2026 жылы МИБ-ке көшу шығындары мен құны

МИБ-ке көшу тегін емес, бірақ меншік иелерін кейде қорқытатын соманы да талап етпейді. 2026 жылы заңды тұлғаны құру кезінде алдын ала белгілі жалғыз міндетті төлем 6,5 АЕК, яғни 28 112,50 теңге болады. Қалған сома үйдің шешімдеріне байланысты: қандай мөрге тапсырыс беріледі, шоттар қай банкте ашылады, есепті кім жүргізеді және қандай бағдарламалар шынымен қажет.

Басты қате бастамашыл топ тіркеуді, жұмыстың алғашқы айын және үйді бір жыл ұстау шығынын бір сомаға біріктіргенде туындайды. Сонда меншік иелері жүздеген мың теңгенің есебін көріп, «МИБ осынша тұрады» деп ойлайды. Дұрыс есеп ақшаны үш бөлікке бөледі: құруға жұмсалатын бір реттік шығындар, басқарудың тұрақты шығындары және үйді күтіп ұстау мен жөндеуге арналған қаражат. Әр бөліктің өз негізі, мерзімі және төлем көзі бар.

Мемлекеттік алым ең төменгі соманы белгілейді

МИБ-ті коммерциялық емес заңды тұлға ретінде мемлекеттік тіркеу үшін 6,5 АЕК төленеді. Мемлекеттік қызметтер порталы коммерциялық емес ұйымдарды тіркеуге осы мөлшерлемені көрсетеді, ал республикалық бюджет туралы заң 2026 жылғы АЕК мөлшерін 4 325 теңге деп белгіледі. Есеп мынадай:

6,5 × 4 325 = 28 112,50 тенге

Бұл кеңесшінің қызмет ақысы да, «МИБ тарифі» де емес. Бұл бюджетке төленетін тіркеу алымы. Егер делдал «толық тіркеу» үшін 100 000 немесе 200 000 теңге сұраса, шотты бөлуді өтініңіз: мемлекеттік алымды бөлек, құжат дайындауды, жиналыс өткізуді, хаттаманы заңгердің тексеруін, өтініш беруді және кейін шот ашуды бөлек көрсетсін. Сүйемелдеуді сатып алуға болады, бірақ меншік иелері қандай жұмысқа ақша төлейтінін түсінуі керек.

Тіркеу үшін өтініш, жиналыс хаттамасы, жарғы және алымның төленгенін растайтын құжат қажет. «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңның 44-бабы осы құжаттарды тікелей атайды. МИБ мемлекеттік тіркеуден кейін ғана заңды тұлға құқығына ие болады, сондықтан оған дейін оның жеке банк шоты, мүлкі және өз атынан шарт жасасу мүмкіндігі жоқ.

МИБ тіркеуді кондоминиум объектісін тіркеумен шатастырмаңыз. Бұл екі бөлек заңдық әрекет. Электрондық үкімет қолданыстағы кондоминиум объектісін жергілікті атқарушы органдар жергілікті бюджет қаражаты есебінен тіркейтінін, ал пайдалануға берілген жаңа үйде бұл жұмысты тапсырыс беруші атқаратынын түсіндіреді. Егер мердігер мұндай тіркеуді «МИБ құру пакетіне» қосса, алдымен оның мемлекеттік немесе құрылыс салушының міндетін неге меншік иелеріне жүктеп отырғанын анықтаңыз.

Бастапқы кезде тұрақты бөлікті жеке жолға жазған дұрыс: «Тіркеу алымы, 6,5 АЕК, 28 112,50 теңге». Оны түсіндірместен хаттамада 30 000 теңгеге дейін дөңгелектемеңіз. Айырмасы банк комиссиясының немесе мөр құнының резерві болуы мүмкін, бірақ онда оны дәл солай атаңыз.

Заңгерлік сүйемелдеу әр үйге қажет емес

Заңгердің ақылы көмегі МИБ құрудың міндетті төлеміне емес, таңдау бойынша шығындарға жатады. Заң меншік иелеріне құжаттарды өздері дайындап, жиналыс өткізіп, өтініш беруге мүмкіндік береді. Бірақ үйде меншік иелерінің құрамы, аудандар, дауыстар, бұрынғы басқару органының өкілеттігі немесе құжаттарды тапсыру жөнінде дау болса, тексеруден үнемдеу қауіпті.

