Жекешелендірілмеген пәтерлер бар үйдің МИБ-ке көшуі

Үйде жекешелендірілмеген пәтерлер болса да, МИБ-ке көшуге болады. Заң алдымен бүкіл үйді жекешелендіруді талап етпейді және осындай бірнеше пәтерге басқару нысанын таңдауды бөгейтін құқық бермейді. Бірақ жиналысты ұйымдастырушы әр үй-жайдың кімге тиесілі екенін және оның атынан дауысқа кім қол қоя алатынын анықтауға тиіс.

Ең қауіпті қате сырттай болмашы көрінеді: бастамашыл топ жекешелендірілмеген пәтерлерді «иесіз» деп санап, тізілімнен алып тастайды. Содан кейін кворум тек қағаз жүзінде дұрыс болып шығады. Дау туғанда тұрғын үй инспекциясы, әділет органы немесе сот меншік иелерінің толық емес құрамын, расталмаған өкілеттіктерді және қате есепті көреді. Мұны МИБ тіркелгеннен кейін түзету жиналыс туралы хабарлама жібергенге дейін реттеуден қымбатқа түседі.

Жекешелендірілмеген пәтер МИБ құруға кедергі емес

Жекелеген пәтерлердің мәртебесі басқа меншік иелерінің МИБ таңдау құқығын шектемейді. Қазақстан Республикасының «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңына сәйкес, бір көппәтерлі үйдің пәтерлері мен тұрғын емес үй-жайларының меншік иелері МИБ құрады. Меншік иелерінің арасында азаматтар, компаниялар және мемлекет болуы мүмкін. Мемлекеттік немесе коммуналдық меншік үйді ерекше жағдайға айналдырмайды.

«Жекешелендірілмеген» деген сөз пәтердің иесі жоқ дегенді емес, жеке меншік иесі жоқ дегенді білдіреді. Мемлекеттік тұрғын үй қорындағы пәтердің мемлекет атынан құқық иеленушісі бар. Коммуналдық тұрғын үйдің меншік иесі тиісті әкімшілік-аумақтық бірлік болады, ал оның мүліктік құқықтарын өз құзыреті шегінде уәкілетті мемлекеттік орган іске асырады. Жалдау шартымен тұратын адам пәтерді пайдаланады, бірақ мекенжай бойынша тіркелгені немесе онда ұзақ жыл тұрғаны үшін меншік құқығын алмайды.

МИБ-ке көшу үшін бір-бірінен бөлек екі мәселені шешу керек. Біріншісі: пәтер үйдегі үй-жайлардың толық тізіміне кірді ме? Егер ол бөлек объект ретінде тіркелсе, жауабы әрқашан «иә». Екіншісі: қатысуға және дауыс беруге заңды негізді кім көрсетеді? Жауап тұрғын үй қорының түріне, жалдау шартына және өкілдің өкілеттігіне байланысты.

ПИК-тің ескі тізімдері, үйді күтіп-ұстау түбіртектері және тұрғындардан жиналған мәліметтер құқықтарды тексеруді алмастырмайды. Олар сәйкессіздікті табуға көмектеседі, бірақ қазіргі жалдаушының меншік иесі болғанын немесе мемлекет атынан өкілдік ету құқығын алғанын дәлелдемейді. Дауланған жағдайда заңдылығын сақтайтын жиналыс таныс көршілерді аралаудан емес, тізілімнен басталады.

Коммуналдық пәтерлерді дайындықтың соңына қалдырмаңыз. Дәл осындай пәтерлер бойынша хат алмасу ұзаққа созылады, өйткені құқық туралы мәлімет, жалдау шарты және қызметкердің өкілеттігі әртүрлі бөлімшеде сақталуы мүмкін. Хабарлама жіберерден бір күн бұрын жолданған сұрау жиналысты кейінге қалдыру немесе расталмаған дауысты есепке алу арасында таңдау жасауға мәжбүр етеді.

МИБ мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін ғана пайда болады. Оған дейін жиналыс басқару нысанын таңдайды, заңда көзделген адамдарды сайлайды және тіркеуге қажет шешімдерді рәсімдейді. Сондықтан «біз көшіп қойдық, енді қол жинау ғана қалды» деген сөз рәсімнің ретін кері аударады: алдымен қатысушылардың толық құрамы мен заңды шешім, содан кейін заңды тұлғаны тіркеу жүреді.

