Тұрғын емес үй-жай иелерінің дауысын қалай санайды

Бірінші қабатында дүкендері және жерасты паркингі бар үйде бір тізім жасап, ондағы бүкіл шаршы метрді дауыс деп санауға болмайды. Заң пәтерді, тұрғын емес үй-жайды, тұрақ орнын және қойманы бөлек объектілерге ажыратады. Әр объект бойынша үш мәселені анықтау қажет: ол тіркелген кондоминиумға кіре ме, оның меншік иесі қай жиналыста дауыс береді және оған жарна қандай формуламен есептеледі.

Даулардың негізгі себебі қарапайым: төраға дауысты, ортақ мүліктегі үлесті және төлем мөлшерін араластырады. Бұлар әртүрлі шамалар. «Тұрғын үй қатынастары туралы» ҚР Заңының қолданыстағы редакциясы бойынша, жеке пәтер немесе тұрғын емес үй-жай ауданына қарамастан жалпы жиналыста бір дауыс береді. Аудан ортақ мүліктегі үлесті анықтау және төлем есептеу үшін қажет. Тұрақ орындарының иелері шектеулі мәселелер бойынша бөлек дауыс береді, бірақ ортақ мүлік шығындарына қатысады.

Бұл тәртіпті хабарламалар жіберілмей тұрып тізілімге енгізу керек. Объектілердің мәртебесін дауыс санау кезінде түзетсеңіз, дауда жеңілген кез келген тарап хаттамаға қарсы дайын дәлел алады.

Алдымен объектіні, дауысты және үлесті ажыратыңыз

Дұрыс есеп есіктің нөмірінен немесе жоспардағы белгіден емес, әр жазбаның құқықтық мәртебесінен басталады. «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңның 31-бабы кондоминиум объектісіне жеке меншіктегі пәтерлерді, тұрғын емес үй-жайларды, тұрақ орындарын және қоймаларды, сондай-ақ ортақ үлестік меншіктегі мүлікті жатқызады. 33-бап үлесті нақты объектімен байланыстырады және оны осы объектінің ауданын кондоминиумдағы барлық жеке объектілер ауданының жиынтығына қатысты есептейді.

Осыдан үш бөлек тізілім шығады:

• объектілер мен құқық иеленушілер тізілімі дауыс беруге жіберу үшін қажет;
• дауыстар тізілімі нақты күн тәртібі бойынша кворум мен нәтижені есептеуге керек;
• аудандар мен үлестер тізілімі төлемдерді есептеу және ортақ меншікті тіркеу үшін қажет.

Бір объект үш тізілімде де болуы мүмкін, бірақ ондағы сандар бірдей болуға міндетті емес. Ауданы 400 шаршы метр дүкеннің үлесі үлкен және ол шағын пәтерден көбірек төлейді, алайда жалпы жиналыста осы объектілердің әрқайсысы бір дауыс береді. Ауданы 14 шаршы метр тұрақ орны үлес пен жарна есебіне кіреді, бірақ пәтер иесіне МИБ төрағасын сайлауда қосымша дауыс бермейді.

Ең қауіпті кесте сырттай дұрыс көрінеді: «аудан» бағаны «дауыс үлесі» деп өзгертілген, пайыздар жүзге дейін шығады, хаттама әдемі басылады. Соған қарамастан ол қате норманы қолданады. Заң тиісті объект үшін пәтер, тұрғын емес үй-жай, тұрақ орны немесе қойма иесінің бір дауысы бар екенін тікелей айтады. Жалпы жиналыстың кворумы пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлардың шаршы метрлерінің қосындысы бойынша емес, олардың меншік иелерінің саны бойынша анықталады.