Сатушылар «МИБ құру» деген сөзбен жиі біріктіретін екі қызметті ажыратыңыз. Біріншісі техникалық қызмет: өтінішті толтыру, қосымшаларды жинау және тіркеуге беру. Екіншісіне кәсіби баға қажет: күн тәртібін, хабарламаны, қатысушылар тізімін, кворум есебін, шешім тұжырымдарын және хабарламаның табысталғанын растайтын дәлелдерді тексеру. Құжаттарды жай ғана тапсыру рәсімді бұзып шақырылған жиналысты түзетпейді.

Заңдық тексеру әсіресе бес жағдайда орынды:

• пәтерлердің немесе тұрғын емес үй-жайлардың бір бөлігі қайтыс болған меншік иелерінің не құрылыс салушының атында әлі тұрса;
• нақты аудандар бастамашыл топ дауыстарды есептейтін деректермен сәйкес келмесе;
• үй мүдделері әртүрлі бірнеше секциядан, паркингтен және коммерциялық үй-жайлардан тұрса;
• бұрынғы ПИК құжаттарды, шарттарды, кілттерді немесе қалдықтар туралы мәліметті беруден бас тартса;
• меншік иелерінің бірі хабарламаға, кворумға немесе жиналыстың өкілеттігіне жазбаша қарсылық білдірсе.

Тізілімі өзекті, бастамашыл тобы келісіп жұмыс істейтін тыныш үйде дайын құжаттар жинағын ғана тексеруге тапсыруға болады. Бұл толық сүйемелдеуден арзан және ұйымдастыру жұмысын тұрғындарды білетін адамдарда қалдырады. Дауы бар үйде хабарлама таратылғанға дейін рәсімді маманға тапсырған дұрыс, өйткені өтіп кеткен жиналысты түзету көбіне оны қайта шақыруды білдіреді.

Заңгердің құнын жарғыдағы бет санына қарап бағалауға болмайды. Үлгілік жарғыны мемлекет жариялаған, оның мәтінін қайта теру үлкен қаламақыға тұрмайды. Шарт нақты нәтижені атағанда ғана бағаның мәні бар: құжаттарға жазбаша ескертулер, күн тәртібі мен шешімдердің түзетілген тұжырымдары, дауыс тізімін тексеру, жиналысқа қатысу, тіркеуші органға жауап дайындау немесе істерді тапсыруды сүйемелдеу.

Орындаушыдан бастамашыл топ өзі істейтін жұмысты бағадан алып тастауды сұраңыз. Егер тұрғындар хабарламаны өздері таратып, деректерді жинаса, заңгер бұл үшін жасырын тұрақты сома қоспауы керек. Орындаушы «тіркеуге кепілдік» берсе, бұл уәдені келісілген тапсырма аясындағы ескертулерді түзету міндетімен ауыстырыңыз. Шешімді тіркеуші орган қабылдайды, сондықтан жеке кеңесші құжаттарға қарамастан нәтижеге адал кепілдік бере алмайды.

Заңгерлік жұмысты күрделі жөндеу ақшасынан төлемеңіз. Жиналыс оны бір реттік ұйымдастыру бюджетіне қосып, шекті бағасын бекітіп, көзін атай алады. Орындалған жұмыстар актісінде «кеңес беру қызметі» деген бір жол емес, нақты әрекеттер тұруы керек. Бұл бухгалтерге шығынды тануға көмектеседі және тексеру комиссиясына үйдің төлеген қызметін алғанын тексеруге мүмкіндік береді.

Бұрынғы ПИК-тен істерді қабылдау үшін бөлек тапсырма жасаңыз. Жаңа МИБ-ті тіркеудің өзі ескі шарттардың, техникалық паспорттардың, актілердің, жобалық құжаттаманың, кілттердің, материал қалдығының, берешек пен үй ақшасының тізімін жасамайды. Заңгер талаптар мен қабылдау-тапсыру актісін дайындай алады, бірақ нақты құрамын төраға, инженер және бухгалтер тексеруі керек. «Құжаттар толық берілді» деген бос тұжырымның астындағы қол кейін жаңа басқару органына қарсы жұмыс істейді.

