүктейді. Сату шартындағы «пайдалану шығыстары сатылғаннан кейін басталады» деген талап бұл ауыртпалықты тұрғындарға ауыстырмауы керек.

Қойма жобада да, кадастрда да болуы керек

Заң бойынша қойма тұрғын емес үй-жайға жатпайды. Ол жобалау-сметалық құжаттамада көзделген, пәтерден тыс орналасқан, мүлік сақтауға арналған, үйге ортақ инженерлік жүйелердің жиынтығы мен бөлек кіреберіс тобы жоқ және жеке меншіктегі орын. Бұл анықтама баспалдақ астындағы қолдан жасалған бокстарды және техникалық жертөленің қоршалған бөліктерін қамтымайды.

Есіктегі «қойма» деген сөз ештеңені дәлелдемейді. Бөлек есеп жүргізу үшін жобадағы белгі, анықталатын шекара, алаң және тіркелген құқық керек. Құрылыс салушы тұрғынға шарт қосымшасы бойынша «қойма» сатса, бірақ кадастр дербес нысанды көрсетпесе, төраға өз бағдарламасына жазба енгізіп құқық жасамауы керек. Сәйкессіздікті рәсімдеп, құқық белгілейтін құжаттарды талап ету қажет.

Құбырлар, ысырмалар, есептеуіштер, кабель желілері немесе үйге ортақ жабдыққа баратын жолы бар үй-жайлар аса мұқият тексеріледі. Жеке үй-жай арқылы бір құбырдың өтуі әрқашан оның мәртебесін өзгертпейді. Бірақ кеңістікте үйге ортақ жүйелер жиынтығы болса немесе ол жүйелерге қызмет көрсету үшін қажет болса, жоба мен пайдалану шекарасын бөлек тексеру керек. Меншік иесі өз нысанындағы ортақ мүлікті тексеру, жөндеу немесе ауыстыру үшін үй өкілдерін кіргізуге міндетті, алайда бұл кіру құқығы жеке қойманы ортақ мүлік етпейді.

Ортақ арба қоятын бөлмені басқарма шешімімен тұрғындарға «таратып», кейін жеке меншік ретінде санауға болмайды. Ортақ мүлікті белгіленген талаптармен шектеулі пайдалануға беруге болады, бірақ одан меншік құрамы өзгермейді. Ортақ мүлікті иеліктен шығару немесе өзгерту заңда көзделген рәсімді, ал міндетті жағдайда мемлекеттік тіркеуді талап етеді.

Есептеулерде қоймалар бөлек контурға шығарылады. Паркингтегі қойма тиісті аймақты күтіп-ұстау шығыстарына әдістеме бойынша қатысады. Ол паркингтен тыс болса, әдістеме есепті кондоминиумды басқару жарналарының қағидаларына байланыстырады. Екі жағдайда да алаң мен меншік иесі тізілімге пәтерге қолмен «байланбай» кіруі керек, әйтпесе нысандардың бірін сату қарыз тарихын бұзады.

Үлес әр тіркелген нысанның алаңы бойынша есептеледі

Үлес нақты пәтермен, тұрғын емес үй-жаймен, тұрақ орнымен немесе қоймамен ортақ мүліктің қандай бөлігі ажырамас байланыста екенін көрсетеді. 2025 жылғы өзгерістерден кейін «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңның 33-бабы нысандардың осы төрт түрін де формулаға тікелей енгізді.

Есептеу мынадай:

Доля объекта = площадь объекта / сумма площадей всех частных объектов кондоминиума

Пәтер үшін пайдалы алаң алынады, тұрғын емес үй-жай, тұрақ орны және қойма үшін жеке меншіктегі алаң алынады. Бөлімге барлық пәтерлердің пайдалы алаңдары мен осы кондоминиумдағы барлық тіркелген тұрғын емес үй-жайлардың, тұрақ орындары мен қоймалардың алаңдары кіреді. Баспалдақтың, шатырдың, ортақ дәліздің және басқа ортақ бөліктердің алаңы бөлімге қосылмайды.