Тағы бір айырмашылық бар. 31-бапқа сәйкес, паркинг ортақ мүлік құрамына кіруі немесе жеке меншікте болуы мүмкін. Егер бүкіл паркинг ортақ мүлік ретінде тіркелсе, сызылған орындарды пайдаланушылардың жеке меншік объектілері мен дербес дауыстары болмауы мүмкін. Тұрақ орындары бөлек тіркелсе, әр орын өзінің құқық иеленушісімен, ауданымен және үлесімен бірге тізілімге енгізіледі. Бояумен салынған сызық, кіру рұқсаты немесе пайдалану шарты өздігінен меншік құқығын тудырмайды.

Тұрғын емес үй-жай пәтермен тең дауыс береді

Тіркелген тұрғын емес үй-жайдың иесі үйді басқару мәселелері жөніндегі жалпы жиналысқа қатысады және өзіне тиесілі әрбір бөлек объект үшін бір дауыс алады. Заңның 42-бабының 7-тармағы «бір объект, бір дауыс» қағидасын бекітеді: бір тұлғаға бірнеше пәтер немесе тұрғын емес үй-жай тиесілі болса, дауыс саны объектілер санына сәйкес келеді. Үлкен аудан бөлшек немесе қосымша дауыс бермейді.

Сондықтан бір тұрғын емес үй-жайдан тұратын супермаркеттің иесі бір дауыс алады. Сол сауда блогы заңды түрде бес дербес тұрғын емес үй-жайға бөлініп, оларға құқықтар тіркелсе, меншік иесі бес дауыс алады. Маңдайшалар мен жалға алушыларды емес, тіркелген құқықтар туралы мәліметтер мен объектілердің сәйкестендіру сипаттамаларын тексеру керек.

Жалпы жиналысқа пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлардың жалпы меншік иелерінің жартысынан астамы қатысса, кворум бар. Кәдімгі мәселелердің басым бөлігі бойынша шешімді тікелей дауыс берген меншік иелерінің көпшілігі қабылдайды. 42-баптың 5-тармағында көрсетілген мәселелер үшін заң барлық меншік иелерінің көпшілігін талап етеді. Олардың арасында үйдің қаржылық немесе мүліктік құрылымын өзгертетін шешімдер бар, сондықтан хатшы бүкіл күн тәртібіне бір шекті қолданбауы керек.

Іс жүзінде әр мәселені бөлек санауға кеңес беремін. Қатысушы тіркеліп, бюллетень алып, бір тармақты бос қалдыруы мүмкін. Оның қатысуы жиналыс кворумына әсер етеді, бірақ бос жол автоматты түрде «жақтап», «қарсы» немесе «қалыс қалды» дауысына айналмауы тиіс. Министр бұйрығымен бекітілген және «Әділет» АҚЖ-да жарияланған Шешімдер қабылдау қағидалары әр мәселе үшін бөлек дауыс беру парағын талап етеді. Парақтар хаттамаға кіреді, олар нөмірленіп, тігіледі.

Тұрғын емес мақсат меншік иесінің құқығын азайтпайды. «Дүкеннің кіреберісі бөлек, сондықтан оның үйге қатысы жоқ» деген сөздің құқықтық негізі әлсіз: меншік иесі кондоминиум қатысушысы болып қалады және шатырда, іргетаста, жер учаскесінде және басқа ортақ элементтерде үлесі бар. Бірақ тең дауыс бірдей төлемді білдірмейді, шығынды есептеуге басқа нормалар қолданылады.

Тұрақ орнының күн тәртібі бөлек

Дербес тұрақ орнының иесі бұл дауысты пәтердің немесе тұрғын емес үй-жайдың дауысына қоспайды. Ол тұрақ орнының иесі ретінде екі арнайы мәселе бойынша дауыс береді: тұрақ орындары мен қоймаларды күтіп-ұстауға арналған ағымдағы жарна мөлшері, сондай-ақ нысаналы алым, оның мөлшері, мерзімі және төлеу шарттары. Бұл шектеу Заңның 42-бабында және Кондоминиум объектісін басқару жөнінде шешімдер қабылдау қағидаларында бекітілген.

