Пәтер сатып алғандағы қарыздар сатушыда қалады

Пәтерді сатып алғаннан кейін түбіртекте шыққан минус жаңа меншік иесін бірден борышкер етпейді. Қазақстанда қарыз, әдетте, міндеттемесі туындаған адамның мойнында қалады: ол коммуналдық қызметті тұтынды, есептік кезеңде үй-жайға иелік етті немесе бекітілген төлемді енгізбеді. Қарызды сатып алушыға ауыстыру үшін заңды негіз немесе жеке келісім керек, ал шарттық қарызды ауыстыруға кредитордың келісімі қажет.

Бірақ «қарыз пәтермен бірге жүрмейді» деген сөз қауіпсіз мәміле үшін тым жалпылама. Пәтерге құқықпен бірге сатып алушы үйдің ортақ мүлкіндегі үлесті, алдағы жарналарды төлеу міндетін, күрделі жөндеуге жиналған қаражатты және тіркелген ауыртпалықтардың тәуекелін алады. Сондықтан дауды дербес шоттың атауы емес, төрт күн мен құжат шешеді: құқық қашан тіркелді, сома қай кезеңге есептелді, шарттың тарабы кім болды және тараптар шарт пен беру актісіне не жазды.

Ескі қарыз сізге автоматты түрде өтпейді

Жеткізушінің базасында сол мекенжай немесе дербес шот нөмірі қалғаны үшін бұрынғы иесінің қарызын сатып алушыға жазуға болмайды. Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 270-бабының 3-тармағында міндеттеме үшінші тұлғаларға міндет жүктемейтіні тікелей айтылған. Жаңа меншік иесі сатып алғанға дейін болған шарт пен тұтынуға қатысты үшінші тұлға еді.

Бұл қағида электр энергиясы, су, жылу, газ, қоқыс шығару, интернет және басқа қызметтер бойынша әдеттегі қарыздарды қамтиды, егер олар құқық ауысқанға дейінгі кезең үшін бұрынғы тұтынушыға есептелсе. Коммуналдық қызметтер көрсету үлгілік қағидалары қызметті жеткізуші мен тұтынушы арасындағы шартпен байланыстырады. Мекенжай қызмет көрсетілетін нүктені анықтауға көмектеседі, бірақ мекенжайдың өзі әрбір кейінгі иені сол борышкерге айналдырмайды.

Қарызды ауыстыру бөлек реттеледі. Сатып алушы сатушының міндетін келісім бойынша қабылдай алады, бірақ кредитор уағдаластыққа қатыспаса, екі тараптың бір сөйлемі жеткіліксіз. Шарттық қарыз үшін кредитордың келісімі керек. Онсыз сатушы міндеттен босамайды, ал жеткізуші сатып алушыдан жаңа борышкер ретінде ақша талап ету құқығын алмайды.

Тағы бір шекара бар. Үйді басқару жарналары суды немесе жарықты жеке тұтынудан емес, меншік иесі мәртебесінен және жиналыс шешімдерінен туындайды. «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңның 34-1-бабы меншік иелеріне ағымдағы, жинақ және нысаналы жарналарды төлеуді міндеттейді. Демек, есептеуді иелік ету кезеңдері бойынша бөлу керек: бұрынғы меншік иесі өз кезеңіне жауап береді, жаңа меншік иесі оның құқығы тіркелгеннен кейін туындаған төлемдерге жауап бере бастайды.

Биллинг қатесі борышкерді өзгертпейді. Егер басқарушы ұйым пәтер карточкасындағы тегін ғана ауыстырып, бастапқы сальдоны көшірсе, ол азаматтық-құқықтық міндеттемені емес, есеп жолын көшірді. Мұндай сальдоға құқық тіркелген күн мен есептегіш көрсеткіштері жазылған актіні қоса беріп, жазбаша дау айту керек.

Үй-жайдың қаржылық ізі бар, бірақ ол бір қарыз емес

Сатып алар алдында төрт бөлек тәуекелді ажырату керек: сатушының жеке қарыздары, үй бойынша міндетті жарналар, күрделі жөндеуге жиналған ақша және үшінші тұлғалардың тіркелген құқықтары. Оларды көбіне «қарыз жоқ» деген бір анықтамаға біріктіреді, алайда әр тәуекелдің өз көзі және тексеру жолы бар.

Жеке қарыз борышкерге тиесілі. Оған адамның иелік еткен кезеңіндегі коммуналдық есептеулер, солар бойынша өсімпұл, жеке шарттағы берешек және пәтер оған тиесілі кезде үй төлемдерін енгізбеуі жатады. Негіз болғанда кредитор мұндай соманы бұрынғы иеден нотариус немесе сот арқылы өндіріп алады.