Шартқа дейін заңгерге бірнеше тікелей сұрақ қойыңыз. Ол Қазақстанның тұрғын үй туралы заңының қолданыстағы редакциясымен жұмыс істеді ме, аудан бойынша үлестерді тексере ме, ескертуден кейін қайта тапсыру бағаға кіре ме, қол қойылған парақтардың түпнұсқасын кім сақтайды және үйге нақты не өңделетін түрде беріледі. «Біз үнемі осылай тіркейміз» деген жауап ештеңені дәлелдемейді. Рәсім өзгерді, ал нақты үйдің құжаттары алдыңғы істен өзгеше болуы мүмкін.

Мүдделер қайшылығын да тексеріңіз. Бұрынғы ПИК немесе болашақ басқарушы компанияның заңгері үйді жақсы білуі мүмкін, бірақ оның тапсырыс берушісі өзіне ыңғайлы тапсыру немесе басқару шартына мүдделі. Меншік иелеріне МИБ үшін тәуекелдерді жазбаша атайтын маман керек. Бір орындаушы жиналысты, басқару шартын және қабылдау-тапсыру актісін дайындаса, нәтижелерді үшке бөліп, әрқайсысын бөлек қабылдаңыз. Сонда бір шарттан бас тарту үйді төленген хаттама мен тізілімнен айырмайды.

Үй толық пакетсіз де құқықтық ұқыптылықты сақтай алады. Ол шешімді жоюы немесе мүлікті құжатсыз қалдыруы мүмкін қате бар жерде тексеруді сатып алады. Мемлекеттік алым бұдан өзгермейді: 28 112,50 теңгеге келісілген заңгерлік тапсырманың бағасы ғана қосылады.

Мөр қажет, бірақ оның бағасы бюджетті анықтамайды

МИБ тіркеу құжаттарын алған соң мөрге тапсырыс бергені дұрыс. Азаматтық кодекс заңды тұлғаның өз атауы жазылған мөрі болуын талап етеді және жеке кәсіпкерлік субъектілерін бұл талаптан босатады. МИБ жеке кәсіпкерлік субъектісіне емес, коммерциялық емес ұйымдарға жатады, сондықтан «ЖШС мөрсіз жұмыс істей алады» деген кеңесті оған қолдануға болмайды.

Мемлекет мөрдің бірыңғай бөлшек сауда бағасын белгілемейді. Бағаны дайындаушы қояды, ал сома жабдыққа, жеделдікке, қорғау деңгейіне және қалаға байланысты. Бюджет үшін бірдей тапсырма бойынша екі жазбаша ұсыныс алу жеткілікті: МИБ атауы тіркеу деректеріне дәл сәйкес жазылған дөңгелек негізгі мөр, бір жабдық, қалыпты дайындау мерзімі. Қымбат автоматты жабдық хаттаманың заңдылығын арттырмайды.

Тапсырысты тіркелген МИБ атынан рәсімдеңіз. Дайындаушы әдетте мемлекеттік тіркеу құжаты мен басшының деректерін сұрайды. Дайындауға жібермес бұрын нобайды тексеріңіз: атаудағы бір артық әріп үнемделген ақшаны қайталама тапсырысқа жұмсатады.

Мөр бір реттік ұйымдастыру шығынына жатады. Оны кіреберісті жөндеу деп көрсетуге немесе күрделі жөндеу жинағынан төлеуге болмайды. Төлемнен кейін шартты немесе тапсырысты, шотты, фискалдық чекті не басқа бастапқы құжатты, актіні және мөрді кім сақтайтыны туралы бұйрықты сақтаңыз. Мөрдің өзі арзан болғанымен, төраға ауысқанда оны кім пайдаланғаны және қайда жоғалғаны туралы дау қымбатқа түседі.

«Төленді», «Көшірме дұрыс» деген қосымша мөртабандар мен күн белгілеуіш ыңғайлы, бірақ заң МИБ жұмысын бастау үшін оларды міндетті етпейді. Оларды бастапқы жинаққа өздігінен қоспаңыз. Құжат айналымы нақты қажеттілікті көрсетсе, үй кеңесі кейін сатып ала алады.

