ПИК қайта тіркеуден өтпеген үй

Егер ПИК 2026 жылғы 16 шілдеге дейін қайта тіркеуден өтпесе, үй сол сәтте басқарусыз қалмайды, ал кооператив күнтізбедегі күн ауысқан кезде жойылып кетпейді. Тұрғын үй инспекциясы заңды тұлғаны мәжбүрлеп тарату туралы сотқа жүгінуге тиіс. Сонымен бірге әр үйдің меншік иелері өз басқару нысанын және күнделікті жұмысты кім атқаратынын анықтауы керек. Егер екі ай немесе одан да көп уақыт ішінде келісімге келе алмаса, инспекция уақытша басқарушы компанияны тағайындай алады.

Бұл процестерді бір тізбекке біріктіріп түсіндіру жиі кездеседі: соңғы мерзім, автоматты түрде тарату, екі ай үнсіздік, компанияны әкімдіктің тағайындауы. Заңда тәртіп басқаша құрылған. Сот қайта тіркеуден өтпеген кооперативтің тағдырын шешеді, ал тұрғын үй инспекциясы нақты кондоминиум объектісін уақытша басқару мәселесін қарайды. Меншік иелері уақытша компания тағайындалғанға дейін де, одан кейін де өз шешімін таңдай алады.

Мерзім өтті, бірақ ПИК түн ортасында жойылған жоқ

Мерзімді өткізіп алу ПИК-ті мәжбүрлеп таратуға негіз қалады, бірақ заңды тұлғаның тіркелуін өздігінен тоқтатпады. 2025 жылғы 15 шілдедегі № 207-VIII Қазақстан Республикасы Заңының өтпелі ережелері жұмыс істеп тұрған кооперативтерге алғашқы ресми жарияланған күннен кейін қызметін жаңа талаптарға сәйкестендіру үшін бір жыл берді. Әділет органдарының ресми түсіндірмелерінде 2026 жылғы 16 шілде соңғы күн деп көрсетіліп, 17 шілдеден бастап мерзімді өткізіп алудың салдары түсіндірілді.

Бұл айырмашылықтың тәжірибелік мәні бар. Мемлекеттік тізілімде заңды тұлғаның қызметі тоқтатылғаны туралы жазба болмайынша және сот актісі заңды күшіне енбейінше, ПИК таратылды деуге болмайды. Бірақ оны үйді басқарудың бұрынғы нысаны деп санауға да келмейді. Реформадан кейін басқару нысаны ретінде ММИБ және тікелей бірлесіп басқару, яғни ТББ ғана қалды. Қайта тіркелген ПИК меншік иелері оны жаңа рәсіммен таңдаса, бірнеше үйдің басқару субъектісі ретінде, яғни басқару қызметтерін орындаушы ретінде жұмыс істей алады.

KӨZ News 2026 жылғы 25 мамырда жариялаған дерекке сәйкес, сол уақытқа дейін 1 690 ПИК пен ПИТК-ның 38-і қайта тіркеуден өткен. Бұл сан өтпелі кезеңнің ауқымын көрсетеді, бірақ бүгін нақты кооперативтің мәртебесін дәлелдемейді. Өз үйіңіз бойынша заңды тұлға туралы мәліметті, тұрғын үй инспекциясының өтініші бар-жоғын, сот ісінің карточкасын және қазіргі басқару қандай құжаттарға негізделгенін тексеру керек.

Ескі ПИК төрағасының заң өзгермегендей жұмысын жалғастыруы қауіпті. Жаңа ұзақ мерзімді шарттарға қол қою, түсініксіз шоттарға ақша жинау және мұрагер жоқ деген сылтаумен үйдің құжаттарын ұстап қалу даулы операцияларды көбейтеді. Меншік иелерінің барлық есептеуді тексермей жарамсыз деп жариялауы да сондай қауіпті: жылыту, тазалау, апаттық жұмыстар және ортақ мүлікті күтіп-ұстау корпоративтік дауға байланысты тоқтамайды.