Күрделі жөндеуге арналған жинақ басқаша есептеледі. Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеу жүргізу тәртібінде бұрынғы меншік иесі жинақ шотында жинаған ақша жаңа меншік иесінің есебіне жатқызылатыны айтылған. Сатушы ортақ жинақтағы есептік үлесін алып кете алмайды. Сатып алушы қолма-қол ақша немесе оны қайтаруды талап ету құқығын емес, пәтерге, тұрғын емес үй-жайға, тұрақ орнына немесе қоймаға байланыстырылған жиналған соманың есебін алады.

Күрделі жөндеу жарналары бойынша берешек сатып алушыға өтпейді. Сол Тәртіп құқық ауысқанда сатушы мұндай қарызды толық өтеуге тиіс екенін талап етеді. Тексеруге ыңғайлы формула мынадай: жиналған оң қалдық үй-жайдың есебінде қалады, ал теріс қалдықты сатушы жабуға тиіс.

Ауыртпалықтар бөлек тұрады. Кепілді, тыйымды, иеліктен шығаруға шектеуді, пайдалану құқығын немесе басқа тіркелген құқықты коммуналдық қарыз деуге болмайды. Азаматтық кодекстің 195-бабы, егер заңда өзгеше белгіленбесе, меншік иесі ауысқанда басқа заттық құқықтарды сақтайды. Сондықтан төленген таза түбіртектер тіркелген құқықтар мен ауыртпалықтар туралы мәліметті алмастырмайды.

Ақырында, үйде нысаналы жарна немесе жөндеу туралы қабылданған шешім болуы мүмкін, ал оның төлем мерзімі мәміледен кейін келуі ықтимал. Бұл әрдайым сатушының мерзімі өткен қарызы емес. Сатып алушы міндет құқық ауысқанға дейін туды ма, әлде төлем болашақ кезеңге жата ма дегенді түсіну үшін хаттаманы, соманы, кестені және шешім мәтінін көруі керек. Даулы жағдайда баға мен жауапкершілік шартта бөлінеді, ауызша «кейін анықтаймыз» деген сөзге қалдырылмайды.

Ауыртпалық анықтамасы коммуналдық қарызды көрсетпейді

Тіркелген құқықтар туралы мәлімет жылжымайтын мүліктің құқықтық жай-күйін растайды, бірақ жеткізушілермен және үйді басқару органымен салыстырып тексеруді алмастырмайды. Электрондық үкіметтің тұрғын үй сатып алу жөніндегі ресми жадынамасы ауыртпалықтар мен қызмет ақысын төлеу қарыздарын бөлек тексеруді ұсынады. Бұл екі тәуелсіз тексеру ағыны.

Тіркелген құқықтар мен ауыртпалықтар туралы анықтамада тіркелген құқық иесі, құқықтың негізі және құқықтық кадастрға енгізілген шектеулер көрсетіледі. Ол ипотекалық кепілді, тыйымды, шектеуді, құқыққа таласуды немесе құжаттардағы сәйкессіздікті табуға көмектеседі. Нотариус мәмілені куәландырғанда құқық белгілейтін құжаттарды және «Жылжымайтын мүлік тіркелімі» мемлекеттік дерекқорындағы мәліметтерді салыстырады, бірақ жеткізушілердің дербес шоттарына толық аудит жүргізбейді.

Коммуналдық берешек көбіне жеткізушінің есеп айырысу жүйесінде тұрады. Бір түбіртекке бірнеше ұйымның деректері жиналуы мүмкін, бірақ бір төлем құжатында соманың болмауы әр жеткізушімен есеп толық жабылғанын дәлелдемейді. Керісінше жағдай да кездеседі: жеткізуші қайта есептеп қойғанымен, бірыңғай түбіртекте ескі даулы сальдо әлі тұрады.

МИБ, басқарушы компания немесе бұрынғы ПИК анықтамасының да шегі бар. Онда пәтер, төлеуші, жарна түрлері, кезең және күн көрсетілсе, анықтама сол ұйымның өз есебінің жай-күйін растайды. Жеке электрмен жабдықтау, су немесе байланыс шарттарын басқа ұйымдар жүргізсе, бұл анықтама олар бойынша есепті растамайды.

Бір «пәтер бойынша берешек жоқ деген анықтаманы» сұрау ыңғайлы, бірақ құқықтық тұрғыдан әлсіз. Сенімді топтама бір шекті күн қойылған бірнеше құжаттан тұрады. Егер сатушы дербес шот нөмірі, кезеңі және төлем алушысы жоқ экран суретін көрсетсе, ол есеп айырысу дәлелі емес, жай көрініс.

Кепілақыға дейін төрт салыстыру жасаңыз

Қауіпсіз тексеру кепілақы берілгенге дейін басталады, себебі одан кейін күтпеген қарыз туралы дау ақшаны қайтару және тараптың кінәсі туралы дауға айналады. Сатып алушы сатушыдан құжаттарды алып, оларды есеп жүргізетін ұйымдарда салыстырып, нәтижені мәміле талаптарына бекітуі керек.

