МИБ төрағасына талап қою және сотқа дейінгі қорғаныс

Жеке талап қою МИБ төрағасын тұрғын үй инспекциясының тексеруінен де қатты қорқытады: талап қоюда оның тегі жазылып, жанында меншік иесі оның жеке мүлкінен өндіріп алғысы келетін сома тұрады. Бірақ құжаттың басындағы тегі қарызды бірден жеке қарызға айналдырмайды. МИБ шешімі, шарты және төлемі үшін әдетте заңды тұлға ретіндегі бірлестіктің өзі жауап береді. Жеке жауапкершілік талап қоюшы зиянды төрағаның өзінің құқыққа қайшы әрекетімен, оның ақшаны алуымен немесе берілген өкілеттіктен шығуымен байланыстырған жерде туындайды.

Сондықтан қорғаныс сот шақыруын алғаннан кейін басталмайды. Ол мәселе күн тәртібіне енгізілген, меншік иелері дауыс берген, мердігер тапсырма алған, бухгалтер төлем жүргізген, ал төраға жұмысты қабылдаған сәттерден құралады. Өкілеттіксіз шығынды әдемі хаттама құтқармайды, ал актілер толы папка бұрмаланған жиналыс шешімін түземейді. Үзілмейтін тізбек керек: құзырет, шешім, шарт, орындау, қабылдау, төлем, есеп.

Бұл материал нақты дау бойынша адвокаттың қорытындысын алмастырмайды, ол жұмыс істейтін қорғаныс жүйесін түсіндіреді. Егер талапты қамтамасыз ету шаралары сұралса, залал ірі болса, адам жарақат алса, иемдену белгісі немесе қылмыстық арыз болса, құжаттарды қазақстандық заңгер дереу қарауы керек.

Төрағаға талап қойылуы оның жеке қарызы барын білдірмейді

МИБ өз міндеттемелері бойынша төрағадан бөлек жауап береді, бірақ сот лауазым атауын емес, әр талаптың негізін бағалайды. Қазақстан Республикасының «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңының 50-бабына сай МИБ мемлекеттік тіркелгеннен кейін заңды тұлға құқығына ие болады. Азаматтық кодекстің 44-бабының 1-тармағында заңды тұлға міндеттемелері бойынша өзіне тиесілі мүлікпен жауап беретіні, ал қатысушының бұл міндеттемелерге жалпы ереже бойынша жауап бермейтіні жазылған.

Үйге қатысты дауларда осы шекараны жиі бұлдыратады. Төраға МИБ атынан әрекет етеді, оның шарттарына қол қояды, шот ашады, бірлестікті сотта таныстырады және шешімдердің орындалуын ұйымдастырады. Қол қойғаны үшін ол әр шарттың жеке тарабына айналмайды. Заңды тұлғаның органы жарғыдағы шектеуден асып кетсе де, Азаматтық кодекстің 44-бабының 4-тармағы жалпы жағдайда үшінші тұлға алдындағы жауапкершілікті заңды тұлғада қалдырады. Төрағаның өзіне қатысты ішкі салдар үшін бөлек негіз керек.

Егер меншік иесі дербес деликтіні мәлімдеп, дәлелдесе, жеке тұлға тиісті жауапкер болуы мүмкін: төраға мүлікті өзі бүлдірді, ар-намысқа тиетін мәлімет таратты, өз шотына түскен ақшаны ұстап қалды немесе өзге құқыққа қайшы әрекет жасады. Азаматтық кодекстің Ерекше бөлімінің 917-бабы зиянды өтеуді зиян келтірушінің құқыққа қайшы әрекетімен не әрекетсіздігімен, зиянмен, себептік байланыспен және кінәмен байланыстырады, кінәсіз жауапкершіліктің арнайы жағдайлары бөлек. Егер адам заңды тұлғаның тапсырмасы және бақылауымен жұмыс істесе, 921-бап міндетін орындау кезінде келтірілген зиянды заңды тұлға өтеуге тиіс екенін белгілейді. Қай норманың қолданылатынын нақты мән-жай шешеді.