Құқық иеленуші жиналыс жарияланғанға дейін анықталады

Бастамашыл топқа тек жекешелендірілген пәтерлер тізімі емес, барлық пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлардың тізілімі керек. Оған объектінің мекенжайы, үй-жай нөмірі, түрі, құқық иеленуші, құқықтың негізі, ортақ меншік туралы мәлімет және жиналысқа қатысатын адам енгізіледі. Орынтұрақтар мен қоймалар да салыстырылады, бірақ МИБ құру және басқару нысанын таңдау мәселелерінде дауыс берудің негізін пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері құрайды.

Дереккөздерді күнін белгілемей араластыруға болмайды. Құқықтық кадастр мәліметтері тіркелген құқықты көрсетеді. Жергілікті атқарушы органның құжаттары коммуналдық тұрғын үйді қай орган басқаратынын көрсетеді. Жалдау шарты нақты жалдаушыны және оған берілген тұрғын үйдің мекенжайын белгілейді. Техникалық паспорт пен аудан туралы деректер объектіні сипаттау және ортақ мүліктегі үлесті есептеу үшін керек, бірақ олар қолданыстағы меншік иесін өздігінен анықтамайды.

Үй-жайдың жұмыс карточкасы объектіні, адамды және құжатты өзара байланыстыруға тиіс:

• Объект үшін жылжымайтын мүлік мәліметтеріндегі пәтер нөмірі мен үй-жай түрін жазыңыз.
• Меншік иесі үшін тіркелген құқық пен уәкілетті орган актісіндегі құқық иеленушінің дәл атауын көрсетіңіз.
• Пайдаланушы үшін жалдаушының аты-жөнін және жалдау немесе қосымша жалдау шартының деректемелерін енгізіңіз.
• Жиналысқа қатысушы ретінде жалдаушыны не меншік иесінің өкілін көрсетіп, қасына шартты немесе сенімхатты жазыңыз.
• Дауыс үшін пәтерге бір дауыс қойып, шарт мерзімі, ортақ меншік немесе дау туралы белгі қосыңыз.

Құжаттарда басқа мемлекеттік орган немесе мекеме көрсетілсе, әдет бойынша «әкімдік» деп жазбаңыз. Жалдаушыны меншік иесі деп атамаңыз. Коммуналдық қызметтің дербес шотындағы текті шартпен салыстырмай көшірмеңіз. Осындай әрбір ұсақ қате қатысушының заңды рөлін өзгертеді.

Үзінді көшірме мен жалға берушінің құжаттары сәйкес келмесе, ыңғайлы нұсқаны таңдамаңыз. Құқық иеленушіге жазбаша сұрау жіберіп, жауабын сақтаңыз. Шұғыл көшу кезінде бұл жиналыс күнін жылжытуы мүмкін, есесіне хаттама болжамға сүйенбейді.

Тұрғындар күнделікті өмірде пәтер деп санамайтын үй-жайларды да тексеріңіз. Бұрынғы арба қоятын бөлме, құрылыс салушының кеңсесі немесе коммуналдық қызмет бөлмесі ортақ мүлік, бөлек тұрғын емес объект не басқа объектінің бөлігі болуы мүмкін. Тек екінші нұсқа пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің жиналысында жеке дауыс береді. Есіктегі тақтайшада жазылған бөлменің мақсаты мұны шешпейді.

Тұрғындар «ведомстволық» деп атайтын пәтерлерге бөлек тексеру қажет. Бұл тұрмыстық атау бірнеше режимді қамтиды: мемлекеттік мекеменің қызметтік тұрғын үйі, кәсіпорын мүлкі, коммуналдық пәтер және жергілікті атқарушы орган жеке тұрғын үй қорынан жалдаған баспана. Әр режимнің құқық иеленушісі мен құжаттар жиынтығы бөлек. Тізілімге жергілікті атауды емес, құжаттағы заңды мәртебені жазады.

Мемлекеттік пәтер үшін құжаты бар адам дауыс береді

Кондоминиум объектісін басқару жөніндегі шешімдерді қабылдау қағидалары өкіл үшін екі жұмыс негізін тікелей көздейді. Кәдімгі меншік иесінің өкілі тиісті өкілеттігін растайтын құжатты, әдетте нотариат туралы заңнама талаптарына сай рәсімделген сенімхатты көрсетеді. Мемлекеттік тұрғын үй қорындағы тұрғын үйді жалдаушы немесе қосымша жалдаушы жалдау не қосымша жалдау шарты арқылы қатысуын және дауыс беруін растай алады.