Тіркелген кондоминиумда пәтерлердің 8 000 м² пайдалы алаңы, 1 200 м² жеке коммерциялық үй-жай, 600 м² тұрақ орны және 200 м² қойма бар делік. Бөлім 10 000 м² болады. Сонда 80 м² пәтердің үлесі 0,008, яғни 0,8 пайыз; 200 м² дүкеннің үлесі 0,02, яғни 2 пайыз; 15 м² тұрақ орнының үлесі 0,0015, яғни 0,15 пайыз болады.

Бұл мысал бақылау үшін пайдалы, бірақ тіркелген есепті алмастырмайды. Барлық үлестің қорытындысы бірге тең болуы керек, тек дөңгелектеуден аздаған ауытқу болуы мүмкін. Қорытынды айтарлықтай аз не көп болса, әдетте бір нысан жоғалған, алаң екі рет есептелген немесе бөлімге ортақ үй-жай қосылған.

Үлесті заттай бөліп алуға болмайды. Үлесі 2 пайыз дүкен иесі шатырдың 2 пайызын өзінікі деп жариялай алмайды. Дербес нысан сатылғанда тиісті үлес пен міндеттер жаңа меншік иесіне өтеді. Үлесті беруге жеке шарт қажет емес, оны құрылыс салушының ортақ мүлікке бақылауын сақтау үшін қолдануға да болмайды.

Тұрғын емес үй-жай жапсарлас салынғанда немесе алаңдар тіркеліп өзгергенде, үлестер қайта есептеліп, өзгерістер тіркеледі. Техниктің өлшеуі немесе меншік иесінің өтініші негізінде есептеулердегі бөлімді өзгертпеңіз. Алдымен нысанның заңдық сипаттамасы, содан кейін үй тізілімі мен жеке шоттар өзгеруі керек.

Бір меншік иесіне бірнеше түрлі есептеу келуі мүмкін

Шығыстарды мақсаты бойынша бөлу керек, барлық нысанға бірдей түбіртек жіберуге болмайды. Заң пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлар үшін ағымдағы, жинақ және нысаналы жарналарды ажыратады, ал тұрақ орындары мен қоймалар үшін оларды күтіп-ұстауға арналған ағымдағы жарналарды, оған қоса жинақ және нысаналы жарналарды белгілейді.

Пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлардың ағымдағы жарналары үйді басқаруды, ағымдағы жөндеуді, өрт қауіпсіздігін және ортақ мүлікке жұмсалған коммуналдық ресурстарды өтейді. Олардың мөлшері пәтердің пайдалы алаңына немесе тұрғын емес үй-жайдың алаңына сай және жергілікті ең төменгі мөлшерден кем емес етіп белгіленеді. Коммерциялық нысан үшін жиналыс заңдағы шек аясында басқа мөлшер белгілей алады, бірақ хаттама есепті қайталауға мүмкіндік беруі керек.

Паркингті күтіп-ұстаудың өз сметасы бар. № 166 бұйрықпен бекітіліп, 2025 жылы өзгертілген әдістеме тазалауды, өртке қарсы шараларды, бар болса қақпа мен кіруді бақылау жүйелеріне қызмет көрсетуді, коммуналдық ресурстарды, шаруашылық материалдарын, инженерлік жүйелердің апаттық қызметін және жабдықты маусымға дайындауды қамтиды. Паркингтегі бір орынның немесе қойманың жарнасы алаңды ескере отырып, әдістемедегі формуламен есептеледі. Паркинг желдетуін жөндеу шығысын, егер ол арнайы контурға қатысты болса, пәтерлер тарифіне үнсіз араластыруға болмайды.