Екі банк шотының өз құны бар

Тіркелгеннен кейін МИБ нақты үй үшін ағымдағы және жинақ шоттарын ашады. Ағымдағы шотқа басқару мен күтіп ұстау төлемдері түседі, ал жинақ шоты күрделі жөндеуге ақша жинауға арналған. Жинақ шотындағы ақшаны мөрге, бухгалтерге, банк комиссиясына немесе бағдарламаға жұмсауға болмайды.

Банк қызметінің бағасына шот ашу мен кейінгі операциялар кіреді. Бір банк екі шотты тегін ашып, әрқайсысы үшін ай сайын ақы алуы мүмкін. Басқасы абоненттік ақы алмайды, бірақ төлем тапсырмаларына, қағаз анықтамаларға, қолма-қол ақша операцияларына немесе бірнеше пайдаланушының кіруіне тариф қояды. Тарифтің бірінші бетіндегі үлкен «0» санын емес, күтілетін бір жылдық шығынды салыстырыңыз.

Банкке жіберілетін сұрауда бірдей бастапқы деректер болуы керек:

• МИБ нысанындағы коммерциялық емес заңды тұлға;
• теңгемен ашылатын бір ағымдағы және бір жинақ шоты;
• төрағаға арналған интернет-банкинг және бухгалтерге көру құқығы;
• бір айдағы болжамды шығыс төлемдер саны;
• электрондық үзінді көшірмелер және қол қою құқығын ауыстыру мүмкіндігі.

Банктен шот ашу, әр шотты жүргізу, банк ішіндегі және басқа банкке төлемдер, кіру рұқсатын қайта шығару, анықтамалар, жабу және белсенді емес шот үшін төлемді жазбаша көрсетуді сұраңыз. Банк тарифтерінде тегін ашу да, әр шот үшін жеке ай сайынғы ақы да кездеседі. Сондықтан дұрыс бюджетте көрші чатындағы орташа сан емес, таңдалған банктің ұсынысы тұрады.

Комиссияны үнемдеу үшін бірнеше үйге бір ортақ шот ашпаңыз. Бөлек есеп қағидасы меншік иелерін қорғайды: бір үйдің төлемі басқа үйдің ақша тапшылығын жаппауы керек. Басқарушы компания бірнеше үйден тұратын қоржынды жүргізе алады, бірақ ақша қозғалысы мен есептілік әр объект бойынша бөлек сақталуы тиіс.

Ағымдағы шоттың банк комиссиясын жылдық басқару сметасына қосады. Жинақ шотының комиссиясын да алдын ала анықтап, күрделі жөндеу жинағынан еркін сома ұстамай, сметада дұрыс көрсету керек. Шартқа қол қоймас бұрын бухгалтерден банк әр комиссияны қай шоттан ұстайтынын және ақша есептен шығарылатын шотты таңдауға болатынын тексеруді сұраңыз.

Бухгалтерлік есеп тіркелген күннен басталады

МИБ меншік иелеріне алғашқы түбіртектер әлі берілмесе де, заңды тұлға пайда болған сәттен бастап бухгалтерлік есеп жүргізуі керек. Азаматтық кодекс дербес баланс немесе смета болуын талап етеді, ал бухгалтерлік есеп туралы заң жаңа МИБ-ке үй шешім қабылдағанша «демалыс» бермейді. Алғашқы операция да дайын: тіркеу алымын төлеу және шот ашылғанға дейін оны төлеген адамға ықтимал өтем жасау.

Есеп жүргізу құны атаудағы МИБ әріптеріне емес, жұмыс көлеміне байланысты. Қызметкері жоқ, бірнеше шарты және дайын есептеу жүйесі бар үйге аз уақыт кетеді. Паркингі, коммерциялық үй-жайлары, төраға жалақысы, апаттық сатып алулары және жүздеген дербес шоты бар кешенге көбірек жұмыс қажет. Бағаны нақты тапсырма бойынша сұраңыз.

Бухгалтерге берілетін ең аз тапсырма мыналарды қамтуы керек:

• жарналарды, берешекті, ағымдағы және жинақ шоттарындағы ақшаны есепке алу;
• бастапқы құжаттар, банк үзінділері және мердігерлермен есеп айырысу;
• МИБ қызметкерлер жалдаса, жалақы мен әлеуметтік төлемдерді есептеу;
• МИБ-ке қатысты салық және статистикалық есептілік;
• меншік иелеріне арналған айлық және жылдық есеп.