Таратуды инспекция бастайды, шешімді сот шығарады

Тұрғын үй инспекциясы қайта тіркеу талабын орындамаған кооперативті мәжбүрлеп тарату туралы сотқа өтініш береді. Бұл салдар өтпелі ережелерде және аумақтық әділет органдарының түсіндірмелерінде осылай жазылған. Әкімдік те, инспектор да бір хатпен заңды тұлғаның қызметін тоқтата алмайды.

Өтініш берілгеннен кейін сот негіздерді тексереді, қатысушыларға хабарлайды және сот актісін шығарады. Кооператив қарсылықтары мен құжаттарын ұсына алады, ал мүдделі меншік иелері істі қадағалап, өздерінің процестік мәртебесі шегінде өтінішхат бере алады. Нақты істің мерзімі хабарлауға, жауапкердің ұстанымына, шағым беруге және басқа процестік әрекеттерге байланысты. Белгілі бір күннен кейін міндетті түрде таратылады деп уәде беру ойдан шығарылған мәлімет болар еді.

Тарату туралы шешім де үйді тұрғындар таңдаған органға автоматты түрде өткізбейді. Заңды тұлғаның қызметін тоқтату рәсімі басталады: тарату комиссиясы айқындалады, міндеттемелер, кредиторлардың талаптары, мүлік және тіркеу әрекеттері қаралады. Бұл ретте нақты үйдің жарналарына сатып алынған құжаттарды, ақшаны және жабдықты ПИК-тің корпоративтік мұрағатымен араластырып, тарату аяқталғанша үнсіз ұстап отыруға болмайды.

Егер инспекция талап арыз беріп қойса, бастамашыл топқа істің нөмірі мен жауапкердің дәл атауы қажет. Үй чатындағы «біздің ПИК-ті сотқа берді» деген сөздің пайдасы жоқ. Бір кооператив ондаған үйге қызмет көрсетуі мүмкін, ал дау жалпы заңды тұлғаға қатысты жүреді. Соған қарамастан әр үй өз басқару нысаны туралы шешімді және құжаттарды қабылдауды бөлек рәсімдейді.

Екі ай меншік иелерінің келіспеуінен есептеледі

Екі айлық мерзім ПИК-ке қатысты сотты күтуге емес, меншік иелерінің басқару нысаны немесе басқару субъектісі туралы келісімге келе алмауына қатысты. «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңның 51-5-бабының 4-тармағы меншік иелері екі ай немесе одан да көп уақыт ішінде келіспесе, тұрғын үй инспекциясына уақытша басқарушы компанияны айқындауға мүмкіндік береді. Екінші негіз рәсімді тезірек бастатады: меншік иелері жиналыс хаттамасының негізінде инспекцияға өздері жүгіне алады.

Екі айдың қай күннен басталатынын жорамалдамай, құжатпен растау керек. Индустрия және құрылыс министрінің 2023 жылғы 22 желтоқсандағы № 149 бұйрығымен бекітіліп, 2025 жылы жаңартылған Уақытша басқарушы компанияны айқындау және тағайындау қағидаларында келісімге қол жеткізілмегенін тіркейтін қол қойылған жиналыс хаттамасы көрсетілген. Сондықтан инспекцияға жазбаша сауал жолдаған дұрыс: сіздің үй бойынша мерзімнің басталуына қай оқиғаны негіз етіп алған және істе қандай хаттама бар.

Әкімдікті тағайындаушы орган деп жиі атайды, өйткені тұрғын үй инспекциясы жергілікті атқарушы органның құрылымына кіреді, ал конкурс туралы хабарландыру оның ресми ресурсында орналастырылады. Ресми шешімді тұрғын үй инспекциясы қабылдайды. Бұл сөзге бола таласу емес: сауалды, шағымды және құжат беру талабын тиісті өкілеттігі бар органға жолдау қажет.