Жинақ жарнасы ортақ мүлікті күрделі жөндеуге ақша жинайды. Заң тиісті нысан алаңының әр шаршы метріне айлық есептік көрсеткіштің кемінде 0,005 мөлшерін белгілейді. АЕК республикалық бюджет туралы заңға сай өзгереді, сондықтан тізілімде біржола жазылған соманы емес, формула мен қолданылатын кезеңді сақтаған дұрыс.

Нысаналы жарна жылдық сметада жоқ шараның шығынын өтейді. Ол үшін шешім, мөлшер, мерзім және төлеу талаптары қажет. Тұрақ орындары мен қоймалардың арнайы нысаналы шығыстары туралы шешімді олардың меншік иелері заңда белгіленген тәртіппен қабылдайды.

Пәтері, тұрақ орны және қоймасы бар адам бірнеше жолдан тұратын есеп алады, өйткені оның үш нысаны бар. Бұл қалыпты. Тұрақ орны сатылғаннан кейін оның қарызы пәтерде қала беретіндей етіп бәрін бір жеке шотқа біріктіру қалыпты емес. Әр есептеу жолында нысан, кезең, негіз, формула және ақша алушы көрсетілуі керек. Төлем есепті айдан кейінгі айдың 25-күніне дейін жасалады, кешіккен жағдайда заң өсімпұл қарастырады.

Дауыс, үлес және төлеуші бір ұғым емес

Үй есебінде үш рөл жиі араласады. Үлес ортақ мүлікке қатысуды сипаттайды. Дауыс шешім қабылдау үшін қолданылады. Жеке шот кімнің қай нысан үшін төлейтінін көрсетеді. Алаңның бірдей болуы дауыстың бірдей болуына кепіл емес, ал үлестің болуы мәселенің нысанын ескермей кез келген жеке сметаға дауыс беруге құқық бермейді.

Қолданыстағы 42-бап бойынша пәтердің, тұрғын емес үй-жайдың, тұрақ орнының немесе қойманың меншік иесі өзіне тиесілі әр нысан үшін бір дауыстан алады. Бірнеше адамның ортақ меншігіндегі нысан бір дауыс береді. Бұл ретте үйді басқару мәселелері бойынша жалпы кворум пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің жалпы санының жартысынан көбі қатысқанда анықталады. Тұрақ орындары мен қоймаларды күтіп-ұстау мәселелері бойынша заң олардың иелерінің бөлек шешімі мен бөлек санауын көздейді.

Сондықтан жиналысқа тіркеу тізімі нысан түрі мен мәселе контурын ажыратуы керек. Компанияда бір дүкен, он тұрақ орны және екі қойма болса, жүйе он үш нысанның бәрін сақтайды, бірақ күн тәртібіндегі кез келген мәселеге он үш дауысты қоса салмайды. Алдымен мәселе үйге ортақ немесе тұрақ орындары мен қоймаларға қатысты деп белгіленеді, содан кейін дауыс беруге құқылы құрам жасалып, нәтиже саналады.

Хабарлама жиналысқа бес күнтізбелік күн қалғанда жіберіліп, онда формат, күн, орын және күн тәртібі көрсетіледі. Хаттамада пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлар иелерінің жалпы саны, тұрақ орындары мен қоймалар иелерінің саны, қатысушылар мен нәтижелер бөлек жазылады. Қосымшада төлеушілердің әртүрлі топтары мен шешімдер араласса, «қосымшаға сай барлық тариф бекітілсін» деген тұжырым қауіпті.

Хаттамаға қол қоймас бұрын бес сұрақты тексеріңіз:

1. Әр дауыс тіркелген нысанмен және тексерілген меншік иесімен байланысқан ба?
2. Ортақ меншік бір дауыс берді ме, ал өкіл өкілеттігін қоса берді ме?
3. Әр мәселе үшін дауыс берушілердің дұрыс тобы таңдалды ма?
4. Кворум мен көпшілікті қосымшадан қайта есептеуге бола ма?
5. Хаттамадағы смета нұсқасы есептеу басталатын нұсқамен сәйкес пе?