1. Тіркелген құқықтар мен ауыртпалықтар туралы мәліметті, құқық белгілейтін құжатты және техникалық паспортты сұраңыз. Меншік иесін, мекенжайды, алаңды, кадастр деректерін, кепілдің, тыйымның және басқа шектеулердің бар-жоғын салыстырыңыз. Мәмілені өкіл жүргізсе, оның өкілеттігі мен сенімхат көлемін бөлек тексеріңіз.
2. МИБ-тен немесе басқару субъектісінен ағымдағы, жинақ және нысаналы жарналар бойынша толық салыстыру актісін сұраңыз. Құжатта бастапқы сальдо, есептеулер, төлемдер, өсімпұл, соңғы сальдо және кезең болуы керек. Күрделі жөндеуге жиналған соманы бөлек жолмен сұраңыз, өйткені ол жаңа меншік иесінің есебіне өтеді.
3. Әр жеткізушіде немесе соған қолжетімді арнада жеке қызметтерді салыстырыңыз: электр энергиясы, суық және ыстық су, жылу, газ, қоқыс шығару және байланыс. Түбіртектермен қатар есепке алу аспаптарының соңғы төленген көрсеткіштері керек. Мәміледен кейін базадағы және есептегіштегі көрсеткіштің үлкен айырмасы ресурсты кім тұтынғаны туралы дауға айналады.
4. Ағымдағы және нысаналы жарналарды белгілеген жиналыс хаттамаларын, сондай-ақ үй осындай бағдарламаға қатысса, күрделі жөндеу және бюджет қаражатын қайтару туралы шешімдерді алыңыз. Сома әлі мерзімі өткен берешек болып тұрмауы мүмкін, бірақ қабылданған шешім мен кестеден туындап тұруы ықтимал.

Деректерді қол қою күніне барынша жақын күнге жинаған жөн. Бір ай бұрынғы анықтама соңғы есептеуді, қайтарылған төлемді немесе өсімпұлды көрсетпейді. Жеке деректерге байланысты жеткізуші сатып алушыға мәлімет бермесе, оны сатушының өзі сұратады немесе тараптар бірге жүгінеді.

Қолтаңбаны ғана емес, арифметиканы тексеріңіз. Есептелген сомаларды қосып, төлемдерді шегеріңіз, алаңды жарна есебімен салыстырып, кезеңді қараңыз. Есеп ПИК-тен МИБ-ке немесе басқарушы компанияға өткен үйлерде қаржы құжаттарын беру актісін сұрап, жаңа ұйым қандай бастапқы сальдоны қабылдағанын және қайсысын бастапқы құжаттармен растай алмағанын анықтаңыз.

Сатушының есепті көрсетуден бас тартуын кепілақыны өсіріп түзетуге болмайды. Бұл сатып алушы белгісіз тәуекелді қабылдайтынын білдіреді. «Барлық қарыз төленді» деген талап кейін залалды өндіріп алуға көмектеседі, бірақ өшірілген қызметке, қайта есептеуге немесе сотқа кеткен уақытты қайтармайды.

Шарт тәуекелді бөлуге тиіс

Шартта төлем түрлері, шекті күн, құжаттар және алшақтықты есептеу тәсілі көрсетілсе, ол сатып алушыны қорғайды. Жалпы «берешек жоқ» деген сөйлем нақты тетіктен әлсіз: тараптар оған нысаналы жарна, өсімпұл, есептегіш бойынша қосымша есептеу немесе лифт жөндеу төлемі кірді ме деп дауласа бастайды.

Жұмыс істейтін талап мынадай болуы мүмкін:

Продавец подтверждает, что на дату государственной регистрации права
покупателя погасил начисления за коммунальные услуги, текущие,
накопительные и целевые взносы, относящиеся к периоду владения продавца.
Начисления за этот период, выявленные после сделки, продавец оплачивает
в течение 5 рабочих дней после получения расчёта и подтверждающих документов.
Показания приборов учёта и состояние расчётов стороны фиксируют в акте передачи.

Мұндағы бес жұмыс күні заңнан алынбаған, бұл тараптар белгілеген шарттық мерзім. Оны өзгертуге болады. Тетіктің мәні басқа: сатушы нақты мән-жайлар туралы растау береді және дәлелдер ұсынылғаннан кейін өз кезеңіне қатысты кеш есептелген соманы жабу міндетін алады.

Белгілі қарыз бар болса, оның нақты сомасын, кредиторын және өтеу тәсілін көрсетіңіз. Ең таза жолы: сатушы мәмілеге дейін төлеп, растауды әкеледі. Тараптар соманы бағадан ұстап қалса, шартта кредиторға ақшаны кім аударатыны, аудару уақыты, алшақтық шықса не болатыны және сатушы қалған соманы қашан алатыны жазылуы керек.