Келісімге қол жеткізілмегені туралы хаттама жасалғаннан кейін инспекция бес жұмыс күні ішінде конкурсқа құжат қабылдау туралы хабарландыру орналастырады. Қағидалар өтінімдерді іріктеуді, конкурстық комиссияның шешімін, тағайындауды және инспекция мен уақытша компания арасындағы шартты көздейді. Егер конкурс өтпеді деп танылса, Қағидалар жалғыз қатысушымен немесе меншік иелерінің кемінде он пайызынан құралған бастамашыл топ ұсынған компаниямен жұмыс істеу тәртібін береді. Үй кездейсоқ орындаушыны үнсіз күтуге міндетті емес.

Бұл жердегі басты қате пікір бойынша алдымен ПИК-ті тарату аяқталып, содан кейін екі ай басталуы керек. Екі процесс қатар жүруі мүмкін. Меншік иелері сот актісін күтпей-ақ жиналыс шақырып, белгісіздік кезеңін қысқарта алады.

Уақытша компания үйді мәңгі иеленбейді

Уақытша басқарушы компания меншік иелері басқару нысанын немесе басқа басқару субъектісін таңдағанға дейін басқару субъектісінің функцияларын атқарады. Тағайындау меншік иелерінің кейін шешім қабылдау құқығын жоймайды. Ол үйге шарттар, апаттық әрекет ету, шоттар және есептілік қажет болып, бірақ ортақ шешім әлі болмаған кездегі жұмыс үзілісін жабады.

Инспекция Қағидаларда көзделген рәсім қорытындысы бойынша компаниямен шарт жасасады. Компания кондоминиум объектісін басқарады, ортақ мүлікті күтіп-ұстауды ұйымдастырады, шарттық және қаржылық жұмысты жүргізеді, меншік иелеріне есеп береді. Заң бекітілген әдістеме бойынша басқаруға арналған жарналардың ең төмен мөлшерін қолдануды талап етеді. Қосымша шығындарды «уақытша» деген сөзбен жасыруға болмайды: есептеудің негіздері мен шығыс туралы шешімдер тексеруге келетін болуы керек.

Уақытша компания он бес күнтізбелік күн ішінде екінші деңгейдегі банкте кондоминиум объектісіне ағымдағы және жинақ шоттарын ашуға міндетті. Жаңа шотқа төлем жасамас бұрын меншік иесі төрт нәрсені салыстырып тексергені дұрыс:

• тұрғын үй инспекциясының тағайындау туралы шешімі;
• инспекция мен уақытша компания арасындағы шарт;
• дәл өз үйіне ашылған шоттың деректемелері;
• есептеу сомасы мен ол қойылған кезең.

Тағайындау компанияны ортақ үй-жайлардың, ақшаның немесе техникалық құжаттардың иесіне айналдырмайды. Компания белгіленген шекте басқару өкілеттігін алады және меншік иелері өз шешімін рәсімдеген кезде істі өткізуге міндетті. Үй кеңесі меншік иелерінің мүддесін білдіруді, есептерді тексеруді және тұрақты үлгіні таңдауға дайындықты жалғастырады.

«Тұрғындар бәрін шешкенше ешкімге ақша төлемеңіздер» деген кеңес батыл естіледі және үйге тікелей зиян келтіреді. Заңды түрде тағайындалған басқарушы алдындағы берешек жойылмайды, ал шотта ақша болмаса, мердігерлер жұмысын тоқтатады. Дұрыс ұстаным басқа: мессенджердегі хабарламаға қарап төлем жасамау, бірақ расталған есептеуді тексерілген шотқа төлеу және нақты сомаға немесе қызметке жазбаша түрде дау айту.

Үй қызметтері үзіліске қойылмайды

Ескі ПИК мәртебесіне қарамастан, ортақ мүлікті күтіп-ұстау міндеті меншік иелерінде қалады. Лифт, ортақ аймақтарды электрмен жабдықтау, жылыту маусымына дайындық, тазалау, қоқыс шығару және апаттық жұмыстар соттың аяқталуын күтпейді. Ұйымдастырудағы үзіліс жұмысты кім тапсырып, кім төлейтінін өзгертеді, бірақ сол жұмыстың қажет екенін жоймайды.