QABAT үй-жайлар тізілімінде алаңдар мен үлестерді сақтайды және меншік иесін электрондық цифрлық қолтаңбамен тексереді, ал дауыс беру кезінде бөлек шешімдер мен әрекеттер журналы бар электрондық хаттаманы қалыптастырады. Мұндай із әдемі кабинет үшін емес: дау туғанда төраға қатысушының, дауыстың және соманың қайдан шыққанын көрсетуі керек.

Құрылыс салушыдан қабылдау тізілімді салыстырумен аяқталады

МИБ немесе басқарушы компания құжаттарды алып, оларды нақты үй-жайлармен салыстырмайынша, жаңа үйді беру аяқталмайды. Жобасыз техникалық бөлме кілтінің пайдасы жоқ, ал тіркелген құқықтар мәліметінсіз сатып алушылар тізімі тез ескіреді.

Заң құрылыс салушыны басқару нысаны немесе субъектісі таңдалғаннан кейін белгіленген мерзімде құжаттарды акт бойынша беруге міндеттейді. Актінің қосымшасында ортақ мүлік құрамы толық сипатталуы керек. Жаңа кондоминиумды тіркегенде құрылыс салушы жобада ортақ деп көзделген мүліктің бәрін, бар болса паркингті де, құрамға қосуға міндетті. Бұл «құжаттар алынды» деп бір жолға қол қоятын емес, нақты салыстыратын кезең.

Жұмыс барысындағы қабылдау мына ретпен өтеді:

1. Кондоминиумның тіркелген құрамын, жобалау-сметалық құжаттаманы, кадастрлық паспорттарды, үйге ортақ жабдық тізімін, шарттарды және жауапкершілік шекарасы актілерін алыңыз.
2. Кадастрлық нөмірі, алаңы, мақсаты, иесі және заңды өңдеуге қолжетімді ауыртпалығы бар барлық дербес нысанды жүктеп алыңыз.
3. Үйді жоспармен аралаңыз: бірінші қабат, жертөле, техникалық қабаттар, паркинг, қойма аймақтары, кіреберістер мен инженерлік бөлмелер. Әр сәйкессіздікті жоспардағы нөмірімен актіге енгізіңіз.
4. Үлестер бөлімін және бақылау қосындысын қайта есептеңіз. Құқықтық негіз анықталмайынша даулы алаң бойынша тұрақты есептеу жасамаңыз.
5. Сметалар мен жеке шоттарды контурларға бөліп, содан кейін меншік иелерінің тиісті шешімдерін бекітіңіз.

Қауіпті белгілер бірден көрінеді: үй-жай нақты бар, бірақ жоспарда жоқ; кадастрлық нөмірі бар, бірақ алаңы үлес есебіне кірмеген; техникалық бөлме құрылыс салушыға жазылған; тұрақ орындары сатылған, ал бүкіл паркинг бір мезетте бір жеке нысан болып көрсетілген; қоймалар сату бөлімінің кестесінде ғана бар; тізілімде құрылыс салушының сатылмаған нысандары жоқ.

QABAT жүйесінде мұндай тізілім есептеулерге, дауыс беруге, құжаттарға және үйдің есептілігіне негіз болады, сондықтан бір нысанға енгізілген түзету байланысты жазбаларға өтеді. Бірақ бағдарлама меншік құқығын белгілемейді. Бастапқы құжаттар қате болса, алдымен сәйкессіздікті рәсімдеп, дереккөзді түзетіңіз, әйтпесе цифрлық жүйе қатені тезірек көбейтеді.

Үй-жайға қатысты дау алғашқы есептеуден немесе алғашқы жиналыстан кейін қымбатқа түседі. Бөтен дүкеннің шығысын тұрғындар неге төлегенін және жоқ қоймалардың дауысы сметаның тағдырын қалай шешкенін жылдар бойы түсіндіргенше, құжаттарды салыстыру үшін тізілімді іске қосуды бірнеше күнге кешіктірген дұрыс.