Осыдан жиі кездесетін төрт жағдай шығады. Адамның пәтері және бір тұрақ орны болса, жалпы жиналыста пәтерден бір дауысы, ал паркинг жиналысында орыннан бір дауысы болады. Пәтері және тіркелген үш орны болса, жалпы жиналыста бір дауыс қалады, паркинг жиналысында үш дауыс болады. Тек тұрақ орны болса, оның иесі паркингтің арнайы жиналысына қатысады, бірақ оны пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлардың жалпы жиналысы кворумының бөліміне қосуға болмайды. Орын жалға берілсе, тиісті түрде рәсімделген өкілдігі жоқ жалға алушы меншік иесінің орнына дауыс бермейді.

Тұрақ орындары мен қоймалар иелерінің шешімі осындай меншік иелерінің жалпы санының көпшілігімен қабылданады. Мұнда тек келгендердің көпшілігін алуға болмайды. Паркингтегі тіркелген 120 орын 90 меншік иесіне тиесілі болса, алдымен объектілер мен құқық иеленушілер бойынша дауыс санын анықтап, содан кейін заң талабын нақты құрамға қолдану керек. Шлагбаум карталарын, жалдау шарттарын немесе автомобильдерді санауға болмайды.

Терминдердің дәлдігі ерекше маңызды. Заң бойынша паркинг көлік қоюға арналған және тұрақ орындарынан тұратын тұрғын емес үй-жай. Ал жеке тұрақ орны паркингтегі орын деп анықталған, оның өзі тұрғын емес үй-жай саналмайды және жеке меншікте болады. Ескі кестедегі «тұрғын емес үй-жай, паркинг» деген жазба дауыс беру туралы сұраққа жауап бермейді. Бүкіл паркингке және оның ішіндегі орындарға қатысты құжаттар қажет.

Күн тәртібін іс жүзінде де ажыратқан дұрыс. Жалпы жиналыс бір залда сағат 18:00-де, ал тұрақ орындары иелерінің жиналысы сағат 19:00-де өтуі мүмкін, бірақ олардың тізімдері, қорытындылары және хаттаманың үлгілік нысандары бөлек болуы керек. Нәтижелерді «барлығы 68 пайыз қатысты» деген бір жолға біріктіру құқықтық шекараны жояды және қажетті көпшілікті тексеруге мүмкіндік бермейді.

Аудан дауыс күшін емес, үлес пен төлемді анықтайды

Объектінің ауданы меншік иесінің ортақ мүліктегі үлесіне және ақшалай жүктемесіне әсер етеді. 33-бап формуланы береді: жеке объектінің ауданы кондоминиумдағы пәтерлердің пайдалы аудандары мен тұрғын емес үй-жайлар, тұрақ орындары және қоймалар аудандарының қосындысына бөлінеді. Шыққан үлес объектіге бекітіледі, оны бөлек сатуға немесе заттай бөліп алуға болмайды.

Есепті қарапайым кестемен тексеруге болады:

доля объекта = площадь объекта / сумма площадей всех отдельных объектов

пример:
магазин: 240 м²
все отдельные объекты кондоминиума: 12 000 м²
доля магазина: 240 / 12 000 = 0,02, или 2%
голос магазина на общем собрании: 1

Осы қысқа тексеріс «дауыстың 2 пайызы» деген жазбаның неліктен қате екенін бірден көрсетеді. Екі пайыз ортақ меншік пен оған байланысты міндеттерге қатысты. 42-баптағы дауыс саны объектілерге қатысты.

Пәтер мен тұрғын емес үй-жайдың ағымдағы жарналары пәтердің пайдалы ауданына немесе тұрғын емес үй-жайдың ауданына сай белгіленеді. 34-бап тұрғын емес үй-жай үшін жоғары мөлшерді де шектейді: жиналыс бекіткен ағымдағы жарна пәтерлер үшін белгіленген мөлшерден екі еседен артық болмауы тиіс. Бұл автоматты түрде қос тариф алуға рұқсат бермейді. Хаттама мен сметада түсінікті шешім болуы керек, ал сома тиісті мәслихат бекіткен ең төмен мөлшерден аз болмауы керек.