Әр кредиторды тексеріп, саналы шешім қабылдамасаңыз, сатып алушы «пәтер бойынша барлық қарызды қабылдайды» деп жазбаңыз. Мұндай сөйлем тараптар арасында дау тудырады, бірақ жеткізуші алдындағы қарызды міндетті түрде ауыстырмайды, өйткені борышкерді алмастыруға кредитор келісуі керек. Сатып алушы сатушыға толық бағаны төлеп, кейін қызметті қосу үшін бөтен сальдоны жауып, өтем алу құқығын тағы дәлелдеуге мәжбүр болуы мүмкін.

Жиналыстың бұрын қабылданған шешімі бойынша болашақ төлемдерді бөлек тізіңіз. Мерзімі мен негізі түсінікті болса, тараптар оларды бағада ескере алады немесе сатып алушыға қалдырады. Үндемеу көбіне шартқа бір бет қосымшадан қымбат түседі.

Беру актісі нақты шекара қояды

Беру актісі сатушы қолжетімділікті берген, ал сатып алушы үй-жайды қабылдаған сәттегі пәтер мен есеп айырысудың нақты жай-күйін белгілеуі керек. Шарт құқықтық үлгіні көрсетеді, акт есептеуге қажет фактілерді береді.

Беру күні мен нақты уақытын, барлық есептегіштің нөмірлері мен көрсеткіштерін, пломбалардың бар-жоғын, берілген кілттер санын және аспаптарға қолжетімділікті жазыңыз. Аспап нөмірі мен көрсеткіші оқылатын етіп суретке түсіріңіз. Тараптар сол сандар жазылған кестеге қол қояды, өйткені актімен байланысы жоқ бір сурет оны кім және қашан түсіргенін дәлелдемейді.

Актіде соңғы төлемдерді тізген дұрыс: алушы, қызмет түрі, есептік кезең, сома, төлем күні және растау нөмірі. Үй жарналары үшін ағымдағы сальдоны, күрделі жөндеу жинағын және жабылмаған нысаналы шешімдерді бөлек көрсетіңіз. Оларды бір «ПИК» жолына біріктірмеңіз, әсіресе үй басқару нысанын ауыстырып, ескі ұйымның мұрағатын қабылдап жатқанда.

Жылжымайтын мүлікке меншік құқығы мен кілтті іс жүзінде беру әр күнде болуы мүмкін. Сондықтан шарт тіркеу мен нақты беру арасындағы тұтыну шығындарын кім өтейтінін анықтауы керек. Меншік иесінің міндеттері үшін бастапқы күн мемлекеттік тіркеу болып қалады, ал актідегі көрсеткіштер сатушы мен сатып алушының шарттық қатынастарында нақты тұтынылған ресурсты бөлуге көмектеседі.

Тіркеуден кейін жаңа иесі келесі түбіртекті күтпеуі керек. Ол МИБ-ке немесе басқарушы ұйымға хабарлап, жеткізушілерге құжаттарын береді, шарттарды жасайды немесе қайта ресімдейді және бастапқы көрсеткіштерді тапсырады. Бұл базаның бұрынғы тұтынушы деректерімен немесе есептегіштің орнына нормативпен есептеу ықтималдығын азайтады.

Кеш шыққан түбіртек қарыз кезеңін өзгертпейді

Шоттың шығарылған күнін міндеттеменің туған күнімен шатастыруға болмайды. Жеткізуші сатудан бірнеше апта өткен соң қайта есептеуі, МИБ алаңды кейін түзетуі, ал банк бұрынғы төлемді қайтаруы мүмкін. Осындай жағдайлардың бәрінде жаңа құжат жаңа меншік иесі кезінде пайда болады, бірақ сома сатушының кезеңіне қатысты болуы мүмкін. Түбіртектің жоғарғы жағындағы айды емес, есептеудің негізі мен есептік аралықты талдау керек.

Есептегішпен өлшенетін ресурс үшін шекараны көрсеткіштер береді. Мысалы, жеткізуші базасында соңғы төлем күні 12 400 бірлік тұрды, беру актісінде тараптар 12 760 бірлікті жазды, ал сатып алушының алғашқы көрсеткіші 12 830 болды. 12 760-қа дейінгі тұтыну шарт пен актіге сай сатушы мен сатып алушының қатынасына жатады; одан кейінгі тұтыну сатып алушыға қатысты. Жеткізуші барлық 430 бірлікті жаңа иеге есептесе, бағдарлама бір жол жасағанның өзінде есепті бөлуге болады.