Жаңа субъект тағайындалғанға дейін үй кеңесі мен бастамашыл топ қолданыстағы шарттардың картасын жасауы керек. Онда мердігер, шарт нысанасы, мерзімі, құны, берешек, апаттық қызметтің байланыс дерегі және түпнұсқа сақталған жер көрсетіледі. Лифт, өрт автоматикасы, үй ішіндегі желілер, тазалау және ортақ мүлікке арналған коммуналдық ресурстар шарттарын ерекше мұқият тексереді. Бұрынғы төрағаның «бәрі ұзара береді» деген ауызша уәдесі шартты алмастырмайды.

Есептеулерді үш жағдайға бөлу қажет. Біріншісі: ескі ПИК әлі тіркелген және басқару ауысқанға дейін нақты көрсетілген қызмет үшін шот қояды. Екіншісі: уақытша компания тағайындалған және үйдің шотына төлем есептейді. Үшіншісі: белгісіз тұлға шешімсіз, шартсыз және есепсіз жаңа деректемелер жібереді. Алғашқы екеуінде кезең мен негізді тексеру керек, үшіншісінде төлемге дейін жазбаша сауал жолдау қажет.

Меншік иесі апат туралы хабарлау үшін корпоративтік таратудың жай-жапсарын білуге міндетті емес. Төтенше жағдайда қауіптің сипатына қарай алдымен апаттық қызметке, коммуналдық ұйымға немесе 112 қызметіне қоңырау шалады, содан кейін өтінішті басқарушы мен инспекцияға тіркейді. Су басу, газ иісі, электр қуатының өшуі немесе адамдарға қауіп төнуі кезінде өкілеттік туралы дауды әрекетсіздікке сылтау етуге болмайды.

ПИК қарызы мен үй қарызын бөлу керек

ПИК-ті тарату меншік иелерінің берешегін есептен шығармайды және кооперативтің барлық міндеттемесін бір үйдің қарызына айналдырмайды. Кооператив бөлек заңды тұлға болды және бірнеше объектіге қызмет көрсетіп, қызметкерлер жалдап, үй-жай жалға алып, жабдық сатып алып, ортақ шарттар жасай алды. Нақты үйді өткізу үшін кооператив балансындағы қорытынды сан ғана емес, сол үй бойынша талдамалық есеп қажет.

Әр міндеттеменің мақсатын анықтаудан бастайды. Нақты үйдің ортақ пайдалану орындарындағы электр энергиясы үшін қарыз шығын мен кезең расталса, сол үйді күтіп-ұстауға жатады. ПИК-тің жалпы аппаратының еңбекақысы тек бекітілген смета мен қабылданған бөлу тәртібі негізінде үлестіріледі. Басшының жеке бұзушылығынан немесе меншік иелері мақұлдамаған әрі үйге қатысы жоқ операциядан туындаған айыппұлды тұрғындардың жаңа төлеміне автоматты түрде қосуға болмайды.

Осы қағида кері бағытта да қолданылады. Меншік иесінің бекітілген жарналар бойынша берешегі басқару нысаны немесе субъектісі ауысқанда сақталады. Жаңа басқарушы борышкерлер тізілімін кезеңдерімен, есептеу негіздерімен, төлемдерімен және бастапқы құжаттарымен бірге алуға тиіс. Есепсіз берілген «45-пәтердің қарызы» деген бір жол өндіріп алуға жарамайды: меншік иесі соманың бір бөлігін төлеуі, қызметке дау айтуы немесе кезең ортасында ауысуы мүмкін.

Ескі ПИК шарттары мердігер мекенжайға келуін жалғастырғаны үшін ғана ММИБ-ке немесе уақытша компанияға өтпейді. Жаңа орган шарттың нысанасын, мерзімін, бұзу тәртібін, орындалған жұмыс көлемін және қайта рәсімдеу мүмкіндігін тексереді. Егер қызмет дереу қажет болса, өтпелі кезеңге түсінікті жазбаша негіз жасайды. Біреудің бухгалтериясын жабу үшін орындалған жұмыс актісіне кейінгі күнмен қол қою екі рет төлеу қаупін туғызады.