Бұл арнайы ереже жиі кездесетін тәжірибелік мәселені шешеді: егер қолданыстағы жалдау шарты Қағидаларда көзделген негізді берсе, коммуналдық пәтер тұрғынына әр жиналыс үшін бөлек сенімхат күтудің қажеті бола бермейді. Ұйымдастырушы сонда да шарттың осы пәтерге қатысты екенін, тоқтатылмағанын, келген адамның деректері жазылғанын және мемлекеттік тұрғын үй қорына не жергілікті атқарушы орган жеке қордан жалдаған баспанаға берілгенін тексереді.

Кәдімгі жеке пәтерді жалдаушының жағдайы басқа. Екі азамат арасындағы жалдау шарты пәтерде тұру құқығын растайды, бірақ жалдаушыны меншік иесінің атынан кондоминиумды басқаруға қатысушы етпейді. Егер меншік иесі өзі дауыс бермесе, жалдаушыға одан тиісті сенімхат керек. Мемлекеттік тұрғын үй жалдаушысына арналған арнайы негізді кез келген жалдамалы пәтерге қолдануға болмайды.

Қызметтік тұрғын үйді де сол жолға автоматты түрде енгізуге болмайды. Алдымен оның мемлекеттік тұрғын үй қорына кіретінін, құқық иеленуші ретінде кім көрсетілгенін және тұратын адаммен қандай шарт жасалғанын анықтайды. Үй-жай мемлекеттік кәсіпорынға, мекемеге немесе басқа ұйымға тиесілі болса, өкіл сол ұйымның құжаттары шегінде әрекет етеді. Қызметкердің рұқсат қағазы немесе қоныстандыру туралы бұйрық МИБ құруға дауыс беру өкілеттігін әрдайым растай бермейді.

Қатысушыны тіркеген кезде құжаттың көшірмесін немесе электрондық бейнесін жасаңыз, деректемелерін белгілеңіз және жеке куәлігін тексеріңіз. Хаттамаға артық дербес деректерді көшірудің қажеті жоқ. Пәтер, қатысушы және өкілеттік негізі арасындағы тексерілетін байланысты қалдыру жеткілікті, ал растаушы материалдар дербес деректерді қорғау талаптарымен сақталады.

Тағы бір қолайсыз жағдай бар: мемлекеттік орган қызметкерге сенімхат береді, ал сол пәтердің жалдаушысы жалдау шартын алып келеді. Екі құжат та шынайы болуы мүмкін, бірақ пәтерде екі дауыс пайда болмайды. Дауыс беру басталғанға дейін нақты жиналыста осы объектінің дауысын кім іске асыратынын анықтаңыз. Егер негіз болса, екінші келген адамды бөлек дауыссыз талқылауға қатысушы ретінде белгілеңіз.

Шартқа кәмелетке толған бірнеше отбасы мүшесі енгізілсе де, дауыс көбеймейді. Қағидалар қатысуды тұрғын үймен және растаушы құжатпен байланыстырады, ал 42-бап пәтерге бір дауыс қалдырады. Хатшы отбасы дауын тіркеу үстелінде шешпеуі үшін кімнің параққа қол қоятынын отбасы алдын ала анықтағаны дұрыс.

Ортақ мүліктегі үлес пен дауыс екі бөлек міндет атқарады

Пәтер ауданы меншік иесінің ортақ мүліктегі үлесін анықтайды, бірақ қолданыстағы Заңның 42-бабы жиналысқа «бір пәтер немесе үй-жай - бір дауыс» қағидасын белгілейді. Бір меншік иесіне бірнеше пәтер немесе тұрғын емес үй-жай тиесілі болса, оның соған сай бірнеше дауысы бар. Бірнеше адамның ортақ меншігіндегі объект бір дауыс береді.

Бұл екі шаманы бір кестеге жиі қосады да, кейін кворумды қате шығарады. 33-бап бойынша үлес пәтердің пайдалы ауданының не тұрғын емес үй-жай, орынтұрақ немесе қойма ауданының кондоминиумдағы тиісті объектілер ауданының қосындысына қатынасы ретінде есептеледі. Ол ортақ мүлікке құқықтар мен мөлшерлес міндеттерге, соның ішінде кейбір шығындарға керек. 42-баптағы дауыс жиналыс шешімі үшін керек.

