МИБ төрағасымен жасалатын шартқа не енгізу керек?
МИБ төрағасымен жасалатын шартта өкілеттік, міндет, ақы, есептілік, жұмысты тоқтату және дау кезіндегі қорғаныс қалай жазылатынын талдаймыз.

Шарт адамды МИБ төрағасы етпейді. Өкілеттік жиналыс шешімі мен заңнан туындайды, ал шарт жұмыс, ақы төлеу, есептілік және істерді тапсыру талаптарын бекітеді. Осы екі негізді шатастырсаңыз, үйде әдемі жазылған құжат қалады, бірақ ол дау кезінде МИБ-ті де, төрағаны да қорғамайды.
Жақсы шарт жиналыс хаттамасына, жарғыға, бекітілген сметаға және нақты жұмыс үлгісіне сай келеді. Ол меншік иелерінің құзыреті есебінен төрағаның өкілеттігін кеңейтпейді әрі кез келген жетіспеушілікті жеке тұлғаның автоматты борышына айналдырмайды. Төменде шын мәнінде қандай талаптар қажет екенін және оларды қол қоюға дейін қалай тексеру керегін талдаймыз.
Жиналыс шешімі бастапқы, шарт кейінгі құжат
Жиналыс алдымен төрағаны сайлайды, оның еңбекақы мөлшерін белгілейді және онсыз төраға әрекет ете алмайтын шешімдерді айқындайды. Осыдан кейін ғана МИБ қабылданған шешім шегінде шартты рәсімдейді. Мұндай кезектілік екі тарапты да қорғайды: төраға өз өкілеттігінің қайдан шыққанын түсінеді, ал меншік иелері шарттағы әр сома мен міндетті хаттамамен салыстыра алады.
ҚР «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңы төрағаны сайлау, қайта сайлау және оның өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату мәселесін жиналыс құзыретіне жатқызады. Қолданыстағы 51-1-бап сайлау мерзімін үш жыл деп белгілейді және төрағаны үй кеңесінің мүшесі деп таниды. Сондай-ақ ол төрағаға сенімхатсыз әрі жиналыстың жеке шешімінсіз МИБ атынан соттарда, мемлекеттік органдарда және өзге ұйымдарда өкілдік етуге құқық береді. Шартта мұны жұмыс берушінің немесе тапсырыс берушінің рұқсаты ретінде қайталаудың қажеті жоқ, өйткені өкілеттікті заң беріп қойған.
Қол қоюға дейін төрт құжатты қатар қойыңыз: жиналыс хаттамасы, МИБ жарғысы, жылдық смета және шарт жобасы. Хаттамада сайлау, мерзім, ақы мөлшері және МИБ атынан шартқа қол қоятын тұлға туралы жеке шешімдер болуы керек. Егер жиналыс үй кеңесіне кейбір жұмыс талаптарын келісуді тапсырса, бұл тапсырманы да «төрағаны бақылау» деген жалпы міндеттен шығармай, тікелей жазған дұрыс.
МИБ атынан қойылатын қолтаңбаға ерекше назар аударыңыз. Азаматтық кодекстің 163-бабының 3-тармағы өкілге өкілдік берушінің атынан өзіне қатысты мәміле жасауға тыйым салады. Сондықтан төраға бір шартқа МИБ атынан да, өз атынан да қол қоймауы керек. Жиналыс, мысалы, үй кеңесінің мүшесіне бекітілген талаптар бойынша нақты шартқа қол қоюға өкілеттік беруі тиіс. Бұл хаттамадағы шағын ғана жол, бірақ ол болмаса, дау мәміленің өзінің жарамдылығы туралы сұрақтан басталады.
Алдымен құқықтық үлгіні таңдаңыз
Шарттың атауы нақты қатынасқа сай болуы керек: лауазым бойынша тұрақты жұмыс пен жалақы әдетте еңбек шартын талап етеді, ал келісілген нәтижені дербес орындау азаматтық-құқықтық шартпен рәсімделуі мүмкін. Бір үлгіні екіншісімен алмастыру рәсімдеу кезінде бірнеше жолды үнемдейді, бірақ демалыс, салық, әлеуметтік төлемдер және қатынасты тоқтату мәселелерін қиындатады.