Сот қате жауапкер көрсетілгені үшін істі бірден тоқтатады деп уәде беруге болмайды. Азаматтық процестік кодекстің 50-бабы бойынша сот талап қоюшының келісімімен тиісті емес жауапкерді тиісті жауапкерге ауыстыра алады; талап қоюшы келіспесе, сот берілген талапты қарайды. Пікірде әр операция бойынша рөлдерді ажырату керек: шешімді кім қабылдады, шарт кімнің атынан жасалды, ақша қай шоттан кетті, жұмысты кім орындады және төрағаның қандай жеке әрекеті кінә ретінде көрсетілді.

Меншік иелерінің мақұлдауы кез келген жауапкершіліктен қорғай ма деген ыңғайсыз сұрақ та бар. Жоқ. Жиналыс шешімі оның құзыретіне кіретін мәселе бойынша өкілеттікті растайды, бірақ заң бұзуға, жалған жұмысты төлеуге немесе мүдделер қақтығысын жасыруға рұқсат бермейді. Мақұлдау заңды рәсіммен және жұмыстың нақты орындалуымен бірге болғанда ғана қорғаныстың бір бөлігі болады.

Шығын жасау өкілеттігі төлемге дейін болуы керек

Заң жиналысқа берген шешімдерді жеке өзі қабылдамау төрағаны жеке нысанаға айналудан жақсы қорғайды. «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңның қолданыстағы 42-бабы жылдық сметаны және оған өзгерістерді, нысаналы жарналарды, күрделі жөндеуді, жинақталған ақшаны жұмсауды, жылдық есепті, ортақ мүлік құрамын және басқа да мәселелерді бекітуді жиналыс құзыретіне береді. Ірі немесе әдеттен тыс шығын алдында төраға «үй қажетіне» деген жалпы сөйлемді емес, нақты өкілеттік жолын табуға тиіс.

Әр шығынға бес өрістен тұратын қысқа негіздеме картасын ашқан дұрыс:

• мәселе және шешімнің нақты тұжырымы;
• мәселені шешуге құқылы орган;
• хаттаманың нөмірі мен күні;
• бекітілген сметадағы жол және қолжетімді қалдық;
• төрағаның шарт, баға және мерзім бойынша өкілеттік шегі.

Кемінде бір өріс бос болса, төлем әлі дайын емес. Сметаға өзгерісті немесе бөлек мәселені жиналысқа шығару, үй кеңесінің шешімін оған берілген функциялар шегінде алу не заң мен шарт тікелей рұқсат еткен негізде апаттық әрекетті ресімдеу керек. Алдымен төлеп, кейін тұрғындардан «өткен күнмен растауды» сұрауға болмайды. Мұндай растау операция жасалған сәттегі құжаттар мен ақшаның жағдайын өзгертпейді.

Шешім тұжырымы оны жорамалсыз орындауға мүмкіндік беруі керек. Егер кейін меншік иелері көрмеген сомаға мердігерлік шарт жасалса, «шатырды жөндеу» деген сөз тым бұлыңғыр. Нысанды, жұмыс түрін, ақша көзін, шекті соманы, мердігерді таңдау қағидатын, жауапты адамды және қабылдау шарттарын көрсетіңіз. Нақты баға зерттеуге байланысты болса, жиналыс шек белгілеп, ұсыныстарды салыстырғаннан кейін сол шек ішінде шарт жасасуды тапсыра алады.

Кімнің дауыс беруге құқығы барын және дәл осы мәселе қандай көпшілікпен қабылданатынын бөлек тексеріңіз. 42-баптың қолданыстағы редакциясы бойынша әр объект бір дауыс береді, ал кейбір мәселеге қатысушылардың ғана емес, барлық меншік иесінің көпшілігі керек. Бір кіреберістің нысаналы жарнасына арнайы ереже қолданылады: шешім басқа кіреберістердің мүддесіне әсер етпеуге тиіс және сол кіреберістегі меншік иелерінің жалпы санының үштен екісінен астамының келісімін қажет етеді. Дауыс базасындағы қате жұмыс сапасы талқыланбай тұрып-ақ өкілеттікті бұзады.

Төраға мүдделер қақтығысын жазбаша белгілеуі керек. Егер мердігер төрағамен немесе оның отбасы мүшесімен байланысты болса, бұл байланысты дауыс беруге дейін ашып айту, талаптарды салыстыру және мүмкіндік болған жерде мүдделі адамның таңдауға қатыспауы қауіпсіз. Жасырын байланыс талап қоюшыға төрағаның жеке пайдасы туралы түсінікті нұсқа береді, кейін оны жақсы бағаның өзімен жоққа шығару қиын.