Жұмыстың үш үлгісі бар. Төраға бухгалтерді еңбек шартымен жалдай алады, бухгалтерлік фирмамен шарт жасаса алады немесе есеп жүргізуді басқару шартының құрамында басқарушы компанияға тапсыра алады. «Тұрғындардың арасында тегін жүргізетін бухгалтер бар» деген нұсқа да мүмкін, бірақ тегін жұмыс бұйрықты, құжаттарға кіру тәртібін, мерзім мен жауапкершілікті жоймайды. Ауызша келісім әр пәтердің берешегін түсіндіріп, үзінділерді қалпына келтіру керек болған айда әдетте бұзылады.

МИБ тіркеліп, смета бекітілгенге дейін бір жылдық бухгалтерлік қызметті сатып алмаңыз. Алдымен операциялар тізімі, дербес шоттар саны, есеп беру мерзімі және шарт бұзылғанда базаны тапсыру талаптары көрсетілген коммерциялық ұсыныс алыңыз. Деректерді шығарып беру мүмкіндігі жоқ арзан баға үйді кез келген шарттан күштірек орындаушыға байлап қояды.

Егер төраға сыйақы алса немесе МИБ диспетчерді, аула сыпырушыны не басқа қызметкерді жалдаса, бюджет «қолға берілетін» соманы, есептеулер мен міндетті төлемдерді қамтуы керек. Бухгалтер оларды қолданыстағы ережелер бойынша есептейді. Жалақыны есептеулерсіз бір жолмен жазу тапшылықты алдын ала жоспарлаумен тең.

Бағдарлама жұмысты қайталамай, азайтуы керек

Заң МИБ тіркеумен бірге белгілі бір бағдарламаны сатып алуды талап етпейді. Есеп, құжаттар, жиналыс шешімдері, ақша қозғалысының ашықтығы және есептілік міндетті, ал оларды жүргізу тәсілін үй өзі таңдайды. Шағын үйге алғашқы апталарда кесте жеткілікті болуы мүмкін, бірақ меншік иелері ауысқанда, ішінара төлемдер, қайта есептеулер және әртүрлі аудан үлестері пайда болғанда ол тез әлсірейді.

Бағдарламалық шығындарды міндеттері бойынша бөліңіз. Бухгалтерлік база өткізбелерді сақтап, реттелген есептілікті жасайды. Биллинг жарналарды есептеп, дербес шоттарды жүргізеді. Басқару жүйесі өтініштерді қабылдайды, құжаттарды сақтайды, дауыс беруді өткізеді және тұрғындарға ақпаратқа қол жеткізуге мүмкіндік береді. Бір жеткізуші бірнеше міндетті орындай алады, бірақ коммерциялық ұсыныстағы бірдей «есеп» сөзі бірдей нәтиже дегенді білдірмейді.

QABAT МИБ пен тұрғындар үшін мерзім шектеусіз тегін деп көрсетілген. Платформа МИБ-ке көшуді, кондоминиум тізілімін, аудан үлесін ескеретін дауыс беруді, ақшаны, құжаттарды, өтініштерді және тұрғын кабинетін біріктіреді, сондықтан МИБ сметасында оның бағасын нөл деп көрсетуге болады, бірақ бухгалтердің жұмыс шегін бәрібір бөлек бекіту қажет.

Бағдарламаны таңдар алдында бір шартты үйдің деректерімен төрт операцияны көрсетуді сұраңыз: ай ортасында меншік иесінің ауысуы, қарыздың ішінара төленуі, кіреберіс бойынша бөлек шешім және дауыс беру тарихын шығару. Егер жеткізуші тек әдемі басты экранды көрсетсе, сіз жүйенің жұмысын әлі көрген жоқсыз.

Бір абоненттік ақыны емес, бүкіл тарифті тексеріңіз. Шартта енгізу, тізілімді көшіру, оқыту, электрондық қолтаңбалар, хабарламалар, төлем құжатымен біріктіру, қосымша пайдаланушылар және базаны шығару бөлек төленуі мүмкін. Бастапқы сметаға таңдалған процесті бастауға қажеттісін ғана енгізіп, жақсартуларды жиналыстың келесі шешіміне қалдырыңыз.