Еңбек кодексінің 27-бабы еңбек шартын кемінде бір сипатты талаптың болуына қарай ажыратады: адам лауазым бойынша еңбек функциясын атқарады, ішкі еңбек тәртібіне бағынып жұмысты өзі орындайды немесе еңбегі үшін жалақы алады. Егер жоба төрағадан жұмыс орнында кесте бойынша болуды, ішкі қағидаларды сақтауды, ай сайын айлық алуды және басшының тұрақты функциясын атқаруды талап етсе, құжаттағы «қызмет көрсету шарты» деген атау қатынастың мазмұнын өзгертпейді.
Еңбек үлгісі Еңбек кодексінде көзделген талаптарды қамтиды: жұмыс орны, еңбек функциясы, жұмыс және тынығу уақытының режимі, жалақы мөлшері мен төлеу мерзімі, тараптардың құқықтары мен міндеттері, шартты өзгерту және тоқтату тәртібі, жауапкершілік. Қызметкердің жыл сайынғы ақылы еңбек демалысы және өзге кепілдіктері бар. МИБ кадрлық рәсімдеуді де жүргізеді және еңбек шарты туралы мәліметті белгіленген тәртіппен Еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесіне жібереді.
Азаматтық-құқықтық үлгі тараптар нақты қызметті немесе нәтижені сипаттағанда, төраға орындауды өзі ұйымдастырғанда, МИБ режиміне бағынбағанда, ал ақы көрсетілген қызмет пен оны қабылдау құжатына байланыстырылғанда жарайды. Мұндай шартта еңбек демалысы мен тәртіптік жаза болмайды. Бірақ мұнда да МИБ-ке «сайлау нәтижесін» қызмет ретінде сатуға болмайды: төраға мәртебесі, заңды өкілдік және 51-1-баптағы міндеттер актімен қабылдауға не қабылдамауға болатын қызмет емес, заңда белгіленген функция болып қала береді.
«Рәсімдеу оңай болсын» деп қысқа қызмет көрсету шартын жасау туралы кеңес төраға іс жүзінде штаттағы басшы сияқты жұмыс істесе, қате болады. Алдымен кесте, бағыныстылық, ақы төлеу тәсілі және кадрлық кепілдіктер туралы сұрақтарға жауап беріңіз, содан кейін жобаны Қазақстанның еңбек және салық құқығымен жұмыс істейтін бухгалтер мен заңгерге көрсетіңіз. Қатенің бағасы көбіне жұмыстан босату кезінде, қатынас шиеленісіп кеткенде білінеді.
Шарт мерзімі өкілеттікті ұзартпайды
Шарт мерзімін төрағаның үш жылдық сайлану мерзімінен бөлек жазуға болмайды. Шарт өкілеттіктен ұзақ болса, ол мандат аяқталғаннан кейін адамға МИБ атынан әрекет етуді жалғастыру құқығын бермейді. Шарт қысқа болса, ақы төлеудің немесе еңбек қатынасының тоқтауы өздігінен жаңа төраға сайламайды және үйді басқару мәселесін жаппайды.
Тәжірибеде ыңғайлы тұжырым күндерді байланыстырады, бірақ негіздерді араластырмайды: «Шарт қол қойылған күннен [күн] дейін қолданылады, алайда заңда немесе жиналыс шешімінде тоқтатуды өзгеше рәсімдеу талап етілмесе, кез келген жағдайда [күн] күнгі № [нөмір] жиналыс шешімімен белгіленген төрағаның өкілеттік мерзімінен ұзақ болмайды». Еңбек шарты үшін бұл сөйлемді Еңбек кодексінің шарт мерзімі мен оны тоқтату қағидаларына сәйкестендіру керек. «Өкілеттік шартпен бірге автоматты тоқтайды» деген механикалық сөйлем қауіпті, өйткені сайланбалы лауазымды тоқтату жиналыс құзыретіне жатады.