Нысаналы және жинақ ақшаны бөлек тексеріңіз. Үзінді көшірмеде төлем мақсаты, шот, объект және жиналыс шешімі сәйкес келуге тиіс. Егер ПИК бірнеше үйдің ақшасын бір шотта ұстаған болса, әр үй бойынша ақша қозғалысының есебін және бастапқы құжаттардың көшірмесін талап етіңіз. Жалпы қалдықты пәтер санына қарай тексерусіз бөлуге болмайды: үйлер әртүрлі жарна бекітіп, әртүрлі жөндеу жүргізіп, әртүрлі сома жинауы мүмкін.

Таратылатын ПИК кредиторларына заңдық тексеруге дейін жаңа ММИБ есебінен төлем жасауға уәде бермеген дұрыс. ММИБ ескі кооперативтің автоматты құқықтық мирасқоры болмайды. Егер мердігер қарыз үйге тиесілі десе, ол шартты, актілерді, шоттарды және шығынның осы объектінің ортақ мүлкімен байланысын көрсетуге тиіс. Содан кейін төраға, үй кеңесі және бухгалтер танылған соманы жаңа басқару құжаттарында көрсетеді немесе қарсылығын жазбаша түсіндіреді.

Мұндай салыстырып тексерудің тәжірибелік нәтижесі төрт бөлек тізілімнен тұрады: меншік иелерінің үй алдындағы берешегі, үйге көрсетілген қызметтер бойынша міндеттемелер, ПИК-тің корпоративтік міндеттемелері және даулы сомалар. Бұл топтарды араластыру құжат көрсеткісі келмейтін адамға ыңғайлы. Меншік иелері үшін ол қайталама есептеуге, жинақтың жоғалуына және соттағы әлсіз ұстанымға әкеледі.

Банктік үзінді көшірме мұндай тексеруде ПИК-тің ішкі кестесінен маңыздырақ. Кесте бухгалтердің операцияны қалай бөлгенін көрсетеді, ал үзінді көшірме ақшаның шын мәнінде қайда кеткенін көрсетеді. Күнін, сомасын, алушыны, төлем мақсатын, шартты және актіні салыстырыңыз. Егер төлем бірден бірнеше үйдің жұмысын жапса, бөлу есебін және сіздің мекенжай бойынша орындалған көлемнің растамасын сұраңыз. Банк ізі жоқ, кейін өзгертілген кесте шығынды дәлелдемейді.

Даулы қалдықты «ПИК сальдосы» деген атаумен жаңа түбіртекке ауыстыруға келіспеңіз. Түбіртекте меншік иесі өз үйі алдындағы қарыздың кезеңі мен негізін көруге тиіс. Таратылатын кооперативке қойылатын корпоративтік талаптар бөлек қаралады. Мұндай бөлу расталған бөлікті төлеуге кедергі жасамайды: меншік иесі даусыз соманы өтеп, қай бөлікке және не себепті дау айтатынын жазбаша көрсете алады. Осылайша үйдің ағымдағы жұмысына ақша түседі, ал дау барлық төлемнен бас тартудың артына жасырылмайды.

Меншік иелері ММИБ пен ТББ арасынан таңдайды

Реформадан кейін үйде екі басқару нысаны бар: мүлік иелерінің бірлестігі және тікелей бірлесіп басқару. ПИК енді бөлек басқару нысаны саналмайды. Ол қайта тіркеуден өтіп, меншік иелерінің шешімімен таңдалса ғана жаңа мәртебеде бірнеше үйдің орындаушысы болып қала алады.