Нормативпен есептеу күрделірек, өйткені аспап жоқ, пайдалануға қабылданбаған немесе көрсеткіштер берілмеген. Онда формуланы, тіркелген немесе нақты тұратын адамдар санын, алаңды, тарифті және есептелген күндерді сұрау керек. Меншік иесінің ауысуы қате бастапқы деректерді өздігінен түзетпейді. Сатып алушы өз кезеңінің мәліметіне дау айтады, ал сатушы мәміле мен жеткізуші шарттарының талаптарына сай өз кезеңінің дұрыстығы мен төлеміне жауап береді.

Жылу үшін көрсеткіш күні бәрін шеше бермейді. Төлем жыл бойы тең бөлініп немесе қызмет көрсетілген кезеңге есептелуі мүмкін, ал жеткізуші кейін нақты деректермен қайта есептейді. Сондықтан салыстыру актісінде шот шыққан ай мен сома ғана емес, маусым, көлем, тариф, енгізілген төлемдер және түзету себебі көрінуі тиіс. Тараптар сатылғанға дейін ішінара өткен маусымның қосымша төлемі немесе қайтарымы кімге тиетінін алдын ала жаза алады.

Үйдің ағымдағы және жинақ жарналары үшін меншік иесі мәртебесі, бекітілген мөлшер және есептік ай бастапқы нүкте болады. Заң төлемді есепті айдан кейінгі айдың жиырма бесіне дейін енгізуді белгілейді. Қарапайым жағдай туады: сатып алушының құқығы жаңа айдың басында тіркелді, ал өткен айдың төлем мерзімі мәміледен кейін келді. Төлем мерзімінің кеш болуы сатып алушыны пәтер сатушыда болған кезең үшін міндетті етпейді.

Нысаналы жарна үшін хаттаманы оқу қажет. Жиналыс жинау мөлшерін, мерзімдерін және басқа талаптарын анықтайды. Егер шешім жиналыс күні меншік иесі болғандардың бәріне міндет жүктесе, бұл бір құрылым. Егер жинақ болашақ кезеңдердің ай сайынғы төлемдеріне бөлінсе, құрылым басқа. Түбіртектегі «шатыр жөндеу» деген тағайындауды ғана көріп, соманы сенімді бөлу мүмкін емес. Шешім мәтіні, қатысқан меншік иелерінің тізімі, кесте және нақты үй-жай үлесін есептеу негізі керек.

Өсімпұл сол борышкердің негізгі міндетіне ілеседі. Егер сатушы мерзімді өткізіп алса, дербес шоттағы тегінің ауысуы өсімпұлды сатып алушының міндетіне айналдырмайды. Есеп түзетілгенде ұйым негізгі соманы да, оған байланысты өсімпұлды да бұрынғы иесінің карточкасына көшіреді. Әйтпесе жаңа меншік иесіне өзі жасамаған бұзушылықтың санкциясы қалады.

Ескі төлемнің қайтарылуы немесе жойылуы да бастапқы құжатты қажет етеді. Төлем қате тағайындаудан тұрып қалуы, басқа дербес шотқа түсуі, жіберушіге қайтарылуы немесе банк тексергеннен кейін жойылуы мүмкін. Түбіртек өңдеу нәтижесін көрсетеді, бірақ себебін түсіндірмейді. Төлем тапсырмасын немесе чекті, алушының банк үзіндісін және жеткізушінің түзету журналын сұраңыз. Ақша жетсе, ұйым оны тауып, дұрыс есепке алуы керек; сатушыға қайтса, төлеу міндеті оның мойнында қалды.

Сот бұйрығын, нотариустың атқарушылық жазбасын немесе басталған атқарушылық іс жүргізуді базадағы бір жолмен бағалауға болмайды. Борышкер ретінде кім көрсетілгенін, сома қай кезең үшін өндірілгенін, құжат күшіне енді ме және талап сатушыға қатысты ма дегенді тексеріңіз. Бұрынғы иеге қарсы атқарушылық құжат заңда көзделген рәсімсіз оны сатып алушымен ауыстыруға негіз бермейді. Ал пәтерге тіркелген тыйым мәміле мүмкіндігіне әсер етеді, сондықтан оны есеп айырысуға дейін ауыртпалықтар туралы мәліметтен іздейді.

Сатушыға да дұрыс шекара қажет. Бергеннен кейін сатып алушы шартты кеш қайта ресімдегені үшін оған сатып алушының тұтынуы есептелмеуін талап етуге құқылы. Қол қойылған акт, жеткізушіге хабарлама және соңғы салыстыру оның кезеңін жабады. Дұрыс мәміле дәлелдердің бірдей жинағын сатып алушыға ғана емес, екі тарапқа да қалдырады.

Қызметті шектеу бөтен қарызды дәлелдемейді

Электр энергиясын, суды немесе басқа қызметті өшіру қаупі сатып алушыны тез әрекет етуге мәжбүрлейді, бірақ сатушының қарызын өтеуге міндетті екенін дәлелдемейді. Жеткізуші белгіленген рәсім бойынша өз тұтынушысының берешегі үшін қызметті шектеуге құқылы болуы мүмкін. Бұдан тұтынушы ауысқанын және есептеу кезеңдерін талдамай, жаңа иеге жеке шарт жасаудан бас тарту құқығы шықпайды.