Шарт үш күнтізбені қамтуы керек. Біріншісі хаттама бойынша өкілеттік кезеңін бекітеді. Екіншісі еңбек немесе азаматтық қатынастың мерзімін сипаттайды. Үшіншісі жеке әрекеттердің мерзімін белгілейді: есеп, сұрауға жауап, төлем, бұзушылықты жою және мүлікті тапсыру. Осы күндер бір тармақта араласса, тараптар мерзімнің өтіп кеткен-өтпегеніне дейін дауласады.
Қолданыстағы 51-1-бап төраға еңбекке уақытша жарамсыздығына немесе өзге себепке байланысты он бес күнтізбелік күннен артық функциясын атқара алмаса, оны уақытша алмастыруды көздейді. Үй кеңесі жаңа төраға сайланғанға дейін, бірақ алты айдан аспайтын мерзімге өз құрамынан міндетін атқарушыны таңдайды. Шарт төрағаға кеңесті болжамды болмау мерзімі туралы хабарлауды және жұмыстың тоқтамауына қажетті қолжетімділіктерді беруді міндеттегені дұрыс. Төраға өзіне толық заңды мәртебесі бар орынбасарды өзі тағайындайды деп жазуға болмайды.
Үйді басқару қызметі тоқтағанда төраға құжаттарды, техникалық құралдар мен жабдықты акт бойынша он жұмыс күнінен кешіктірмей тапсыруы керек. Бұл тапсыруға берілген заңды шек, бұрынғы басшы банк пен цифрлық жүйелерге қолжетімділікті пайдалана беретін ыңғайлы кезең емес. Төлем жасау құқығын өкілеттік тоқтаған сәтте өзгерту керек, ал толық архивті белгіленген мерзімде тізімдеме бойынша тапсыруға болады.
Міндеттерді шешімдер мен құжаттарға байлаңыз
Төрағаның міндеттерін әрекет, негіз, мерзім және орындалғанын дәлелдейтін құжат арқылы сипаттаған дұрыс. «Үйді тиісінше басқаруды қамтамасыз етеді» деген сөйлем сметаны кім дайындайтынын, мердігерді кім таңдайтынын, акт қайда сақталатынын және төлемге дейін қандай шешім қажет екенін айтпайды. Дау кезінде мұндай сөйлем өзара айыптауға бірдей ыңғайлы, бірақ тексеруге жарамайды.
Заң төрағаға функциялардың кең ауқымын жүктейді: МИБ-ті тіркеу және қайта тіркеу, меншік иелерінің тізімін жүргізу, жиналыс ұйымдастыру, жиналыс пен үй кеңесінің шешімдерін орындау, ортақ мүлікке коммуналдық қызмет көрсету шарттарын жасау, үйді жылыту маусымына дайындау, шоттармен жұмыс істеу және құжаттарды сақтау. Шартқа 51-1-бапты толық көшіріп жазудың қажеті жоқ. Функцияларды нақты үйдің процестеріне бөліп, жиналыс немесе кеңес шешімі қажет жерге шек қою керек.
Міндеттер жазылған жұмыс қосымшасын бес жолға жинауға болады:
- жылдық смета жобасын белгіленген күнге дейін дайындап, есептеулерімен бірге үй кеңесіне беру;
- шарттарды тек бекітілген смета мен МИБ-тің құзыретті органы шешімдерінің шегінде жасау;
- мердігер жұмысының көлемін тексеру, ескертулерді рәсімдеу және айырмашылықтар жойылғаннан кейін актіге қол қою;
- шарттар, сенімхаттар, талаптар және сот істері тізілімін күндері мен жауапты тұлғаларын көрсетіп жүргізу;
- авариялық байланысты ұйымдастырып, оқиғаларды, шешімдер мен шығыстарды растайтын құжаттармен бекіту.