ММИБ бір көппәтерлі үй үшін коммерциялық емес заңды тұлға ретінде құрылады. Оның төрағасы, үй кеңесі, жеке құжаттары және банктік шоттары болады. Бұл нысанға тұрақты заңдық жауапкершілік орталығы қажет үйлерге сай келеді, әсіресе үй-жай көп, шарттар күрделі, күрделі жөндеу немесе берешекке қатысты белсенді даулар бар болса.

ТББ заңды тұлға құруды талап етпейді. Егер үйде пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлар саны 36-дан аз болса, заңда көзделген жағдайда меншік иелері басқару субъектісін тартпай және ағымдағы әрі жинақ шоттарын ашпай үйді басқара алады. Егер үй-жай саны 36 немесе одан көп болса, ТББ кезіндегі меншік иелері жиналыс хаттамасы негізінде басқару субъектісін тартуға міндетті. «Өзін-өзі басқару» деген қарапайым атау үлкен үйді бұл міндеттен босатпайды.

Басқару нысанын таңдау мен орындаушыны таңдауды бір сұраққа біріктіруге болмайды. Алдымен меншік иелері үйде ММИБ немесе ТББ болатынын шешеді. Содан кейін олар үй органдарын, жарналардың мөлшері мен тәртібін, сметаны және қажет болғанда басқарушы компанияны анықтайды. Басқаруға үміткер дауыс беруге дейін шарттарын ұсынуға тиіс, әйтпесе меншік иелері мазмұны белгісіз шартқа дауыс береді.

Шешімді ескі төрағаға деген ренішке емес, жұмыс көлеміне қарап қабылдаған жөн. Салыстыру үшін смета жобасы, қызметтер тізбесі, апаттық шақыру тәртібі, үзінді көшірмелерге қол жеткізу шарттары, есеп мерзімдері, құжаттар үшін жауапкершілік және басқару бағасы қажет. Егер шығынның бір бөлігі үлестес мердігерлермен жасалған шарттарға жасырылса, «басқарушының сыйақысы» деген төмен жол ештеңені білдірмейді.

Уақытша компания ММИБ құруға немесе ТББ рәсімдеуге кедергі жасамайды. Керісінше, уақытша басқару кезеңін меншік иелерінің тізілімін асықпай дайындауға, аудандарды салыстырып тексеруге және күн тәртібінің жобасын жасауға пайдалану керек. Шешім дұрыс рәсімделгеннен кейін инспекция мен уақытша компанияға хабарлап, құжаттар мен ақшаны жаңа органға немесе субъектіге өткізеді.

Жиналыс тексеріс пен дауға төтеп беруі керек

Меншік иелерінің шешімі жиналысты шақыруды, қатысушылар құрамын, дауыс беруді және хаттаманы дәлелдеуге болатын жағдайда ғана жұмыс істейді. Даулардың көбі ММИБ немесе компанияны таңдаудан емес, меншік иелерінің тізімінен, үй-жайлар ауданынан және хабарламалардан басталады. Меншік иесі емес әрі өкілеттігі жоқ тұрғынның қолы қажетті дауысты бермейді.

Бастамашы меншік иелеріне жиналыс өтетін күнге дейін кемінде бес күнтізбелік күн бұрын хабарлайды. Хабарламада күн, уақыт, орын, күн тәртібі, бастамашы туралы мәлімет, өткізу форматы және материалдармен танысу тәртібі болуы керек. Егер басқару нысаны немесе шарт туралы мәселе «әртүрлі» деген сөздің астына жасырылса, шешімге дау айту оңай: меншік иесі өзіне не үшін дауыс беру ұсынылғанын алдын ала түсінуі керек.

Жиналысқа дейін бастамашыл топ пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлар тізілімін, меншік иелерін, аудандарды және өкілдердің өкілеттіктерін салыстырып тексереді. Заң қатысып дауыс беруге, жазбаша сауалнамаға және тұрғын үй қатынастары мен тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы ақпараттандыру объектісі арқылы дауыс беруге рұқсат етеді. Жазбаша сауалнама үшін жеке мерзімдер және парақтарға, оларды таратуға, жинауға, қорытынды шығаруға қойылатын талаптар қолданылады. Ескі сауалнамадағы қолдарды жаңа хаттамаға көшіруге болмайды.