Хаттама рәсімді, ал қосымшалар фактіні дәлелдейді

Сотқа «Хаттама» деп аталған бір файл емес, жиналысты толық қалпына келтіруге болатын материалдар жиынтығы керек. 42-бап меншік иелеріне жиналыстың нысаны, күні, орны және күн тәртібі туралы бес күнтізбелік күн бұрын хабарлауды талап етеді. Хабарландыру баршаға қолжетімді орындарға, таңдалған цифрлық объектіге, егер ол бар болса, орналастырылады немесе меншік иесі берген электрондық поштаға не телефон нөміріне жеке жіберіледі. Хабарлама мәтінімен бірге оның қашан және қалай жеткізілгенін де сақтаңыз.

Күн тәртібі шешімнің шегін белгілейді. Хабарламада «лифт жағдайын талқылау» деген мәселе тұрса, қорытындыға нысаналы жарнаны бекіту мен мердігерді таңдауды жазуға болмайды. Меншік иесі не туралы дауыс беретінін және қандай материал сұрай алатынын алдын ала түсінуі керек. Хабарлама жіберілгеннен кейін қаржылық шешім қосу оның қатысу құқығы бұзылғаны туралы салмақты уәж туғызады.

Жиналыстың дәлелдемелер жиынтығына меншік иелерінің өзекті тізілімі, бастапқы хабарлама, орналастыру және жіберу растаулары, күн тәртібіне арналған материалдар, тіркеу парағы, өкілдердің сенімхаттары, бюллетеньдер, электрондық дауыстар, әр мәселе бойынша кворум мен нәтиже есебі, хаттама, жауапты адамдардың қолдары және қорытындыны жеткізу дәлелі кіреді. Қағаз бюллетеньдердің түпнұсқасын сканерлегеннен кейін тастауға болмайды. Азаматтық процестік кодекстің 68-бабының 3-тармағы ескертеді: құжат мазмұны дауланса, түпнұсқа жоғалса және оны өзге дәлелдермен тексеру мүмкін болмаса, сот тек көшірме арқылы мән-жайды дәлелденді деп санай алмайды.

Егер жүйе дауыс берген адамның кім екенін, объектіні, мәселе мәтінінің нұсқасын, дауыс уақытын және кейінгі өзгерістерді көрсетсе, электрондық дауыс беру қорғанысқа жарайды. Қорытынды диаграмманың скриншоты оқиғалар журналы бар жүктемеден әлсіз. Ол кім дауыс бергенін, мәселе мәтіні өзгермегенін және әкімшінің жазбаға араласпағанын көрсетпейді.

QABAT электрондық хаттамасы аудит журналын қалдырады, ал платформа меншік иесін электрондық цифрлық қолтаңбамен тексереді; бұл шешімнің айналасындағы дәлел ізін жинауға көмектеседі. Бірақ дұрыс күн тәртібіне, орган құзыретіне және орындалған істің қабылданған шешімге сәйкестігіне бәрібір төраға жауап береді.

Жиналыстан кейін пакетті бақылау тізімдемесімен жабыңыз: қанша тіркеу парағы мен бюллетень қабылданды, қандай цифрлық жүктемелер сақталды, түпнұсқалар қайда жатыр, пакетті сақтауға кім тапсырды. Заңның 51-1-бабы төрағаға үй құжаттамасының, бастапқы қаржы құжаттарының, есептіліктің, шот операцияларына қатысты материалдардың және сатып алынған құндылықтардың сақталуын тікелей міндеттейді. Жоғалған қосымша негізгі мәтіндегі дәл емес сөйлемнен жиі қауіпті болады.

Әр шығын бір үздіксіз тізбек қалдыруы керек

Шығынның құжат ізі жеті сұраққа жауап беруі керек: жұмыс не үшін керек, оған кім рұқсат берді, осы орындаушы неге таңдалды, неге тапсырыс берілді, ол не істеді, нәтижені кім қабылдады және төлем қашан өтті. Жауапты төрағаның жеке хат алмасуы мен техниктің жадынан жинау керек болса, МИБ дәлел сапасы жағынан ұтылып жатыр.