100 пәтері және төрт тұрғын емес үй-жайы бар үйді алайық. Он екі пәтер коммуналдық меншікте, қалғандарының жеке меншік иелері бар. Коммуналдық пәтерлер саны он екі болғаны үшін «ауданның 12 пайызы» болмайды және дауыс беруден жоғалмайды. Әрқайсысы бір дауыс береді, ал уәкілетті адам бір меншік иесіне тиесілі объектілер саны бойынша бірнеше дауысқа ие болуы мүмкін.

Кворум үшін 42-бап пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің жалпы санының жартысынан көбінің қатысуын талап етеді. Сол бап дауыс санын объектілер санына байланыстырады. Осы тұжырымға байланысты тізілім екі жағын да көрсетуге тиіс: бірегей меншік иесін және оған тиесілі барлық дауыс беретін объектіні. Заңдағы есепті шаршы метр қосындысымен алмастырмаңыз. Егер шешім нысанасына ерекше келісім шегі қолданылса, бүкіл күн тәртібіне бір пайызды қолданбай, дәл сол мәселенің нормасын тексеріңіз.

Іс жүзінде екі бақылау бағанын қатар ұстаған ыңғайлы: «объектілер бойынша дауыстар» және «ортақ мүліктегі үлес». Олар әртүрлі сан беруі мүмкін және әрқайсысы өз мақсаты үшін дұрыс болады. Қате аудан дауыс орнына немесе пәтер саны шығын үлесінің орнына қолданылғанда басталады.

Коммуналдық пәтерлер кворум есебіне кіреді

Өкіл хатқа жауап бермегені, жалдаушы басқа жаққа кеткені немесе шарт мұрағатта жатқаны үшін жекешелендірілмеген пәтерді бөлімнен алып тастауға болмайды. Ұйымдастырушы меншік иелерінің толық құрамын есептеп, олардың заңды жолмен қатысуына күш салуға тиіс. Құқық иеленушінің үнсіздігі пәтердің жоғалуын емес, оның дауысы жоқ екенін білдіреді.

Мысалды талдайық. Үйде 80 пәтер және екі тұрғын емес үй-жай бар. Бес пәтер коммуналдық меншікте, біреуі мемлекеттік мекемеге тиесілі, ал құрылыс салушыда үш пәтер қалған. Жеке меншік иелері, мемлекет және заңды тұлға өкілдерінің құжаттары әртүрлі болса да, тізілімге тең негізде кіреді.

Жиналысқа 42 дауыс беретін объектінің меншік иелері немесе тиісті өкілдері қатысса, 42 саны 82-нің жартысынан көп екеніне қарап бірден «кворум бар» деп жазуға болмайды. Алдымен осы объектілердің артында қанша меншік иесі тұрғанын, ортақ меншік бар-жоғын, бір тұлғаға қанша объект тиесілі екенін және 42-баптың нақты үй құрамына қалай қолданылатынын тексереді. Содан кейін әр мәселе бойынша дауыстарды бөлек есептейді. Мұндай қос бақылау меншік иелерінің жартысынан көбінің қатысуы туралы сөзбе-сөз талап пен бірнеше объект иесіндегі бірнеше дауыс қағидасы арасындағы дауды азайтады.

Коммуналдық меншік өкілі бес пәтердің бәрін қамтитын құжатпен келді делік. Тізілімде ол бір жария меншік иесінің бір өкілі болып қалады, бірақ дауыс беруде бес объект бойынша бес дауыс белгіленеді. Мемлекеттік жалдау шарты бар бес жалдаушы келсе, әр пәтер өз қатысушысымен және бір дауыспен байланыстырылады. Бір пәтер үшін меншік иесі өкілінің даусын да, жалдаушы даусын да қатар қабылдауға болмайды.

Басқару нысанын таңдау және МИБ құру туралы шешім үшін бастамашы жиналыс өтетін күні қолданыстағы шекті Заң мен Қағидалардың өзекті редакциясынан салыстырады. 2025 жылғы түзетулер үйлерді басқару құрылымы мен жиналыс өткізу тәртібін өзгертті, 2026 жылғы түзетулер Заңға қайта өзгеріс енгізді. Жұмыс папкасында пайдаланылған норма редакциясының көшірмесі болса, кейін есепті жатқа сілтемей түсіндіруге болады.