Күрделі жөндеуге арналған жинақ жарнасы пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар, тұрақ орындары және қоймалар үшін бір шаршы метрге кемінде 0,005 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде есептеледі. Тұрақ орындарын күтіп-ұстауға арналған ағымдағы жарналар паркингтің бөлек сметасы бойынша есептеледі. № 166 бұйрықпен бекітіліп, Өнеркәсіп және құрылыс министрінің 2025 жылғы 22 қыркүйектегі № 381 бұйрығымен жаңартылған Жылдық сметаны есептеу әдістемесі алдымен паркингтің жылдық шығынын жалпы ауданға және 12 айға бөледі, содан кейін мөлшерлемені нақты орынның ауданына көбейтеді.

Коммерциялық үй-жайдың иесі «бір дауыс болса, бір төлем болуы керек» десе, ол ұйымдық рәсімді мүліктік міндетпен араластырады. Тұрғындар «дүкен 400 метр, демек оның 400 дауысы бар» деп жауап берсе, олар да сол қатені басқа жағынан жасайды. Екі уәжді де дауыс, аудан, үлес және есептелген төлем бөлек бағандарда тұрған бір кестемен жоққа шығару керек.

Тізілімді жиналыс туралы хабарлауға дейін жабыңыз

Қатысушылар тізімі дауыс қабылдау басталғанға дейін тіркелген объектілер мен құқықтар бойынша бекітіледі. 42-бап талап ететін бес күндік хабарлау мерзімі соңғы кеште кадастрдағы сәйкессіздіктерді талқылауға уақыт қалдырмайды. Бастамашы объект сәйкестендіргішін, мақсатын, ауданын, меншік иесін, меншік түрін және өкілдік негізін алдын ала жинауы керек.

Әр объектінің жұмыс жазбасы мынадай болуы мүмкін:

object_id: 02:319:...:145
object_type: non_residential
area_m2: 186.4
owner: ТОО «А»
ownership: sole
building_meeting_votes: 1
parking_meeting_votes: 0
rights_checked: 2026-07-20

Тұрақ орны үшін түрі мен дауыс бағыты өзгереді, бірақ тексеру тәртібі өзгермейді. Бағанадағы орын нөмірі іздеуге көмектеседі, алайда негізгі сәйкестендіргіш құқықтық кадастрдағы жазба болып қалады. Техникалық паспорт, қабылдау актісі, кондоминиум мәліметтері және құқықтар тізілімі өзара сәйкес болмаса, төраға өзіне ыңғайлы санды таңдай алмайды. Құжаттарды түзетуді сұрап, нақты жиналыс үшін қай ресми дереккөз қолданылғанын тіркеу керек.

Құрылыс салушының объектілеріне ерекше көңіл бөлген жөн. Сатылмаған дүкен немесе тіркелген тұрақ орны онда ешкім тұрмайды не жұмыс істемейді деген себеппен тізілімнен жоғалмайды. 34-бап үй пайдалануға берілгеннен кейін жеке объектілердің меншік иесі болып қалған құрылыс салушыға белгіленген жарналарды төлеу міндетін жүктейді. Оның дауысы басқа тіркелген меншік иесінің дауысы сияқты негізде есепке алынады.

Дауыс тізіліміне ортақ дәліздерді, сорғы бөлмесін, электр қалқанын, рампаны, паркинг жолдарын және басқа ортақ мүлікті қоспаңыз. Бұл бөліктердің жеке меншік иесі мен бөлек дауысы жоқ. Кері қате де кездеседі: коммерциялық үй-жай жеке тұлғаға немесе компанияға тіркелсе де, оны «ортақ» деп жариялайды. Ортақ мүлік құрамын тұрғындардың күнделікті түсінігімен емес, тіркелген кондоминиум, жобалық құжаттама және қабылдау актісі бойынша тексереді.