Әр жол үшін орындалды деп нені есептейтініңізді көрсетіңіз. Дайын смета жобасын нақты нұсқадағы файл және оның үй кеңесіне берілгені туралы хаттама растайды. Жөндеудің тексерілгенін ақау актісі, смета, фотофиксация және орындалған жұмыстар актісі растайды, егер нақты жұмыс үшін осы құжаттар қажет болса. Тұрғынға жауаптың дәлелі чаттағы ауызша уәде емес, өтініш жазбасы, жауаптың мазмұны мен жіберілген күні болады.
Шартта шектеулер де болуы керек. Заң шешімді жиналысқа берсе, төраға жарна мөлшерін өзгертпейді, жинақ ақшасын жұмсамайды, ортақ мүлікті жалға бермейді және өз ақысын бекітпейді. Әр шектеуді бастама көтеруге тыйымға айналдырмаңыз: төраға ұсыныс дайындауға, есеп жинауға және мәселені құзыретті органға шығаруға құқылы. Дұрыс шек жалпы «тұрғындардың келісімімен ғана» деген сөз емес, шешімді алу тәртібі ретінде жазылады.
Сыйақы смета мен хаттамаға сай болуы керек
Төрағаға төленетін ақы мөлшерін жиналыс белгілейді, ал шарт қабылданған сома мен төлеу тәртібін қайталайды. Алдымен бір айлықпен шартқа қол қойып, кейін сол соманы сметадан іздеуге немесе мәселе жиналыс құзыретінде болса, айырманы үй кеңесінің шешімімен жабуға болмайды.
Ұсталымдарға дейінгі соманы, есептеу кезеңін, төлем күнін, аудару тәсілін және таңдалған құқықтық үлгі бойынша міндетті салықтарды, жарналар мен аударымдарды жазыңыз. Байланыс, көлік немесе кеңсе заттарына өтемақы қаралса, оны еңбекақыдан бөліңіз: шегін, растайтын құжаттар тізімін және шығысты келісетін органды көрсетіңіз. Әйтпесе тұрақты сыйақыға ешкім дауыс бермеген төлемдер байқатпай қосылады.
Айнымалы бөлік тек түсінікті көрсеткіштер болса және жиналыс оның қағидасы мен ең жоғары мөлшерін бекітсе қолданылады. Көрсеткіш төрағаның жұмысына байланысты әрі құжатпен тексерілетін болуы тиіс. Мысалы, белгіленген есепті жариялау мерзімін тексеруге болады, ал «шағымдардың болмауын қамтамасыз ету» уәдесін тексеру мүмкін емес: шағым саны үйдің жағдайына, тұрғындардың белсенділігіне және мердігерлердің жұмысына байланысты.
Әр өтініш, кешіккен жауап немесе теріс пікір үшін ақыдан еркін белгіленген айыппұл ұстауды ұсынбаймын. Еңбек қатынасында ұсталымдар мен материалдық жауапкершілік тәртібін Еңбек кодексі белгілейді. Азаматтық шарттағы тұрақсыздық айыбы да нақты бұзушылықпен байланысты, мөлшерлес болып, белгіленген рәсімнен кейін қолданылуы керек. Айыппұл кестесі бақылаудың орнын баспайды және көбіне төрағаны мәселелерді жасыруға итермелейді.
Хаттама мен шарт ыңғайсыз бір сұраққа жауап беруі тиіс: сайланған немесе өкілеттік тоқтаған ай толық болмаса, не төленеді. Еңбек үлгісінде нақты жұмыс істеген уақытқа сай, ал азаматтық үлгіде қабылданған қызметке қарай есептеу тәсілін көрсетіңіз. Соңғы есеп айырысу мен заң талап ететін өтемақыларды бөлек сипаттаңыз. «Барлық іс тапсырылғаннан кейін төленеді» деген сөйлем бір кілт туралы дау үшін МИБ-ке даусыз жалақыны ұстап қалуға жол бермеуі керек.
Есептілікті тексерілетін процесс ретінде жазыңыз
Төрағаның есептілігінде нысан, мерзім, алушы және жарияланғанын растау тәсілі болуы керек. «Тұрғындар алдында тұрақты есеп береді» деген міндет тұрғындарға нақты құжат сұрау құқығын да, төрағаға міндеттің орындалған сәтін де түсіндірмейді.