Ақау актісінен немесе апат туралы өтінімнен бастаңыз. Жөндеуге арналған актіде орын, ақау белгілері, тексеру көлемі, күн, тексеруге қатысқандар және фотосурет қосымшалары жазылады. Ешкім зерттемеген техникалық себепті актіге жазбаңыз. «Тоғызыншы қабаттағы тік құбыр маңында су ағу ізі бар» деген сөз кінәлі меншік иесі туралы ойдан шығарылған қорытындыдан адал.

Одан кейін қажеттілікті смета және шешіммен байланыстырыңыз. Шартта нысанды, мекенжайды, көлемді, бағаны немесе оны анықтау тәртібін, мерзімді, кепілдікті, кіру тәртібін, аралық актілер мен қабылдау талабын қайталаңыз. Техникалық тапсырма мен мердігер сметасын тіркеңіз. Ұсыныстар салыстырылса, оларды бастапқы қалпында сақтап, таңдау өлшемін қысқа жазыңыз. Заң МИБ-тің әрбір тұрмыстық сатып алуын мемлекеттік тендерге айналдырмайды, бірақ орынды салыстыру төраға тапсырысты танысына сыйлады деген айыптан қорғайды.

Қабылдауға төлем үшін қойылған қол емес, нақты факт керек. Орындалған жұмыстар актісі көлемі мен кезеңі бойынша шартқа сәйкес келуге тиіс. Жасырын жұмыстарға конструкция жабылғанға дейін аралық акт жасалады. Материалдар бойынша жүкқұжаттарды, олар міндетті жердегі сертификаттарды, жеткізу фотосуреттерін және балансқа беру немесе орнату туралы жазбаны сақтаңыз. Кемшілік болса, ақау актісін жасап, түзету мерзімін белгілеңіз және шарт рұқсат еткен шекте төлемді ұстап қалыңыз.

Төлем тізбекті аяқтайды. Банктік төлем мақсатына шарт нөмірін, актінің немесе шоттың нөмірін және түсінікті жұмыс түрін жазыңыз. Үйдің ақшасы төрағаның жеке картасы арқылы тіпті «бір кешке» де өтпеуі керек. Мұндай аударым МИБ мүлкін жеке мүлікпен араластырады және меншік иесіне ақшаны нақты адам алғаны үшін одан қайтаруды талап етуге негіз береді. Ұсақ есепті шығындарды аванстық есеппен, чектермен және бекітілген шекпен ресімдеңіз.

Ай сайын бухгалтер немесе үй кеңесінің тәуелсіз мүшесі үш жиынтықты салыстыруға тиіс: бекітілген смета, міндеттемелер тізілімі және банк көшірмесі. Сәйкессіздікті ашулы меншік иесінің сұрауынан кейін емес, есеп жарияланғанға дейін табады. Бухгалтерлік қатені түзету күні, себебі, бастапқы және түзетілген жазбасы бар анықтамамен ресімделеді; ескі құжатты жаңа нұсқамен үнсіз ауыстыруға болмайды.

Ашықтық күдікті азайтады, бірақ дәлелді алмастырмайды

Меншік иесі көбіне бір қымбат жұмыстан кейін емес, құжаттарды көрсетуден бірнеше рет бас тартқаннан кейін талап қояды. Заң меншік иелеріне басқару туралы ақпарат алу құқығын береді, ал тұрғын үй инспекциясы айлық және жылдық есептіліктің растайтын құжаттарын және хаттамалардың белгіленген нысандарға сәйкестігін тексереді. Төрағаға әр сұрауды жеке жанжал ретінде қарағаннан гөрі, құжатқа қолжетімділіктің тұрақты тәртібін құрған тиімді.

Сұрау беру арнасын, алынған күні, жауапты адам және жауап мерзімі көрсетілген тізілімді, сондай-ақ өзгенің дербес деректерін ашпай беруге болатын құжаттар тізбесін белгілеңіз. Жауапта қандай материал берілгені, ненің жасырылғаны, оның негізі және түпнұсқамен қалай танысуға болатыны айтылсын. «Бәрі бухгалтерияда» деген жай жауап ашықтықты дәлелдемейді.

Есепті сома шешім және нәтижемен байланысатындай жариялаңыз. «Жөндеу, 2 400 000 теңге» деген жол орынды сұрақ тудырады. Шешім нөмірі, мердігер, кезең, нысан, шарт сомасы, төленген сома және қабылдау мәртебесі көрсетілген жол операцияны тексеруге мүмкіндік береді. Бірақ меншік иелерінің ЖСН-ін, телефондарын, банк деректемелерін және қолдарын ортақ чатқа салмаңыз.