Тізілім нұсқасын жиналыс материалдарына қосу немесе кейін дәл қалпына келетін түрде сақтау керек. Меншік иесі хабарлау мен дауыс беру аралығында үй-жайды сатса, құқықтың ауысқан күнін және нақты тұлғаны кіргізуге негіз болған құжатты тіркеңіз. Тегі қолмен ізсіз ауыстырылса, дәлелдер тізбегі бұзылады.

Коммерциялық меншік иесіне жалға алушы арқылы хабарлауға болмайды

Бастамашы жиналыстың нысаны, күні, орны және күн тәртібі туралы меншік иелеріне бес күнтізбелік күн бұрын хабарлауға міндетті. Хабарландыруды жалпы қолжетімді жерлерде және бар болса ТКШ саласындағы цифрлық объектіде орналастыруға болады, ал жеке хабарлама меншік иесі берген электрондық поштаға немесе абоненттік нөмірге жіберіледі. Дүкен немесе тұрақ орнының иесі үшін тұрғын үй кіреберісіндегі хабарландыру жиі формалдық болып қалады: ол бөлек есіктен кіреді, басқа қалада тұрады немесе объектіні сауда желісіне жалға берген.

Заң жалпыға қолжетімді жариялауға рұқсат береді, бірақ дауға төзімді рәсім бірнеше расталатын арнаны қолданады. Үйдегі хабарландыруды күні мен орны көрінетін фотосуретпен тіркейді, цифрлық объектідегі жарияланымды журналда сақтайды, жеке жіберілімді меншік иесінің өзі берген байланыс дерегіне бекітеді. Адресатты жалға алушымен алмастыруға болмайды. Дүкен басқарушысы хатты иесіне бере алады, бірақ МИБ оның бергенін білмейді және хабарлау дәлелін мұндай үмітке құрмауы тиіс.

Күн тәртібінен қандай мәселе бойынша дауыс берілетіні түсінікті болуы керек. «Әртүрлі мәселелер» деген тұжырым тұрғын емес үй-жайларға жоғары тариф немесе паркинг желдеткішін нысаналы жөндеу туралы келісім бермейді. Екі жиналыс жоспарланса, хабарламада пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлардың жалпы жиналысын тұрақ орындары мен қоймалардың арнайы жиналысынан ажыратыңыз. Әр жиналыстың уақытын, қатысушылар құрамын және мәселелерін көрсетіңіз. Бір меншік иесі әртүрлі объектілері бойынша екі хабарлама алуы мүмкін.

Байланыстар тізілімін ұқыпты жүргізу қажет. 34-бап меншік иесін объектіні жалға бергені туралы МИБ төрағасына немесе басқару субъектісіне хабарлауға және жалға алушы туралы мәлімет беруге міндеттейді, бірақ бұл жалға алушыны дауыс беру хабарламасының адресатына айналдырмайды. Заңдық мәні бар хабарламалар үшін меншік иесінің деректерін, ал апаттық өтінімдер мен объектіге кіру үшін пайдаланушы байланыстарын бөлек сақтаңыз.

Хат қайтарылса, нөмір өшірілсе немесе компания мекенжайын ауыстырса, әрекет фактісін сақтап, көзделген басқа тәсілдерді қолданыңыз. Мұндай меншік иесін «жоқ» санатына көшірмеңіз және кворум шығару үшін оның объектісін жалпы саннан алып тастамаңыз. Байланыстың болмауы меншік құқығын тоқтатпайды.