Тұрғындар чаты шешімдер тізілімі мен қаржылық есепті алмастырмайды. Хабарламаны өшіруге болады, телефон нөмірі өзгереді, ал түбіртек фотосы дербес шот бойынша салыстыруға мүмкіндік бермейді. Бағдарламаны үнемдеу тек төраға бастапқы деректердің қайда сақталатынын, сақтық көшірмені кім жасайтынын және жаңа басшы бүкіл мұрағатты қалай алатынын алдын ала сипаттағанда ғана орынды.

Алғашқы жарналарға дейін «төраға өзінен өзі» төлемейді

Тіркеу алымы МИБ өз шотын аша алғанға дейін пайда болады. Іс жүзінде оны сайланған төраға немесе бастамашыл топ мүшесі өз ақшасынан жиі төлейді. Бұл ұйымдастыру кезеңіндегі уақытша шешім, бірақ жиналыс кімнің төлейтінін, ағымдағы шот ашылған соң МИБ қандай шекті соманы өтейтінін және шығынды қандай құжаттар растайтынын алдын ала шешуі керек.

«Барлық шығынды төраға төлейді» деген тұжырым қауіпті. Ол шекті белгілемейді, сатып алуларды тізбейді және үйдің ақшаны қайтаратынын айтпайды. Бір айдан кейін бір тарап төлемді қайырымдылық деп санайды, ал екіншісі такси, кеңес және жаңа принтер шығынын өтеуді талап етеді. Хаттама бұл дауды алғашқы сатып алуға дейін жоюы тиіс.

Қауіпсіз тәртіп мынадай:

1. Жиналыс бастапқы шығындар тізімін және әр өзгермелі баптың шегін бекітеді.
2. Хаттамада тіркеу алымы мен келісілген сатып алуларды алдын ала төлейтін адам көрсетіледі.
3. Төлеуші әр сома бойынша түбіртек, шарт, чек және акт жинайды.
4. МИБ тіркелгеннен кейін ағымдағы шот ашады және жиналыс шешімі негізінде меншік иелерінің нысаналы не ағымдағы төлемін қабылдайды.
5. МИБ құжатпен расталған шығындарды қолма-қол ақшасыз аударыммен өтеп, операцияны есепте көрсетеді.

МИБ-тің үлгілік жарғысы мүлік көздері ретінде қатысушылардың жарналары мен жеке және заңды тұлғалардың қаржылық көмегін атайды. Сондықтан меншік иесі, құрылыс салушы немесе басқа ұйым қаржылық көмек бере алады, егер тараптар оның мақсатын рәсімдеп, бухгалтер түсімді дұрыс көрсетсе. Қайтарылуы тиіс ақшаны көмек деп атамаңыз: қайтарымды қаржыландыруға бөлек шарт және талаптарды тексеру қажет.

Нысаналы жарна жылдық сметада қарастырылмаған бір реттік іс-шараға жарайды. Жиналыс шешімінде мақсат, жалпы сома, меншік иелері арасында бөлу тәсілі, төлеу мерзімі және шот көрсетілуі керек. Алдымен «МИБ үшін» қолма-қол ақша жинап, кейін оған өткен күнмен негіз ойлап табуға болмайды.

Бұрынғы ПИК ақшасы жаңа МИБ-ке өздігінен ауыспайды. Құжаттарды, үй бойынша қалдықтарды және қабылдау-тапсыру актісін талап етіңіз. Тапсыру рәсімделіп, ақша жаңа басқару органының шотына түскенше, оны бастапқы сметада кепілді табыс көзі деп көрсетпеңіз.

Көшу сметасына ойдан шығарылған дәлдік керек емес

Нақты соманы үш әрекеттен кейін ғана атауға болады: мемлекеттік алымды есептеу, банк тарифін алу және өзгермелі қызметтер бойынша ұсыныстар жинау. Жиналыс шешімі үшін жарнамалық «пакетті» емес, негізі мен төлем сәті көрсетілген есепті пайдаланыңыз.

• Тіркеу алымы: бір реттік міндетті жол, 6,5 АЕК, 2026 жылы 28 112,50 теңге.
• Мөр: дайындаушының таңдалған ұсынысы бойынша бір реттік міндетті жол.
• Құжат дайындау және шот ашу: өз бетіңізше істегенде нөл немесе шарттар мен банк тарифіндегі баға көрсетілетін бір реттік жолдар.
• Банк қызметі мен бухгалтерия: бір жылға және қажетті есеп кезеңіне шығарылған тұрақты жолдар.
• Бағдарлама, биллинг, кеңсе заттары мен мұрағат: тек таңдалған тарифтер және сатып алудың нақты тізімі.