Алдымен қызметтің нақты күйін анықтаңыз. Ол шектелді ме, ескерту берілді ме, әлде қызметкер қайта ресімдеу мүмкін емес деп ауызша ғана айтты ма? Хабарламаның көшірмесін, күнін, негізін, сомасын, кезеңін және борышкердің атын сұраңыз. Қызмет көрсету терезесіндегі әңгіме көбіне екі әрекетті араластырады: ескі қарызды өндіру және жаңа меншік иесімен қатынасты ресімдеу.

Жаңа иесі өтініш берген күнін дәлелдей алатындай етіп тапсырады. Өтініште мекенжай, мемлекеттік тіркеу күні, бастапқы көрсеткіштер, шарт жасау немесе тұтынушы есебін жаңарту туралы өтініш және бұрынғы тұтынушының есептеулерін бөлу талабы болуы керек. Қағаз көшірмеге кіріс нөмірі қойылады; электрондық беру жеткізілгенін растайтын белгі қалдыруы тиіс. Мұнсыз жеткізуші кейін иенің ауысқанын білмедім және бұрынғы мәліметпен заңды түрде есептей бердім деуі мүмкін.

Ұйым алдымен бүкіл сальдоны төлеуді талап етсе, жауабын екі бөлікке бөлуді сұраңыз. Бірінші бөлік шарт жасаудан немесе жаңа тұтынушы есебін ашудан бас тартудың негізін атауы керек. Екінші бөлік неге ескі сомаға дәл сатып алушы жауап беретінін түсіндіруге тиіс. Бірдей дербес шотқа сілтеме объектінің ішкі сәйкестендіргіші туралы сұраққа ғана жауап береді. Ол борышкер кім деген сұраққа жауап бермейді.

Сатып алушы пломбаға, есептегішке немесе ажыратылған желіге өз бетінше араласпауы керек. Ақша туралы дау қосылудың техникалық және қауіпсіздік талаптарын жоймайды. Қызметті қалпына келтірудің заңды рәсімін, қарастырылса қосу ақысын және құжаттар тізімін жазбаша сұрау қажет. Содан кейін қай сома сатып алушының ағымдағы міндеті болып танылатынын, ал қай сома даулы болып қалатынын бөлек белгілеу керек.

Кейде дереу төлемей тұрғын үйді пайдалану мүмкін болмайды, ал дау ұзаққа созылады. Онда сатып алушы шектеуден келетін залалды және талап мөлшерін бағалайды. Ол төлесе, төлем тағайындауында дербес шот пен даулы сома нақты жазылады, ал ілеспе өтініш қарызды мойындамайтынын бекітеді. Сатып алушы бір мезгілде қайта есептеу мен ақшаны қайтаруды талап етеді. Ескертусіз жасалған төлем жеткізушінің төлеуші есеппен келісті деген уәжін жеңілдетеді, бірақ төлемнің өзі міндетті әрдайым дәлелдей бермейді.

Сатушымен шартта осындай шұғыл жағдайды көздеген дұрыс. Сатушы қысқа мерзімде өз кезеңі үшін расталған есептеуді төлеуге немесе сатып алушының мәжбүрлі төлемін, қайта қосу шығынын және келісілген шекте құжатпен расталған басқа залалды өтеуге міндеттенеді. Мұндай талапсыз да сатып алушы өз құқығын қорғай алады, бірақ залал мөлшері туралы дау күрделене түседі.

Қызмет жария шарт бойынша көрсетілсе, бұл үй-жайдың барлық иесі өзгермейтін бір тарап болды дегенді білдірмейді. Жария сипат жеткізушінің талаптарға сай тұтынушылармен тең талаптарда шарт жасау міндетін реттейді. Тұтыну тарихын бәрібір тұлғалар мен кезеңдерге бөлу керек. Жаңа шарт сатушыға қойылатын талапты жоймайды, ал ескі қарыз жеткізушіге оны сатып алушының алғашқы есептеуіне үнсіз енгізу құқығын бермейді.

Үйге ортақ коммуналдық шығындардың бағыты бөлек. Кіреберістегі жарық, ортақ үй жабдығының жұмысы және ортақ мүліктің басқа ресурстары үшін МИБ немесе басқару субъектісі үйдің ағымдағы шотынан есеп айырысады, ал меншік иелері бұл шығындарды бекітілген жарналар арқылы қаржыландырады. Сатып алушы үй-жай бойынша шешім, смета және жарна есебі болмаса, жеткізуші алдындағы ортақ үй қарызының жолын өзінің жеке қарызы ретінде қабылдамауы керек.