Жіберілімнен кейін күн тәртібін кеңейтпеңіз. Жаңа сома, басқа мердігер немесе ортақ мүлікті пайдаланудың қосымша тәсілі жаңа хабарлауды талап етуі мүмкін. Бес күн меншік иесіне сметаны зерттеуге, өкілді рәсімдеуге және сұрақ қоюға мүмкіндік береді. Коммерциялық алаң иесі үшін бұл кездейсоқ жалға алушының орнына директорын немесе заңгерін жіберудің жалғыз жолы болуы мүмкін.

Бір есеп мысалы төрт қатені көрсетеді

Есепті объектілер, күн тәртібінің құрамы және нақты шешімнің шегі бойынша жасау керек. 160 пәтері, 12 тұрғын емес үй-жайы және тіркелген 80 тұрақ орны бар үйді алайық. Бірнеше меншік иесіне бірнеше объект тиесілі болғандықтан, пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлар 150 тұлғаға тиесілі. Тұрақ орындары 55 тұлғаға тиесілі.

Жалпы жиналысқа 91 пәтер мен 8 тұрғын емес үй-жайдың иелері келді немесе жарамды дауыстарын берді. Жұмыс тізілімі үшін бұл 172 пәтер мен тұрғын емес үй-жайдың 99 қатысушы объектісі. Тұрақ орындары бұл бөлімге кірмейді. Қатысу жартысынан асады, сондықтан кворум бар. Бір пәтердің иесіне төрт тұрақ орны да тиесілі болса, оның қатысуы осы 99 дауысқа тағы төрт дауыс қоспайды.

Кәдімгі мәселе бойынша 99 объект дауыс берді: 54 «жақтап», 40 «қарсы», 5 «қалыс қалды». Қатысушылардың көпшілігі қолдағандықтан, шешім қабылданды. Заң барлық меншік иелерінің көпшілігін талап ететін мәселе бойынша сол 54 дауыс жеткіліксіз, себебі тек қатысушылармен емес, жалпы құраммен салыстыру керек. Хаттамада екі бөлім де көрсетілуі тиіс, әйтпесе оқырман қай шек қолданылғанын түсінбейді.

Сол күні 80 тұрақ орнының 46 иесі паркинг сметасын қолдап дауыс берді. Бірінші қате осы 46 дауысты үй кворумына қосу. Екінші қате кіреберісі бөлек болғандықтан дүкен иесін жалпы жиналыстан шығару. Үшінші қате дүкенге ауданы бойынша дауыс беру. Төртінші қате заң тұрақ орындары мен қоймалар иелерінің жалпы санының көпшілігін талап етсе де, паркинг сметасын келгендердің көпшілігімен бекіту.

Бақылау есебін хаттаманың қасында сақтау керек:

ОБЩЕЕ СОБРАНИЕ
объекты с правом голоса: квартиры + нежилые помещения = 172
участвовали: 99
кворум: 99 / 172 = 57,56%

СОБРАНИЕ ПАРКИНГА
объекты с правом голоса: парковочные места + кладовки по повестке
голоса «за»: сравнить с общим числом собственников этих объектов

Бірінші бөліктегі пайыз қатысқан объектілер санының жалпы санға қатынасын түсінікті көрсету үшін керек. Ол шаршы метрді дауысқа айналдырмайды. Күрделі үйде объект сәйкестендіргіштері, жіберілу мәртебесі және әр мәселе бойынша таңдауы бар иесіздендірілген тізімдемені жүктеген дұрыс. Қорытынды бастапқы жазбалардан формуланы қолмен түзетпей қайта есептелуі керек.

Меншік иесі немесе өкілеттігі расталған өкіл дауыс береді

Дүкенді жалға алушы, сауда нүктесінің басқарушысы және тұрақ орнын пайдаланушы күн сайын үйде жүргені үшін дауыс беру құқығын алмайды. Заңның 37-бабы тұрғын емес үй-жайды, тұрақ орнын немесе қойманы жалға алушының жиналыста дауыс беру құқығы жоқ екенін тікелей айтады. Дауысты меншік иесі немесе өкілеттігін растауға болатын өкіл береді.