Қолданыстағы Қағидалар бойынша басқару нысанын таңдау кворум болған кезде дауыс беруге тікелей қатысқан меншік иелерінің көпшілігімен қабылданатын мәселелерге жатады. Бұл кезекпен орындалатын екі тексеріс. Алдымен жиналыс шешім қабылдауға құқылы болуы керек, содан кейін «МИБ» нұсқасы жіберілген дауыстар арасынан қажетті көпшілікті алуға тиіс. Бүкіл үйдің аз бөлігін жинап, сол шағын топ ішіндегі көпшілікті заңды шешім деп атауға болмайды.

Күн тәртібіне көбіне басқару нысанын таңдау, төраға мен үй кеңесін сайлау, басқару субъектісін таңдау және қаржы мәселелері кіреді. Оларда құқықты растау негіздері мен қажетті дауыс саны әртүрлі болуы мүмкін. Хатшы әр тармақты бөлек есептейді. Соңғы беттегі бір қорытынды пайыз қай шешімнің шынымен қабылданғанын көрсетпейді.

Хабарлама меншік иесіне де, қатысушыға да жіберіледі

Бастамашы меншік иелеріне жиналыс форматы, күні, орны және күн тәртібі туралы кемінде бес күнтізбелік күн бұрын хабарлайды. Заң хабарландыруды көпшілікке қолжетімді жерге орналастыруға, цифрлық объект бар болса сонда жариялауға, сондай-ақ берілген электрондық поштаға немесе телефон нөміріне жеке хабар жіберуге мүмкіндік береді. Мемлекеттік пәтер үшін кіреберістегі бір қағаз адал дайындықты дәлелдеуге жеткіліксіз болуы мүмкін.

Хабарламаны құқық иеленуші ретінде көрсетілген уәкілетті органға немесе ұйымға жіберіп, белгілі жалдаушыға бөлек айтыңыз. Хатта кімнің қатысатынын, қандай негізбен және қанша объект бойынша дауыс беретінін растауды сұраңыз. Нақты күн тәртібі мен шешім жобаларын тіркеңіз. Заңды тұлға құру, үлгілік жарғыны қолдану және органдарды сайлау туралы шешім үшін «МИБ мәселелері» деген тұжырым тым көмескі.

Жиналыс алдындағы жұмыс реті жеті әрекеттен тұрады:

1. Барлық пәтер мен тұрғын емес үй-жайға қатысты құқықтар туралы өзекті мәлімет алу.
2. Мемлекеттік объектілерді жалға беруші деректерімен және жалдау шарттарымен салыстыру.
3. Меншік иелерін, мемлекеттік тұрғын үй жалдаушыларын және сенімхат бойынша өкілдерді бөлу.
4. Қайталанған дауысты болдырмау үшін әр объект бойынша бір рұқсат етілген дауыс беру арнасын белгілеу.
5. Хабарламаларды белгіленген мерзімде жіберіп, жөнелтілгенін растайтын дәлелдерді сақтау.
6. Меншік иесі, қатысушы, негіз және дауыс саны үшін бөлек бағандары бар тіркеу тізілімін дайындау.
7. Жиналыс ашылғанға дейін құрамды, ықтимал кворумды және шешім шектерін нормалардың өзекті редакциясы бойынша қайта есептеу.

Тұрғын үй бөлімінен «жай ғана бір адам жіберуді» сұрамаңыз. Нақты құқық иеленуші атынан өкілдік ету өкілеттігі мен пәтерлер тізімі көрінетін құжатты сұраңыз. Орган жалдаушылар арқылы дауыс беруді ұсынса, әр жалдаушының шартын тексеріңіз. Әкімдік қызметкерімен ауызша келісім дәлелдер жиынтығына кірмейді.

Хаттама әрбір есепке алынған дауысты түсіндіруге тиіс

Хаттама барлық құқық белгілейтін құжатты қайталауға міндетті емес, бірақ оның көмегімен есепті қайта шығару мүмкін болуы керек. Меншік иелері мен дауыс беретін объектілердің жалпы санын, қатысушылар санын, кворумның бар-жоғын, әр мәселе бойынша «жақтап», «қарсы» және «қалыс қалған» дауыстарды көрсетіңіз. Тіркеу парақтарын, жазбаша сауалнама парақтарын және расталған өкілеттіктер тізімін қосыңыз.