Шартты мысалмен есепті тексерейік. Үй мөрге 8 000 теңге бағасын алды, банк шоттарды тегін ашады, бухгалтер алғашқы айға 30 000 теңге алады, МИБ бағдарламасы нөл теңге тұрады, папкалар мен көшірмелерге 10 000 теңге шек бекітілді. Бастапқы қажеттілік мынаған тең:

28 112,50 + 8 000 + 0 + 30 000 + 0 + 10 000 = 76 112,50 тенге

Бұл Қазақстан бойынша орташа баға емес, есептеу әдісінің мысалы. Егер үй заңгерлік сүйемелдеуге 120 000 теңге және базаны көшіруге 80 000 теңге жұмсаса, оның сомасы осы шарттардың көлеміне өседі. Төраға құжаттарды өзі дайындаса, банк ашу ақысын алмаса, ал есеп басқару шартына кірсе, бұл жолдар бір реттік бюджетте болмайды.

Меншік иелерінің алғашқы төлемін түсінікті бөліктерге ажыратыңыз. Бір реттік нысаналы жарна құру мен іске қосуды жабады. Ағымдағы жарна басқару мен күтіп ұстаудың бекітілген жылдық сметасын қаржыландырады. Жинақ жарнасы күрделі жөндеуге жұмсалады және ақша тапшылығын жабатын қосалқы әмиян бола алмайды.

Меншік иелеріне жалпы соманы да, бөлу тәсілін де көрсетіңіз. Әр пәтерге тең сома мен аудан үлесі бойынша есеп әртүрлі нәтиже береді, сондықтан заң мен шығынның сипатын дауыс беруге дейін тексеру керек. Хаттамада бухгалтерге жиналыстан кейін әдісті таңдау құқығын қалдыруға болмайды.

Хаттама әр төлемге рұқсат беруі керек

Жиналыс бюджетті «МИБ құру» деген сөзге дауыс берумен емес, ақша туралы жеке шешімдермен қорғайды. Төрағаға банк, бухгалтер, тексеру комиссиясы және кез келген меншік иесі өкілеттік шегін көретін құжат керек.

Шешімнің жұмыс бөлігін былай дайындауға болады:

1. Утвердить регистрационный сбор за государственную регистрацию ОСИ в размере 6,5 МРП.
2. Утвердить расходы на изготовление основной печати в размере не более _____ тенге.
3. Поручить __________________ авансировать указанные расходы до открытия текущего счета ОСИ.
4. После открытия текущего счета возместить фактически понесенные и документально подтвержденные расходы в пределах утвержденных сумм.
5. Утвердить целевой взнос на организационные расходы в общей сумме _____ тенге, порядок распределения __________, срок оплаты __________.

Бұл бөлікті ойланбай көшіріп салуға болмайды. Оны күн тәртібімен, дауыс беру нәтижелерімен, жарғымен және шығындарды бөлудің таңдалған тәсілімен салыстырыңыз. Егер жиналыс өтемді талқыламаса, хатшы оны хаттама рәсімделген кезде қоса алмайды.

Хаттамаға есепті, жеткізушілердің ұсыныстарын және банк тарифін тіркеңіз. Сонда меншік иелері «шамамен сыямыз» деген уәдеге емес, тексерілетін бюджетке дауыс береді. Іске қосылғаннан кейін есепті жариялаңыз: қанша бекітілді, қанша төленді, кімге, қандай құжат бойынша, қалдық қанша. Егер шешім мақсатты шектесе, жұмсалмаған қалдықты басқа сатып алуға үнсіз ауыстыруға болмайды.

МИБ-ке көшу міндетті алым мен үй таңдаған шарттар растайтын сомаға дәл келеді. 2026 жылы тұрақты бастапқы нүкте 28 112,50 теңге. Одан жоғары әр соманы төраға меншік иелерінен ақша сұрамай тұрып құжаттар, шоттар және жиналыс шешімдері бойынша түсіндіре алуы керек.