Жеке тұлға бойынша оның жеке басы, объектісі және өкілінің өкілеттігі салыстырылады. Екі немесе одан көп тұлғаның ортақ меншігіндегі объект үшін заң бір дауыс қалдырады. Ортақ меншік иелері ортақ ерікті кім білдіретінін анықтауы керек. Екі жұбай бір үй-жай бойынша қарама-қарсы екі бюллетень беріп, есеп комиссиясына ыңғайлысын таңдата алмайды.

Заңды тұлға үшін бюллетеньдегі мөрдің өзі жеткіліксіз. Компания атынан кім әрекет ете алатынын тексеріңіз немесе өкілдің өкілеттігі туралы құжат сұраңыз. Жиналыс материалдарында артық дербес деректерді жарияламай, тексеру деректемелерін сақтау керек. Өкіл бір меншік иесінің бірнеше объектісі бойынша дауыс берсе, тізімдемеде әр үй-жай бөлек жол болып қалады.

Электрондық тәсіл бұл тексеруді жоймайды. ТКШ саласындағы цифрлық объект расталған пайдаланушыны тіркелген объектімен байланыстырып, бір мәселе бойынша қайталама дауысқа жол бермеуі және операция уақытын сақтауы керек. Қағаз, тікелей және электрондық дауыстарды бір қорытындыға біріктіруге болады, бірақ комиссия әр дауыстың көзін көруі тиіс.

QABAT кондоминиум тізілімінде аудандарды, үлестерді және меншік иесінің электрондық қолтаңбамен расталуын сақтайды, ал электрондық хаттамада әрекеттер журналы қалады. Аралас үйге деректердің дәл осылай бөлінуі керек: объект түрі бюллетень бағытын анықтайды, ал аудан төлем есептеуге арналған бөлек параметр болып қалады.

Шығынды мақсат пен сметаға байланыстырыңыз

Заң коммерциялық үй-жайдың кіреберісі бөлек болғандықтан оны шатыр, іргетас немесе ортақ үй желілерінің шығынынан босатпайды. Меншік иесінің ортақ мүлікте үлесі бар және оны күтіп-ұстау ауыртпалығын көтереді. Сонымен бірге МИБ дүкенге тұрғындарға келушілер ағыны ұнамағаны үшін еркін үстеме қоса алмайды.

Пәтер мен тұрғын емес үй-жай үшін ағымдағы жарна аудан және бекітілген мөлшерлеме бойынша есептеледі. Тұрғын емес үй-жай үшін пәтер мөлшерлемесінен жоғары ставкаға жол беріледі, бірақ шегі екі еседен аспайды. Айырманы смета және жиналыс шешімімен түсіндіру керек. Заңда «коммерция әрқашан екі есе төлейді» деген формула жоқ.

Паркингтің өз экономикасы бар. Оны күтіп-ұстау сметасына санитариялық күтім, өрт қауіпсіздігі, жарықтандыру, желдету, инженерлік жүйелер, авариялық жұмыстар, жабдықты маусымға дайындау және негізделген басқару шығындары кіруі мүмкін. № 166 әдістеме жылдық соманы, бір шаршы метр мөлшерлемесін және нақты орынның төлемін анықтауды талап етеді. Ауданы әртүрлі орындарға соманы тең бөлуге нәтиже әдістемеге сай келгенде ғана болады, әйтпесе үлкен және шағын орынға қате төлем есептеледі.

Күрделі жөндеуге арналған жинақ жарнасы жинақ шотына түседі. Оны паркингтің ағымдағы шығындарымен араластыруға болмайды. Нысаналы жарна жылдық сметада жоқ іс-шараға қажет және тиісті жиналыстың шешімін талап етеді. Хаттамасыз түбіртекке қосылған жол мердігер жұмысты орындап қойғандықтан заңды болып кетпейді.