Үй жақында ПИК-тен МИБ-ке немесе басқарушы компанияға ауысса, ажырату жаңа ұйым беру актісі бойынша әлі талдап жатқан ортақ қарыздан болуы мүмкін. Бір сатып алушының дауы үйдің ақша тапшылығын шешпейді. Басқару органы жеткізушімен шартты, банк үзінділерін, меншік иелерінің төлемдерін және бұрынғы ұйымның берешегін салыстыруы керек. Сатып алушы расталмаған ортақ қалдықты шешімсіз және есепсіз пәтерлерге өткен күнмен таратуға әрекет жасалып жатқанын тексеруге тиіс.

Шағым нақты бұзушылықты тексере алатын орынға беріледі. Есепке жеткізуші жауап береді, үй жарналарының есебі мен құжаттарына МИБ немесе басқару субъектісі жауапты, тұрғын үй талаптарының сақталуын тұрғын үй инспекциясы қарайды, ал ақша дауын сот түпкілікті шешеді. Бірдей мәтінді барлық мекенжайға жіберу сирек көмектеседі. Әр өтініште адресаттың әрекетін, оның қолындағы құжатты және талап етілетін түзетуді атау керек.

Қызметтің шұғылдығы құжаттарды жоғалтпауға тиіс. Тараптар телефонмен келісіп, жарықты сол күні қосса да, қорытынды актіні, жаңа шартты, бастапқы сальдоны және төлем тағайындауының растамасын сұраңыз. Бір айдан кейін ауызша уағдаластық жоғалады, ал биллингтегі жол қалады.

Жаңа иесі сальдоға құжатпен дау айтады

Егер бөтен қарыз жаңа иесінің түбіртегінде шығып қойса, «минусты алып тастауды» емес, әр есептеудің құқықтық және есептік негізін беруді талап ету керек. Кассадағы ауызша әңгіме базаны өзгертпейді және сотқа дәлел қалдырмайды.

Жеткізушіге немесе басқару субъектісіне жазбаша өтініш жіберіңіз. Құқықтың тіркелген күнін, беру күнін, жаңа шарттың немесе қайта ресімдеу өтінішінің нөмірін, бастапқы көрсеткіштерді және даулы кезеңді жазыңыз. Құқық белгілейтін құжатты, беру актісін, аспап суреттерін, төленген түбіртектерді және бар болса толық салыстыру актісін тіркеңіз. Дауға қатысы жоқ сатушының жеке деректерін көшірмеде жабуға болады.

Талапта үш әрекетті бөліңіз: жаңа тұтынушының есебін ескі сальдосыз ашу немесе жаңарту, даулы соманың толық есебін беру және қарызды тиісті кезеңде төлеуге міндетті адамға қою. Жазбаша жауап сұраңыз. Ұйым қарыз ауысты деп санаса, биллингтің ішкі ережесін емес, заң нормасын, шарт тармағын немесе қарызды ауыстыру келісімін атасын.

Төлем мақсаты жазылмаған кездейсоқ ішінара төлеммен қарызды мойындамаңыз. Қызметті өшіреміз деп, даулы соманы төлеуге тура келсе, төлем тағайындауы мен ілеспе хатта ақша қызметті шектеуге жол бермеу үшін, өз міндетін мойындамай, тексеруден кейін қайтару немесе есепке жатқызу талабымен енгізілгенін көрсетіңіз. Мұндай мәтін жеңіске кепілдік бермейді, бірақ ұстанымды анық сақтайды.

Жеткізуші бас тартса, келесі адресат қызмет пен дау себебіне байланысты: ұйым басшылығы, тиісті саланы реттейтін немесе тұтынушыларды қорғайтын орган, үйді басқару мәселелері бойынша тұрғын үй инспекциясы, нотариус немесе сот. Өндіріп алу талабының негізін кредитор дәлелдеуге тиіс. Сатып алушы өз кезегінде қашан меншік иесі болғанын, қандай қызметті тұтынғанын және қандай төлем енгізгенін көрсетеді.

Шартта растау немесе кеш есептеуді өтеу міндеті болса, сатушыға қатар шарттық талап қойыңыз. Бұл қатынастарды араластырмаңыз: жеткізушіге өз қарызыңыз жоқ екенін дәлелдейсіз, сатушыға мәміле талабын бұзғанын көрсетесіз.

МИБ қарызды иесі мен кезеңі бойынша жүргізуі керек

МИБ пен басқарушы компания пәтер нөміріне бір мәңгі сальдо ғана жүргізбеуі керек. Есеп қай меншік иесі, қай кезең үшін және қандай шешім негізінде төлеуге міндетті екенін көрсетуге тиіс. Әйтпесе иесі алғаш ауысқанда бухгалтерлік қате кінәсіз адамға қойылатын талапқа айналады.