Үй кеңесі мен тексеруші төрағадан кейін қол қою үшін керек емес. Оларға шарттар тізіліміне, көшірмелерге, актілерге және смета қалдықтарына қолжетімділік беріңіз. Үй кеңесі мүшесінің қарсылығын бірауызды көрініс жасау үшін алып тастамай, хаттамаға жазыңыз. Құжатталған келіспеушілік органның шешімді шын талқылағанын көрсетеді және төлемге дейін осал жерді түзетуге мүмкіндік береді.

Жалғыз мұрағатты жеке телефонда немесе қызметтен кететін төрағаның аккаунтында сақтамаңыз. Заң қызмет тоқтағанда құжаттарды, техникалық құралдар мен жабдықты жаңа төрағаға, басқару субъектісіне немесе олар болмаған кезде тұрғын үй инспекциясына он жұмыс күнінен кешіктірмей актімен беруді талап етеді. Ұйымның сақтау орны, сақтық көшірме және беру журналы үйді де, қызметті тапсыратын адамды да қорғайды.

Сақтандыру нақты тәуекелді өтейді, нашар басқаруды емес

Төраға жауапкершілігін сақтандыру қажетті тұлға, рөл және оқиға шартта анық жазылса ғана шығынның немесе сот шығысының бір бөлігін өтей алады. «Сақтандыру қызметі туралы» Заң азаматтық-құқықтық жауапкершілікті және сот шығындарын сақтандыру сыныптарын бөлек таниды. Бұл әр МИБ үшін міндетті стандартты полис емес, заң рұқсат ететін мүмкіндік.

Сақтандырушыдан нақты басқару құрылымына сай жазбаша ұсыныс сұраңыз. МИБ сақтанушы, ал төраға сақтандырылған тұлға бола алады, бірақ рұқсат етілетін сызба мен пайда алушыны нақты сақтандырушының ережесімен салыстыру қажет. Сауалнамада белгілі талап хаттарды, жанжалдарды және бұрынғы залалды жасыруға болмайды: жалған мәлімет ақша ең қажет кезде төлем туралы дауға себеп болады.

Полис ақысын төлемей тұрып мынаны тексеріңіз:

• шарт үйді басқару кезіндегі төрағаның қатесі мен әрекетсіздігін өтей ме;
• адвокат шығысы кіре ме және сақтандырушының келісімі қай сәттен керек;
• сақтандыру мерзімі біткеннен кейін қойылған, бірақ сақтандыру кезеңіндегі әрекетке қатысты талаптарға полис жүре ме;
• байланысты мердігерлер, қолма-қол операциялар, айыппұлдар, қасақана іс және жеке пайда алып тасталған ба;
• сақтандыру сомасы, франшиза және талап туралы хабарлау мерзімі қандай.

Сақтандыруды жиналыс шешімінсіз әрекет етуге рұқсат деп қабылдауға болмайды. Қасақана әрекетті, иемденуді, көрінеу жалған мәліметті және өзінің заңсыз пайдасын қайтаруды жауапкершіліктің мәні мен полис талаптары бойынша сақтандырушыға жүктеу әдетте мүмкін емес. Азаматтық кодекстің Ерекше бөлімінің 924-бабы тағы бір жайсыз жайтты қосады: сақтандыру сомасы жетпесе, жауапкершілігін сақтандырған тұлға сақтандыру сомасы мен нақты залал арасындағы айырманы өтейді.

МИБ төрағаның кез келген дау бойынша барлық шығынын өтейді деген уәдені сақтандыру деп атамаңыз. Мұндай ішкі шешімнің өзі құзырет, смета және мүдделер қақтығысы туралы сұрақ туғызуы мүмкін. Сақтандыру сыйлықақысының бюджетін және заңгер көмегін төлеу ережесін бөлек келісіп, жеке құқық бұзу мен жосықсыз әрекетті алып тастаңыз.

Бір жөндеу жеке тәуекелдің қайда туатынын көрсетеді

Ерекше алаяқтықты емес, шатырдан су ағатын қалыпты жағдайды елестетейік. Қатты жаңбырдан кейін төраға жоғарғы қабаттан шағым алады. Таныс мердігер ертең шығуға дайын және соманың жартысын алдын ала сұрайды. Сметада ағымдағы жөндеудің жалпы жолы бар, бірақ нақты жұмыс бойынша тексеру, көлем және шек жоқ.