Заң мен кондоминиум объектісін басқару қағидалары белгіленген нысандар бойынша ай сайынғы және жылдық есептерді көздейді. Шарт ескіріп қалуы мүмкін кестені негізгі мәтінге көшірмей, қолданыстағы нысанға сілтеме жасауы керек. Қосымшада үйге қажет ішкі егжей-тегжейді бекітуге болады: шоттардағы қалдық, есептелген және түскен ақша, берешек, әр шарт бойынша төлем, жұмыстардың мәртебесі, мердігерлерге талаптар және сметадан ауытқу.
Есептің бір бағытын айқындаңыз. Төраға құжатты нақты күнге дайындайды, оны көзделген тәртіппен қарау немесе келісу үшін үй кеңесіне береді, арифметикалық қателерді түзетеді, содан кейін есепті меншік иелеріне жалпыға қолжетімді жерде және қолданылатын цифрлық объектіде, егер ол бар болса, орналастырады. Шарт әр кезеңнің күнін және жіберілгенін дәлелдеу тәсілін бекітеді. Үй кеңесі үнсіз қалып есептің жариялануын бөгемеуі керек, сондықтан ескертулерге мерзім және жауап болмағандағы жариялау тәртібін белгілеңіз.
Қаржылық есепті төрағаның қызмет көрсету актісімен араластырмаңыз. Біріншісі МИБ-тің үй ақшасын қалай басқарғанын көрсетеді. Екіншісі тараптар азаматтық үлгіні таңдаса, сол шарт бойынша есеп айырысуды растауы мүмкін. Бір құжаттағы қолтаңба екінші құжаттың автоматты түрде бекітілгенін білдірмейді, ал үй кеңесі бастапқы құжаттарды тексеру құқығынан айырылмайды.
Пайдалы тармақ меншік иелеріне дербес деректер мен банк құпиясын ескеріп, растаушы құжаттарға түсінікті қолжетімділік береді. Сұрау арнасын, жауап мерзімін, танысу орнын және көшірме беру қағидаларын көрсетіңіз. «МИБ-тің қаржылық ақпаратын жарияламау» туралы тыйым меншік иелеріне заң алуға рұқсат берген мәліметті жаба алмайды. Сонымен бірге борышкерлер тізімін ЖСН, телефон және толық мекенжайымен жариялау басқа мәселе туғызады, сондықтан шарт дербес деректерді ең аз көлемде пайдалануды талап етуі керек.
QABAT құжаттарды, шешімдерді, есеп жазбаларын және әрекеттер тарихын бір процесте сақтай алады, сондықтан дау төрағаның жеке телефонындағы хат алмасуға тәуелді болмайды. Бірақ цифрлық журнал хаттама мен шарт оған кім, нені және қашан енгізуге міндетті екенін алдын ала анықтағанда ғана пайда береді.
Қолжетімділік пен құжатты сенімге қалдырмаңыз
Барлық құжат, ақша, кілт және цифрлық қолжетімділік төрағаның жеке архивіне емес, МИБ-ті басқару процесіне тиесілі. Шарт бастапқы қабылдау актісі мен тұрақты тізілімді талап етуі керек, әйтпесе басшы ауысқанда үй тізімдемесіз бірнеше қорап пен істемейтін құпиясөз алады.
Қабылдау актісінде материалдардың санатын, санын, кезеңін және күйін көрсетіңіз. Жарғылық және тіркеу құжаттары, хаттамалар, үйдің техникалық құжаттамасы, шарттар мен актілер, банк құжаттары, бухгалтерлік база, өтініштер, талаптар, сот материалдары, мөрлер, кілттер, қолжетімділік кодтары және жарна есебінен алынған құндылықтар қажет. Цифрлық ресурс үшін есептік жазба иесін, әкімшіні, қалпына келтіру тәсілін және жеке SIM-картамен бірге жоғалмайтын қызметтік телефон нөмірін немесе электрондық пошта мекенжайын көрсетіңіз.