Өтуге арналған жұмыс күн тәртібіне нақты мәселелер жеткілікті:

1. Үйдің басқару нысанын таңдау: ММИБ немесе ТББ.
2. Үй кеңесін және көзделген басқа органдарды сайлау.
3. ТББ кезінде басқару субъектісін таңдау және қажет болса шарт талаптарын мақұлдау.
4. Сметаны, жарналарды және шоттардың жұмыс тәртібін бекіту.
5. Құжаттарды, мүлікті және ақша қалдығын актімен қабылдайтын тұлғаға өкілеттік беру.

Кворум мен нәтижені ескі ПИК әдетімен емес, нақты мәселеге қолданылатын қазіргі қағидалар бойынша есептейді. Хаттамада кім қатысқаны, қандай үй-жай мен ауданға иелік ететіні, қалай дауыс бергені және қорытындының қалай шыққаны көрінуі керек. Электрондық дауыс беру жүйе меншік иесінің тексерілетін тұлғасын және әрекеттер журналын сақтағанда ғана ыңғайлы. Бастапқы дауыстары жоқ қорытынды диаграмманың скриншоты сотқа көп нәрсе түсіндірмейді.

QABAT қатысып дауыс беруді, жазбаша және онлайн дауыс беруді бірге жүргізуге, кворумды аудан үлесімен есептеуге және әрекеттер журналы бар электрондық хаттама жасауға мүмкіндік береді. Платформа ММИБ пен тұрғындар үшін тегін деп көрсетілген, бірақ заңдық тазалықты бастапқы деректердің дұрыстығы мен бастамашылардың әрекеті анықтайды.

Құжаттар мен ақша акт арқылы қабылданады

Мұрағат өткізілмеген басқару ауысымы әрдайым дерлік бірнеше айлық жорамалға айналады. Заң қызметін тоқтататын басқару субъектісін құжаттарды, техникалық құралдарды, жабдықты және басқа мүлікті ММИБ төрағасына, ТББ кезінде жаңа субъектіге немесе алушы әлі болмаса, тұрғын үй инспекциясына өткізуге міндеттейді. 51-4-баптағы жалпы мерзім он жұмыс күнінен аспайды және қабылдау-тапсыру актісін талап етеді.

Қабылдайтын тарап екі бума қағаз бен бір топ кілт алса, «құжаттар толық көлемде берілді» деген сөйлемге қол қоймауға тиіс. Актіде әр жинақ, кезең, парақ немесе файл саны, күйі және жетіспейтін бөлігі жазылады. Жеке қосымшаларда мыналар тіркеледі:

• техникалық паспорт, жобалар, тексеру актілері және желі сызбалары;
• хаттамалар, меншік иелерінің тізілімі және шарттар;
• банк үзінділері, бастапқы құжаттар, сметалар және есептер;
• кілттер, қол жеткізу деректері, жабдық және материалдық құндылықтар;
• үйдің мердігерлер алдындағы және меншік иелерінің үй алдындағы қарыз тізімі.

Күрделі жөндеуге арналған жинақ ескі ПИК аппаратына емес, үйдің нысаналы шеңберіне тиесілі. ТББ кезінде басқару субъектісі ауысса, жинақ шотындағы қалдық сақталып, заңда белгіленген мерзімде жаңа субъектінің жинақ шотына аударылады. ММИБ жағдайында ақша тиісті бірлестіктің шоттарына түсуге тиіс. «Тез өткізу» үшін қалдықты қолма-қол алуға қатысты кез келген ұсыныстан бас тарту қажет.