Нашар реттілік тек үй чатында сенімді көрінеді. Төраға бірнеше белсенді тұрғынның ауызша келісімін жинап, МИБ шотынан аванс аударады, ал мердігер жабынды ашады. Бір аптадан соң тұрғын емес үй-жайдың меншік иесі жөндеу күрделі болғанын және бөлек шешім қажет еткенін, бағаның көтерілгенін, ал су оның әрлеуін бүлдіргенін мәлімдейді. Мердігер бір жолдық акт жібереді, фотосуреттерде күн жоқ, хат алмасудың бір бөлігі өшірілген.

Мұндай дауда төраға төлем өкілеттігін, байланысты орындаушының таңдалуын, тапсырыс көлемін, жұмыс пен залал арасындағы себептік байланысты және жеке пайда болмағанын қатар түсіндіруге мәжбүр. Шарт бойынша тиісті жауапкер МИБ болып шықса да, әлсіз құжаттар талап қоюшының жеке жауапкершілік туралы нұсқасын сенімді етеді. Талап хаттан кейін ақау актісін толықтыруға тырысу дәлелдің шынайылығына күмәнді күшейтеді.

Дұрыс реттілік апатты және залалды азайтатын уақытша шараларды тіркеуден басталады. Төраға өтінімді, тексеруді, фотосуреттерді, мердігер ұсынысын және шұғылдықтың жазбаша түсіндірмесін ресімдейді. Содан кейін бекітілген смета мен шешім дәл осы ағымдағы апаттық жөндеуге мүмкіндік беретінін тексереді немесе дұрыс күн тәртібімен жиналыс шақырады. Шарт уақытша оқшаулауды негізгі жұмыс көлемінен бөледі, ал қабылдау өлшенетін нәтижемен және жасырын жұмыс құжаттарымен расталады.

Су бәрібір үй-жайды бүлдірсе, МИБ оқиғаны жасырмайды. Ол меншік иесінің қатысуымен акт жасайды, мердігерге және полис болса сақтандырушыға хабарлайды, жұмысқа дейінгі және кейінгі жазбаларды сақтайды, сарапшыға тексеру ұсынады. Мұндай әрекет кінәні алдын ала шешпейді, бірақ даудың кейін жасалған нұсқалар жарысына айналуына жол бермейді.

Бұл жағдайдың негізгі сабағы қағаз санында емес. Құжатты оқиға болған кезде, оны көрген адам жасап, алдыңғы негізбен байланыстыруы керек. Кейін жасалған мінсіз мұрағат уақытында жиналған, толық болмаса да тексеруге келетін жазбалардан әлсіз.

Талап хатқа чатта емес, байыппен тіркеп жауап беру керек

Талап хат алған соң төрағаға жадпен дауласып, қарызды өз атынан мойындауға немесе хат алмасуды тазалауға болмайды. Алдымен құжатты, мерзімді және мәлімделген негізді тіркеп, содан кейін материалдарды сақтап, талаптың кімге қатысты екенін анықтау керек: МИБ-ке, төрағаның өзіне, мердігерге немесе бірнеше тұлғаға.

Іс жүзіндегі тәртіп бес әрекеттен тұрады:

1. Талап хатты конвертімен, электрондық қолтаңбасымен немесе жеткізудің техникалық деректерімен бірге тіркеңіз. Бастапқы файлды, қосымшаларды және алынған күннің растауын сақтаңыз.
2. Даумен байланысты хаттарды, хабарламаларды, диспетчерлік жазбаларды, банк файлдары мен видеоны жоюға тыйым салыңыз. Түпнұсқаны өзгертпей сақтық көшірме жасаңыз.
3. Хронологияны тек расталған оқиғалардан құрыңыз. Әр фактінің қасына құжатты, авторды, күнді және сақтау орнын көрсетіңіз; бос жерлерді ашық белгілеңіз.
4. Үй кеңесіне, заңгерге және сақтандырушыға шарттағы мерзімде хабарлаңыз. Талап оның жұмысына қатысты болса немесе шарт оны реттеуге қосуды талап етсе, мердігерге де хабарлама жіберіңіз.
5. Тиісті тұлғаның атынан жазбаша жауап беріңіз. Фактілерді, құқықтық ұстанымды және тексеру не реттеу ұсынысын бөліп, тек тексерілген көшірмелерді тіркеңіз.