Қолжетімділік құқықтарын бөліңіз. Егер банк пен ішкі рәсім бөлуге мүмкіндік берсе, төлемді дайындау, келісу және түпкілікті қол қою құқығы бір адамның қолында болуға міндетті емес. Шарт шотта жоқ техникалық функцияны уәде етпей, жиналыс шешіміне, жарғыға және банк қағидаларына сай болуы керек. Үй кеңесі бухгалтерлік жазбаларды білдіртпей өзгерту құқығын алмай, бақылауға қажет деректерді қарай алады.
Құжат сақтау міндетіне «сақталуын қамтамасыз ету» деген сөз емес, мерзім мен орын қажет. Негізгі архивті, резервтік көшірмені, көшіру жиілігін, экспорт пішімін және қолжетімділігі бар тұлғалар тізімін көрсетіңіз. Түпнұсқаларды журнал арқылы беріңіз. Дербес деректер үшін өңдеу мақсатын және жұмыс қажеттілігі болмаса, меншік иелерінің тізілімін жеке құрылғыларға жүктеуге тыйымды белгілеңіз.
Қақтығысты күтпей, тоқсан сайын мүлік пен қолжетімділік тізілімін салыстырыңыз. Бұл толық қаржылық тексеру емес, жаңа шарттардың архивке түскенін, мерзімі біткен сенімхаттардың мәртебесі белгіленгенін, резервтік көшірме ашылатынын және артық пайдаланушылар өшірілгенін қысқа тексеру. Мұндай салыстыру төрағаны оған ешқашан берілмеген затты жоғалтты деген айыптан қорғайды.
Қақтығысты жалпы айыппұл емес, рәсім шешеді
Шарт тараптарды келіспеушілікті құжатпен тексеруге әлі мүмкіндік бар кезде ерте тіркеуге міндеттеуі керек. «Барлық дау келіссөзбен шешіледі» деген тармақтың пайдасы аз: онда талап кімге жіберілетіні, жауапты қашан күту керегі және шұғыл шығыстарды жалғастыруға болатыны жазылмайды.
Бұзушылықтың сипаттамасы, құжатқа сілтеме және оны түзету тәсілі көрсетілген жазбаша хабарламаны белгілеңіз. Түзетуге болатын бұзушылықтарға орынды мерзім беріп, аварияны, ақшаны жоғалту қаупін, дербес деректердің таралуын және қолжетімділіктің бұғатталуын бөлек көрсетіңіз. Жауап бұзушылықтың жойылғанын растауға немесе келіспеу себебін түсіндіріп, құжаттарды қосуға тиіс. Содан кейін мәселені өз құзыреті шегінде үй кеңесі не жиналыс қарайды, ал шарт пен заң рұқсат етсе, тараптар медиацияға немесе сотқа жүгінеді.
Мүдделер қақтығысына жеке тармақ қажет. Төраға мердігерге жеке немесе отбасылық мүддесі барын үй кеңесіне хабарлайды, өз пайдасына шешім дайындауға қатыспайды және МИБ сатып алу рәсімі талап етсе, салыстыруға болатын ұсыныстарды береді. Шешімді құзыретті орган қабылдайды, ал мүдденің ашылғаны хаттамада сақталады. Жалпы «адал әрекет ету» деген сөйлем бұл кезектіліктің орнын баспайды.
Төрағаның жауапкершілігін кінәмен, бұзылған міндетпен, дәлелденген залалмен және қолданылатын заң бойынша себептік байланыспен байланыстырыңыз. Ол меншік иесінің кез келген борышына, коммуналдық ұйым тарифінің өсуіне немесе үйдің жасырын ақауына өз ақшасымен жауап бермеуі керек. Бірақ өзі жасаған төлем бойынша бастапқы құжаттың болмауын, жиналыс шешіміне қайшы шығысты немесе мүдделер қақтығысын әдейі жасыруды басқарудың күрделілігімен ақтауға болмайды.