Төрағалық етуші мен хатшы сәйкессіздікті қол қойғанға дейін жоюға тиіс. Тіркеу парағында 46 қатысушы, ал мәселе бойынша дауыстар қосындысында 45 адам көрінсе, хаттамада кімнің дауыс бермегені немесе қай бюллетень жарамсыз болғаны түсіндіріледі. Бір өкіл үш объектіге сенімхатты жиналыс басталғаннан кейін әкелсе, оның жіберілген сәтін белгілейді және өтіп кеткен мәселе бойынша қатысқан деп жазбайды.

Жекешелендірілмеген пәтерлер үшін қосымшада түсінікті жазба жеткілікті: пәтер нөмірі, меншік иесі, қатысушының аты-жөні, құжат түрі мен деректемелері, есепке алынған дауыс саны. Бір өкіл бірнеше коммуналдық пәтер бойынша дауыс берсе, сол объектілерді тізіп жазыңыз. «Әкімдік, 5 дауыс» деген жалпы жол санның қайдан шыққанын жасырып, тексеруді қиындатады.

Нашар хаттама әдетте нәтижеден емес, оған қалай жеткенінен бұзылады. Бастамашыл топ тіркелген 78 объект болса да, үйде 74 меншік иесі бар деп жазады. Төрт коммуналдық пәтер жекешелендірілмеген деп есептен шығарылған. Жиналысқа 39 жеке меншік иесі келіп, хатшы кворум жариялайды. Тіркеуден кейін коммуналдық пәтерлердің бірінің жалдаушысы шешімді даулағанда, қосымшалардан құқық иеленушіге хабар берілгенін және төрт объектінің неге жоғалғанын түсіну мүмкін болмайды. Тұрғындардың көпшілігі шынымен МИБ қалаған болса да, рәсім қарсы тарапқа елеулі дәлел береді.

Түзетілген нұсқа толық тізілімнен басталады. Төрт пәтер онда қалады, хабарламалар құқық иеленуші мен жалдаушыларға жіберіледі, өкілеттіктер бюллетень берілгенге дейін тексеріледі, ал жауаптың болмауы қатыспау ретінде көрсетіледі. Қорытындыға көбірек қол қажет болуы мүмкін, есесіне хаттамадағы сандар тіркелген құқықтарға сәйкес келеді.

Қағидалар дербес деректер туралы заңнаманы сақтай отырып, әр меншік иесіне басқа меншік иелерінің қалай дауыс бергенін білу құқығын да береді. Сондықтан объектілермен байланысы жоқ жасырын қорытынды кесте заңдық мәні бар жиналысқа жарамайды. Электрондық дауыс беру тек қорытынды пайыздың скриншотын емес, тексерілетін хаттама мен ізді қалдыруы керек.

Өкілдің келмеуі бөлімді қысқартуға құқық бермейді

Мемлекеттік орган жауап бермесе, хабарлау әрекеттерін тіркей беріңіз және заң шегінде бетпе-бет, жазбаша әрі цифрлық форматтарды қолданыңыз. 42-бап бетпе-бет және сырттай жиналысқа рұқсат береді, ал цифрлық объект арқылы дауыс беру нәтижелері басқалармен бірге есепке алынады. Бұл қатысушыларды жинауға көмектеседі, бірақ жауап бермеген меншік иесін келісім берген адам етіп көрсетуге рұқсат бермейді.

Жазбаша сауалнама өкілетті өкілге ұйым ішінде ұстанымын келісу керек болғанда әсіресе қолайлы. Парақта нақты сұрақтар, объект деректері, қатысушы пікірі және қолы болуға тиіс. Құжат белгіленген мерзімде қайтарылады. Бос парақ, мессенджердегі хабарлама немесе ауызша айтылған «қарсы емеспіз» дауысқа айналмайды.

Жалдаушы шартын жоғалтса, ұйымдастырушы оның өкілеттігін түбіртек пен тұрғылықты жері бойынша тіркеу арқылы қалпына келтірмеуге тиіс. Жалдаушы тиісті құжат алу үшін жалға берушіге жүгінеді. Шарт мерзімі аяқталса немесе қайтыс болған отбасы мүшесінің атына рәсімделсе, алдымен мемлекеттік тұрғын үй қорының қағидалары бойынша қайта рәсімдеу мәселесі шешіледі.