Үй-жай карточкасында құқық тіркелген күндерімен құқық иелерінің тарихы, алаң мен үлес, жарна түрлері, жиналыс шешімдері, есептеулер, төлемдер, өсімпұл және түзетулер керек. Құқықты растайтын құжат ескі жазбаны өшірмейді. Ол бұрынғы иенің кезеңін жабады да, жаңасын ашады. Ескі сальдо нақты борышкердің дебиторлық берешегінде қалады.

«Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңның 34-1-бабы бойынша меншік иелері ағымдағы, жинақ және нысаналы жарналарды төлейді; кешіккенде өсімпұл есептеледі, ал заңда белгіленген мерзімнен кейін МИБ төрағасы немесе басқару субъектісі нотариусқа не сотқа жүгіне алады. Заң аталған жарналар талаптарына талап қою мерзімін де қолданбайды. Мұндай қатаң өндіріп алу үлгісі меншік иелері тізілімі мен бастапқы құжаттардың дәлдігін ерекше қажет етеді.

Талап жіберер алдында ұйым жиналыс хаттамасын, жарнаның бекітілген мөлшерін, алаңды, иелік ету кезеңін, төлемдер тарихын және борышкердің мекенжайын тексереді. Бұрынғы иенің кезеңі үшін жаңа меншік иесінің атына атқарушылық жазба немесе талап қою нашар тізілімді түземейді. Ол қатені қымбатырақ рәсімге ғана апарады.

ПИК, МИБ немесе басқарушы компания ауысқанда қабылдаушы тарап расталған дебиторлық берешек пен расталмаған бастапқы сальдоны ажыратуы керек. Борышкерлер тізілімі, айналым ведомосы, төлем мөлшері туралы шешімдер, банк үзінділері, түбіртектер және талап қою жұмысының материалдары қажет. Үй бойынша бір қорытынды сома нақты адамнан ақшаны заңды түрде өндіріп алуға мүмкіндік бермейді.

QABAT кондоминиум тізілімін алаңдармен және меншік иесін электрондық цифрлық қолтаңбамен тексерумен жүргізеді, ал ақша модулі жарналарды, борышкерлерді және есептілікті қамтиды. ПИК-тен үйді қабылдаған ұйым үшін бұл қызыл ұяшықтары бар пәтерлер тізімінен пайдалырақ: ұйым талапты кімге және қай кезең үшін жіберетінін көреді.

Бөтен қарыз кейде мәміле үшін төленеді

Кейде сатып алушыға мәмілені кейінге қалдырудан, қызметтің қосылуын күтуден немесе келісілген ипотеканы жоғалтудан гөрі даулы соманы жабу арзанырақ. Бұл қарыз пәтермен бірге заңды түрде өтті дегенді мойындау емес, шаруашылық шешім. Оны соманы тексеріп, қайтаруды жазбаша бекіткеннен кейін ғана қабылдауға болады.

Үш жұмыс істейтін құрылым бар. Сатушы алдымен қарызды өтейді және растаудан кейін бағаның қалдығын алады. Сатып алушы бағаның келісілген бөлігін сатушының кредиторына тікелей аударады, ал бағаны төлеу міндеті сол сомаға азаяды. Немесе нотариус пен тараптар даулы бөлікті талап орындалғанға дейін сатушыға бермейтін басқа заңды есеп айырысу тетігін қолданады. Нақты тәсілді мәміле құжаттары бойынша нотариуспен немесе заңгермен келіскен дұрыс.

Шартсыз төлем сатып алушыны әлсіз жағдайда қалдырады. Ол неліктен бөтен ақшаны төлегенін, сатушы оны қайтаруға уәде берді ме және сома бағада ескерілді ме дегенді дәлелдеуге мәжбүр болады. «Қарызды қайтарамын» деген қолхат та кредитор, дербес шот, кезең, сома және мерзім жазылған қосымшадан әлсіз.

Мұрагерлікке қатысты бөлек ескерту қажет. Азаматтық заңнама қағидалары бойынша мұрагерлер мұра қалдырушының қарыздарына өздеріне өткен мұра мүлкінің құны шегінде жауап береді. Бұл кәдімгі сатып алу емес, сондықтан бөгде сатып алушы туралы қағиданы мұрагерге сол күйі қолдануға болмайды.

Сатып алушы мәміледен өзара сәйкес бес нүктемен шығуға тиіс: тіркелген ауыртпалықтар туралы таза мәлімет, толық салыстыру актілері, түсінікті жиналыс шешімдері, шарттағы нақты талап және көрсеткіштер жазылған акт. Бір нүкте сәйкес келмесе, тәуекел бағасы тіркеуге дейін анықталады. Тіркеуден кейін заң бойынша төлеуге бұрынғы иесі міндетті болғанның өзінде, дау жаңа меншік иесінің уақытын алады.