Төрағаның қорғанысы да нақты болуы керек. МИБ шешімдер мен құжаттарды уақытында беруге, бекітілген шығыстарды төлеуге, заңсыз төлем талап етпеуге, жүйелерге қолжетімділік беруге және есептерді мерзімінде қарауға міндеттенеді. Егер кеңес келісуді кешіктірсе немесе бұрынғы ПИК архивті тапсырмаса, шарт кедергіні тіркеп, соған тәуелді мерзімді түзетуді талап етеді, төрағаны автоматты түрде кінәлі деп санамайды.
Жұмыс тоқтаған күні қолжетімділік те өзгеруі керек
Төрағаның өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтатуды жиналыс рәсімдейді, ал еңбек немесе азаматтық шарт тиісті құқық саласының қағидалары бойынша тоқтатылады. Бұл оқиғаларды үйлестіру керек, бірақ бірін екіншісімен алмастыруға болмайды. Үй кеңесінің сенімсіздік туралы шешімі сайланбалы мандатты әрдайым тоқтатпайды, ал төрағаның кету туралы өтініші үйді заңды рәсім өткізу және істерді қабылдайтын адамды тағайындау міндетінен босатпайды.
Тоқтату бөлімінде жұмыстан шығарудың өзіндік рәсімін ойлап таппай, негіздерді тізіңіз: мерзімнің аяқталуы, жиналыстың өкілеттікті мерзімінен бұрын тоқтату туралы шешімі, тараптардың келісімі, еңбек үлгісі үшін Еңбек кодексіндегі негіздер, азаматтық шартты бұзу және заңдағы өзге жағдайлар. Әр негіз үшін құжатты, тоқтату күнін, істі қабылдайтын тұлғаны және орындалып жатқан тапсырмалардың тағдырын көрсетіңіз.
Өкілеттік тоқтаған күні МИБ банк операцияларына қол қою құқығын, әкімшілік рөлдерді, дербес деректер мен қызметтік арналарға қолжетімділікті бұғаттауы немесе өзгертуі керек. Бұл ретте бұрынғы төрағаға архивті бақылаумен тапсыруға және тізімдемеге түсініктеме беруге мүмкіндік қалдырылады. Тарихты экспорттамай тұрып бүкіл есептік жазбаны жою дәлелдерді жоғалтуы мүмкін, сондықтан техникалық тәртіпті алдын ала тексеру қажет.
Қорытынды тапсыру актісін бес бөлікпен құрастырған дұрыс:
- файлдар, папкалар және түпнұсқалар саны көрсетілген құжаттар мен тізілімдер;
- ақша және міндеттемелер: қалдықтар, төленбеген шоттар, борыштар, аванстар және даулы төлемдер;
- аяқталмаған жұмыстар, авариялар, талаптар және сот мерзімдері;
- кілттер, мөрлер, жабдық, қызметтік тасымалдағыштар және қалпына келтіру кодтары;
- тексерілген күні көрсетілген өшірілген және берілген цифрлық рөлдер.
Екі тарап та ескертулерін актінің өзіне жазады. Актіге қол қоюдан бас тарту тапсыруды тоқтатпауы керек: комиссияны, фотофиксациясы бар біржақты тізімдемені және заң талап ететін жағдайларда тұрғын үй инспекциясына хабарлауды көздеңіз. Тапсырудан кейін МИБ соңғы есеп айырысуды белгіленген мерзімде жүргізеді, ал дербес деректерді қорғау және мүлікті қайтару міндеттері күшінде қалады.
Жобаны бір сұрақпен тексеріңіз: жаңа төраға он жұмыс күнінен кейін үйдің қаржылық жағдайын түсініп, әр қажет құжатты ашып, бұрынғы басшыға қоңырау шалмай шұғыл процестерді жалғастыра ала ма? Жауап теріс болса, шарт лауазымды сипаттайды, бірақ биліктің ауысуын басқармайды. Істерді тапсыру кезінде әлсіз тұжырымдар нақты борышқа, тоқтаған төлемге және сот дауына айналады.