Дау құқық иеленушінің өзіне қатысты болса, негізсіз тарап таңдағаннан гөрі дауысты есепке алуды кейінге қалдырған дұрыс. Бұл ретте объект толық тізілімде қалады. Хаттамада өкілеттігі расталмағандықтан қатысушының дауыс беруге жіберілмегенін жазып, ұсынылған құжаттарды атап, көшірмелерін сақтауға болады.

QABAT кондоминиум тізілімін аудандармен, үлестермен және меншік иесін электрондық цифрлық қолтаңба арқылы тексерумен жүргізеді, сондай-ақ электрондық хаттама мен әрекеттер журналын сақтайды. Мемлекеттік пәтерлері бар үйде бұл құқық иеленушілер мен шарттар туралы бастапқы деректер дұрыс жиналғаннан кейін ғана көмектеседі: бағдарлама бастамашының орнына заңды мәртебені болжамауы керек.

МИБ таңдалғаннан кейін мемлекет меншік иесі болып қалады

МИБ құру пәтерлерді жекешелендірмейді және коммуналдық мүлікті бірлестікке бермейді. МИБ кондоминиум объектісін басқарады, оны күтіп-ұстауды қаржыландырады және ортақ мүліктің сақталуын қамтамасыз етеді. Жеке пәтер бұрынғы меншік иесінде қалады, ал жалдаушы шарттағы мәртебесін сақтайды.

МИБ тіркелгеннен кейін жария меншік иесі үй шешімдеріне сол заңды негіздермен қатысады, ал ағымдағы төлем міндеттерін арнайы нормалар мен жалдау талаптарына сай бөлу керек. Мемлекеттік тұрғын үйді пайдаланудың үлгілік қағидалары жалдаушының ортақ мүлікті күтіп-ұстау шығындарын басқару органының немесе үй меншік иесінің шоттары бойынша төлейтінін көздейді. Бұл МИБ-тің төлемді дұрыс есептеп, нақты дербес шот бойынша есеп жүргізу міндетін жоймайды.

МИБ мүшелерінің тізімі мен қаржы есебінде меншік иесі мен төлеуші арасындағы айырманы сақтаңыз. Коммуналдық орган құқық иеленуші болып қала береді, ал жалдаушы шарт бойынша шығындарды төлей алады. Бухгалтерия меншік иесін төлеушінің аты-жөнімен ауыстырса, келесі жиналыс шақырылымы тағы да қате тізілім алады.

Бұрынғы ПИК-тен немесе басқарушы компаниядан істерді қабылдау ескі деректерді өздігінен түзетпейді. Қабылдау-тапсыру актісі хаттамаларды, қаржы құжаттарын, шарттарды, техникалық құжаттаманы және есептеу мәліметтерін қамтуға тиіс. Берілген дербес шот пен тіркелген құқық сәйкес келмесе, оны алшақтықтар тізіміне енгізіп, растау сұралады, МИБ жүйесіне үнсіз көшірілмейді.

МИБ құруды тұрғындарды жекешелендіруге мәжбүрлеумен араластырмаңыз. Жекешелендірудің бөлек негіздері, шектеулері, құжаттары және тұрғын үй қоры меншік иесінің шешімдері бар. Үй жиналысы бұл рәсімді өз хаттамасымен алмастыра алмайды. Жалдаушы МИБ-ке қарсы дауыс бергені үшін мемлекеттік тұрғын үй бойынша шарттық құқықтарынан да айырылмайды.

2025 жылғы реформадан кейін меншік иелері МИБ немесе тікелей бірлесіп басқаруды таңдайды, ал бұрынғы ПИК қайта тіркелгеннен кейін басқару субъектісі және мердігерлік құрылым ретінде жұмыс істейді. Жұмыс істеген кооперативтерді қайта тіркеу мерзімі 2026 жылғы 16 шілдеде аяқталды. Ескі үлгіден шығатын үйге мемлекеттік меншік тізілімі нысанды таңдағанда да, кейін құжаттарды, есептеулерді және шарттарды бергенде де қажет.

Тексеру таныстырылымдағы «51 пайыз» санымен аяқталмайды. Ол әр үй-жай бойынша меншік иесі, рұқсат етілген қатысушы, өкілеттік негізі, есепке алынған бір дауыс және хабарлау дәлелі көрінетін папкамен аяқталады. Осы бес байланыс сәйкес келсе, жекешелендірілмеген пәтерлер МИБ-ке көшуге кедергі болмайды. Кемінде біреуі жоғалса, хаттамадағы жақсы пайыз ештеңені түзетпейді.