Егер ПИК мұрағатты бермесе, жаңа орган тізімдемесі, мерзімі және акт жобасы бар жазбаша талап жолдап, көшірмесін тұрғын үй инспекциясына береді. Бас тарту, жауапсыз қалдыру немесе құжаттарды алмастыру бөлек тіркеледі. 2025 жылғы түзетулер өткізу мерзімін бұзу және актіге қол қоюдан бас тарту үшін әкімшілік жауапкершілік енгізді, сондықтан кіреберістегі ауызша айтыс тек уақыт жоғалтады.

Даулы қалдықтар болса, әр үй бойынша салыстырып тексеру жасайды: бастапқы қалдық, есептеулер, меншік иелерінің төлемдері, бастапқы құжаттары бар шығындар, шоттар арасындағы аударымдар және соңғы қалдық. Кооперативтің жалпы бухгалтерлік балансы сіздің кондоминиум объектіңізге қанша ақша тиесілі деген сұраққа жауап бермейді.

Тағайындаудан кейін емес, оған дейін әрекет ету керек

Меншік иелері басқаруды заңды рәсімге қайтару үшін тарату туралы хатты күтуге тиіс емес. Алғашқы әрекеттер үй чатынан кінәліні іздеуге емес, мәртебені тіркеуге және жиналыс шақыруға бағытталады. Тізілім қолжетімді болып, құжаттар жасырылмаса, бірнеше меншік иесінен құралған бастамашыл топ мұны бір жұмыс аптасында атқара алады.

Тұрғын үй инспекциясына жазбаша сауал жалпы өтініштен пайдалырақ. Оны өз мекенжайыңызға бейімдеуге болады:

Просим сообщить по дому по адресу: [адрес]:
1. Подано ли заявление о принудительной ликвидации [полное наименование и БИН КСК].
2. Зафиксировано ли отсутствие соглашения собственников о форме или субъекте управления и с какой даты.
3. Начата ли процедура определения временной управляющей компании.
4. Кто сейчас имеет документально подтверждённые полномочия по управлению домом.
5. Кому переданы или должны быть переданы финансовые и технические документы дома.

Просим предоставить реквизиты решений, протоколов и объявлений, относящихся к указанному дому.

Сонымен бірге ПИК-тен үйдің ағымдағы және жинақ шоттары бойынша үзінді көшірмелерді, соңғы бекітілген есепті, шарттар тізілімін, берешек туралы мәліметті және техникалық мұрағат тізімдемесін сұраңыз. «Барлық құжатты» бір жолмен сұрамаңыз. Нақты тізім ненің берілмегенін дәлелдеуге мүмкіндік береді.

Содан кейін бес күндік хабарлау мерзімін сақтап, жиналыс күнін белгілеңіз және шешім жобаларын алдын ала беріңіз. Егер меншік иелерінің тізілімі толық болмаса, әр жазбаның дереккөзін тіркеп, тексерілгенге дейін даулы үй-жайға дауыс қоспаңыз. Егер үйде уақытша компания бар болса, оны шартты, сметаны, шот деректемелерін және істерді қабылдау жоспарын ұсынуға шақырыңыз.

Жиналыстан кейін хаттаманы тұрғын үй инспекциясына өткізіңіз, ММИБ-ті тіркеңіз немесе ТББ-ны рәсімдеңіз, қажетті шоттарды ашып, бұрынғы субъектіге өткізу туралы хабарлама жіберіңіз. Тізімдемесіз актіге қол қоймаңыз және әртүрлі үйлердің қарызын, ақшасын және құжатын бір сомаға біріктірмеңіз. Сотқа талап арыз беріліп қойса немесе үлкен қалдық бойынша дау болса, іс материалдарын, шарттарды және банк құжаттарын қарайтын қазақстандық заңгерді тартыңыз.

ПИК үшін соңғы мерзім өтіп кетті. Меншік иелерінің өз басқару тәсілін таңдау мерзімі өткен жоқ және уақытша компания тағайындалса да жабылмайды. Үй тексерілетін тізілімді неғұрлым ерте құрып, түсінікті күн тәртібін ұсынып, акт бойынша өткізуді талап етсе, тұрғын үй инспекциясына оның орнына соғұрлым аз шешім қабылдауға тура келеді.