Жиі қойылатын сұрақтар
- МИБ төрағасымен бөлек шарт жасау міндетті ме?
Жиналыстың сайлау туралы шешімі міндетті, бірақ ол ақылы жұмыстың талаптарын рәсімдеудің орнын баспайды. Шарт түрі нақты қатынасқа байланысты: тұрақты еңбек функциясы еңбек шартын талап етеді, ал дербес қызмет азаматтық құқыққа жатуы мүмкін.
- Екінші тарап төраға болса, МИБ атынан шартқа кім қол қояды?
Төраға шартқа МИБ атынан да, өз атынан да қатар қол қоймауы керек. Жиналыс үй кеңесінің мүшесіне немесе басқа лайықты тұлғаға хаттамада бекітілген талаптар бойынша нақты шартқа қол қою өкілеттігін бере алады.
- Қазақстанда МИБ төрағасы қазір қандай мерзімге сайланады?
ҚР «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңының қолданыстағы 51-1-бабы үш жылдық мерзімді белгілейді. Жиналыстың жаңа шешімінсіз шарт осы мерзім аяқталғаннан кейін өкілеттікті ұзарта алмайды.
- МИБ төрағасын қызмет көрсету шартымен рәсімдеуге бола ма?
Нақты қатынас шынымен азаматтық-құқықтық болса ғана болады. Лауазым, тұрақты функцияны жеке орындау, еңбек тәртібі және жалақы болса, Еңбек кодексінің 27-бабы құжат атауына қарамастан еңбек қатынасын көрсетеді.
- МИБ төрағасына ақылы демалыс беріле ме?
Еңбек шарты бойынша қызметкер Еңбек кодексіне сай жыл сайынғы ақылы демалыс алады. Азаматтық қызмет көрсету шарты, егер тараптар іс жүзінде еңбек қатынасын құрмаса, мұндай кепілдік бермейді.
- Үй кеңесі төрағаның ақысын өзі көтере ала ма?
Төрағаның еңбекақы мөлшерін меншік иелерінің жиналысы белгілейді. Үй кеңесі ұсыныс дайындай алады немесе өзіне тікелей тапсырылған жұмысты орындайды, бірақ заң жиналысқа қалдырған мәселе бойынша оның шешімін алмастырмауы керек.
- МИБ төрағасы қаншалықты жиі есеп беруі керек?
Кондоминиум объектісін басқару қағидалары белгіленген нысандар бойынша ай сайынғы және жылдық есептерді көздейді. Шартта дайындау, қарау және жариялаудың нақты күндерін, сондай-ақ растаушы құжаттарға қолжетімділік тәртібін қосқан дұрыс.
- Төраға МИБ борышына жеке ақшасымен жауап бере ме?
Төраға мәртебесінің өзі МИБ-тің кез келген борышын оның жеке борышына айналдырмайды. Жауапкершілікке таңдалған шарт үлгісін ескере отырып, заңды негіз, міндеттің бұзылуы, кінә, дәлелденген залал және себептік байланыс қажет.
- Төрағаның өкілеттігін басқа адамға уақытша беруге бола ма?
Төраға он бес күнтізбелік күннен артық функциясын атқара алмаса, үй кеңесі жаңа төраға сайланғанға дейін, бірақ алты айдан аспайтын мерзімге өз мүшелерінің бірін міндетін атқарушы етіп таңдай алады. Төраға толық заңды мәртебені жай ғана сенімхатпен танысына бере алмайды.
- Төраға кеткеннен кейін құжаттарды беруден бас тартса не істеу керек?
Берілмеген құжаттар тізімін бекітіп, жазбаша талап жіберіңіз және шарт пен заңдағы рәсімді қолданыңыз. 51-1-бап құжаттарды, техникалық құралдар мен жабдықты акт бойынша он жұмыс күнінен кешіктірмей тапсыруды талап етеді, ал тиісті қабылдаушы болмаған жағдайда тұрғын үй инспекциясының қатысуын көздейді.