Зиянның себебі мен мөлшері белгісіз кезде меншік иесіне «бәрін өтейміз» деп уәде бермеңіз. Кінә мен соманы мойындамай, су аққан күн немесе төлемнің түсуі сияқты даусыз фактіні растауға болады. Акт немесе бірлескен тексеру әлі дәлелді сақтай алса, құрғақ ресми жауаппен де шектелуге болмайды.

Егер талап қою сотқа беріліп қойса, талаптарды ғана емес, сот ұйғарымын да оқыңыз: онда процестік әрекеттер мен белгіленген мерзімдер болады. Азаматтық процестік кодекстің 166-бабы талап уәждерін жоққа шығаратын құжаттармен бірге пікір және оның көшірмелері басқа қатысушыларға жіберілгенінің дәлелін беруді талап етеді. Мерзімді сот белгілейді, сондықтан барлық іске ортақ күн саны жоқ.

Жеке талапқа пікірде алдымен МИБ мәртебесі мен төраға өкілеттігін сипаттап, кейін жеке жауапкершіліктің әр элементін талдаңыз. Нақты құқыққа қайшы әрекетті дәл осы жеке тұлға жасады ма? Зиян қалай есептелген? Себептік байланыс немен дәлелденеді? Төраға ақшаны өзі алды ма? Дау МИБ міндеттемесінен туса, тиісті емес жауапкер туралы қатар мәлімдеп, бірлестікті немесе мердігерді лайықты процестік мәртебемен іске қосуды сұраңыз.

Түпнұсқалар бар болса, сотқа тек көшірме апармаңыз. Азаматтық процестік кодекстің 63-73-баптары бойынша тараптар дәлелдерді өздері ұсынады және оларды белгіленген мерзімде ашады; кеш берген құжаттың себебін түсіндіруге тура келеді. «Талап қоюшының уәжі, қарсылық, дәлел, іс парағы» кестесі реттелмеген құжаттар салынған қораптан пайдалы.

Төрағаның қорғанысы ол кеткеннен кейін де жұмыс істеуі керек

Мықты қорғаныс бір адамның жадына байланбайды және оның телефонымен бірге жоғалмайды. Ол шешім қабылдау тәртібіне, бухгалтерияға, мұрағатқа, үй кеңесінің бақылауына және істі тапсыруға енгізіледі. Жаңа төраға кез келген ірі шығынның негізін, шартын, қабылдауын, төлемін және есебін бір сағатта таба алса, бұрынғы төрағаға МИБ атынан және өз рөлі шегінде әрекет еткенін көрсету әлдеқайда оңай.

Мұрағатты қалыпты шаруашылық сатып алудан қымбат бір аяқталған жұмыс арқылы тексеріңіз. Банк жолынан бастап актіге, шартқа, мердігерді таңдауға, сметаға, шешімге және жиналыс туралы хабарламаға қарай кері жүріңіз. Кейін меншік иелеріне есеп беруге және ескертулерді жоюға дейін алға жүріңіз. Әр үзіліс нақты әрекетті білдіреді: контрагенттен түпнұсқаны қалпына келтіру, регламент бекіту, сақтаушы тағайындау, болашақ рәсімді түзету. Жоқ құжатты өткен күнмен жасауға болмайды.

Төрағаға оның функциясын, ақысын, құжатқа қолжетімділігін, есеп беру және істі тапсыру тәртібін анық сипаттайтын жазбаша шарт немесе шешім де керек. Лауазым «үйдегі барлық істі жасай бер» деген сөзге сүйенбеуге тиіс. Күтілетін міндет неғұрлым кең әрі белгісіз болса, жанжалдан кейін кез келген мәселені төрағаның жеке уәдесі деп жариялау соғұрлым оңай.

Сот тәуекелін нөлге түсіру мүмкін емес: меншік иесі әлсіз талапты да бере алады. Басқарудың міндеті басқа. Талап берілген күнге дейін міндеттемені қай тұлға алғаны, шығынға кім рұқсат бергені, ақша қайда кеткені және үй не алғаны көрініп тұруы керек. Сонда құжат басындағы төрағаның тегі оқиғаның жалғыз түсінікті нұсқасы емес, талап қоюшының процестік пайымы болып қалады.