Бір меншік иесі ортақ мүліктің бір бөлігін жеке пайдаланса, мысалы ортақ дәлізді витринамен алып қойса немесе кіреберіс жанындағы алаңды шектеулі пайдалануға алса, соған байланысты шығынды сол меншік иесі өтейді. Бұл барлық тұрғын емес үй-жайлардың тарифін көтеруге себеп емес, бөлек негіз. Мұндай егжей-тегжей «коммерциялық жүктеме» туралы жалпы сөзге қарағанда дауды тезірек тоқтатады.

Бөлек кіреберіс автоматты жеңілдік те бермейді. Қай шығын бүкіл кондоминиум объектісіне, қайсысы нақты кіреберіске, паркингке немесе жеке пайдалануға қатысты екенін қарау керек. Заң бір кіреберістің меншік иелеріне басқа кіреберістердің мүддесіне тимейтін іс-шара үшін нысаналы алым туралы шешім қабылдауға мүмкіндік береді, бұл үшін сол кіреберістегі пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлардың жалпы меншік иелерінің үштен екісінен астамының келісімі керек. Ыңғайлылық шығын шекарасын алмастырмауы тиіс.

Дауды меншік иесінің мәртебесімен емес, құжатпен шешеді

Тұрғын емес үй-жай немесе тұрақ орны иесімен дауды әдетте тексерілетін төрт сұраққа бөлуге болады: қандай объект тіркелген, оның иесі кім, дауысты қандай норма анықтайды және төлемді қандай смета тудырды. МИБ «тұрғындардың шешімі» деген жалпы сөзбен жауап бергенше, коммерциялық объект иесі есепті орынды талап етеді.

Меншік иесі дауыс беруге қарсылық білдірсе, оған хаттаманы, оның объектісіне қатысты тізілім мәліметтерін, кворум есебін және дербес деректер талаптарын сақтай отырып, заңда көзделген басқа меншік иелерінің дауыс беру нәтижелерін беріңіз. Шешім қабылдау қағидалары хаттаманы сотта және мемлекеттік органдарда дауды қарауға арналған құжат деп атайды. Сондықтан қорытындыны кейінгі күнмен түзетуге, парақтарды ауыстыруға немесе бос жолдарды жасыруға болмайды.

Қате кворумға немесе қажетті көпшілікке әсер етсе, түзетілген тізіліммен жаңа жиналыс өткізген дұрыс. Қате бөлімді қызметтік жазбамен түсіндіру дауыс беру нәтижесін өзгертпейді. Қате төлем есебіндегі бір ауданға қатысты болса, үлес пен төлемді қайта есептеп, түзету негізін рәсімдеңіз және меншік иесіне қайта есептеу кезеңін хабарлаңыз.

Хаттамаға қол қоймас бұрын комиссия бес тексеріс жасауы керек:

1. Әр дауыс жалпы жиналыс үшін тіркелген пәтермен немесе тұрғын емес үй-жаймен, ал арнайы күн тәртібі үшін тұрақ орнымен немесе қоймамен байланысты.
2. Өкіл өкілеттігін растады, ал ортақ меншік бір келісілген дауыс берді.
3. Кворум мен көпшілік нақты мәселенің қағидасы бойынша есептелді.
4. Аудан үлес пен төлем үшін қолданылды, бірақ дауыс санының орнына қойылмады.
5. Қағаз және электрондық парақтарды қайталаусыз қорытындымен салыстыруға болады.

Жиналысқа дейін түсінікті объектілер тізілімін жариялаған төраға одан кейін есепке қатысты сирек дауласады. Дүкен иесі өзінің бір дауысы есептелгенін, төрт тұрақ орнының иесі бөлек дауыс беруде төрт жазба барын, ал тұрғындар үлкен коммерциялық алаңның неге көбірек шығын төлейтінін көреді. Мұндай хаттама әдемі нысаны үшін емес, әр санды меншік құқығына, заң нормасына және бастапқы бюллетеньге қайтаруға болатындықтан тексеруден өтеді.