КСК таратылғанда оның ақшасы жоғалмауға тиіс

Тарату туралы шешім шыққаннан кейін кооперативтің ақшасы иесіз қалмайды және төрағаға, банкке немесе уақытша басқарушы компанияға автоматты түрде өтпейді. Алдымен тарату комиссиясы қалдықтар мен міндеттемелерді тіркейді, ағымдағы қаражатты күрделі жөндеу жинағынан бөледі, кредиторлардың талаптарын қабылдайды, содан кейін ғана заңды қалдықты мақсатына сай береді.

Меншік иелері үшін қазір ең қауіпті қателік бір ғана қарапайым банк аударымын күту болып тұр. Заңды тұлға таратылатындықтан, банк шот иесі ретінде жеке тұрғындарды емес, КСК-ны көреді. Бірақ тұрғын үй жарналарының мақсаты, жиналыс шешімдері, әр үй бойынша бөлек есеп және жинаққа қойылған шектеулер ескі атаумен бірге жойылмайды. Ақша тарату рәсімінен банк көшірмесіндегі, бухгалтерлік есептегі және қабылдау-беру актісіндегі сомалар дәл келетіндей өтуге тиіс.

Бұл талдау Қазақстанға және 2025-2026 жылдардағы реформадан кейінгі көшуге қатысты. Ол «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңға, Азаматтық кодекстің 50 және 51-баптарына, «Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы» заңға, мемлекеттік тіркеу қағидаларына және кооперативтің үлгілік жарғысына сүйенеді. Белгілі бір КСК-ның жарғысы, сот актілері мен үйдің шарттары іс жүзіндегі жолды өзгертуі мүмкін, сондықтан даулы соманы ауызша келісіммен аудармаған дұрыс.

Алдымен ақшаның екі түрін бөліңіз

Ағымдағы және жинақ шоттарын бір ғана «КСК қалдығына» біріктіруге болмайды, өйткені бұл ақшаның мақсаты мен жұмсау тәртібі бөлек. Ағымдағы шотта үйді басқару мен күтіп-ұстауға арналған жарналар, мердігерлермен, коммуналдық қызмет жеткізушілерімен, қызметкерлермен және басқа контрагенттермен есеп айырысуға арналған ақша жатады. Жинақ шоты нақты кондоминиум нысанының ортақ мүлкін күрделі жөндеуге ақша жинауға арналған.

Бұл айырма таратудың алғашқы күнінен-ақ салдарын көрсетеді. Ағымдағы қалдық төленбеген актілермен, жалақымен, салықтармен, аванстармен, тұрғындардың депозиттерімен, қате төлемдермен және дебиторлық берешекпен салыстырылады. Шотта ақшаның болуы бүкіл соманы еркін беруге болады дегенді білдірмейді. Мысалы, көшірмеде 4 млн теңге тұрса да, кооператив 1,5 млн теңгенің жұмысын қабылдап қойған, жалақы мен әлеуметтік төлемдер бойынша 500 мың теңге берешегі бар және қате аударылған 300 мың теңгені қайтаруға міндетті болса, бос қалдық 1,7 млн теңге ғана болады.

Күрделі жөндеу жинағын басқаша тексереді. Заң оны үйдің ортақ мүлкімен байланыстырады және нысаналы шешім бойынша жұмсауға рұқсат береді. Мұндай ақшаны «кооператив қажетіне кетті» деген жалпы сөзбен жабуға болмайды. Әр үй бойынша бөлек банк көшірмесі, жарналарды есептеу тарихы, ақша жұмсалып қойған болса күрделі жөндеу туралы жиналыс шешімі, шарт, шот және орындалған жұмыстар актісі керек.

Комиссия мына салыстыруды жасамайынша, мен аралық балансқа да, беру актісіне де қол қоймас едім:

• Ағымдағы шот: банк көшірмесіндегі сома, есептегі қалдық, көшірме, ведомость және үйлер тізімі.
• Жинақ шоты: банктегі сома, жинақ тізілімі, көшірме және бір нақты үй.
• Төленбеген міндеттемелер: шарт, акт, шот, жалақы есебі, үй және смета бабы.
• Меншік иелерінің қарызы: дербес шоттар, борышкерлер тізілімі және үй-жайларға байланысы.
• Өтелмеген аванстар: төлем, шарт, мердігерге қойылатын талап және үйдің мекенжайы.

Кемінде бір жол сәйкес келмесе, комиссияда берілетін сома әлі жоқ. Тек құжатпен расталмаған сан бар.

Кредиторлармен есептеспей тұрып қалдықты таратуға болмайды

Тарату банктегі қол қою үлгісін ауыстырумен тең емес. Тарату туралы шешім шыққаннан кейін істер мен мүлікті басқару өкілеттігі тарату комиссиясына өтеді. Ол кредиторларды анықтайды, дебиторлық берешекті өндіріп алады, тарату туралы хабарландыру жариялап, талаптарды қабылдайды. Банкроттық рәсімінен басқа жағдайда кредиторлардың талап қою мерзімі хабарландыру жарияланған күннен бастап екі айдан қысқа болмауға тиіс.

Осы мерзім аяқталған соң комиссия аралық тарату балансын жасайды. Онда мүліктің құрамы, берілген талаптардың тізімі, әр талапты қарау нәтижесі және ақшаның үйлер мен мақсаттар бойынша түсінікті бөлінісі көрсетілуге тиіс. Кредиторларға төлем бекітілген аралық баланс бойынша басталады. Есеп айырысу біткеннен кейін комиссия түпкілікті тарату балансын жасайды.

Сондықтан «ертең КСК-ны жауып, бәрін МИБ-ке аударамыз» деген уәде көбіне біреудің міндетті рәсімді өткізіп жіберіп жатқанын білдіреді. Банк төлемді техникалық жағынан жылдам жасай алады, бірақ жылдам төлем комиссия шешімін, балансты және ақшаның мақсатын дәлелдейтін құжатты алмастырмайды. Кейін қызметкер, салық органы немесе мердігер талап қойса, дау аударылып кеткен соманың төңірегінде жүреді.

КСК-ның үлгілік жарғысында кредиторлармен есеп айырысқаннан кейін таратылған кооперативтің мүлкі мен қаражатын мүшелер арасында бөлуге болмайтыны, оның жарғыда көрсетілген мақсаттарға берілетіні жазылған. Бұл тұрғын үйге арналған ақшаны «әркім өз жарнасын қайтарып алады» деген тұрмыстық түсініктен дәлірек сипаттайды. Жарна банктегі қалдықтан үлес сатып алуға емес, ортақ мүлікті күтіп-ұстауға төленді, сондықтан тарату кезінде оны қолма-қол талап етуге болмайды.

Жасырып қалуға болмайтын бір ерекшелік бар. «Тұтыну кооперативі туралы» заң жалпы ереже ретінде таратылатын кооператив мүшесіне мүліктік жарнасына сай мүліктен үлес алу құқығын береді. Бірақ КСК бойынша бұл норманы арнайы тұрғын үй тәртібімен, оның жарғысымен, нақты соманың сипаты және меншік иелерінің шешімдерімен бірге оқу керек. Ағымдағы, жинақ және пай ақшасын мүліктің бір түрі деп санауға болмайды. Егер комиссия қалдықты жеке тұлғалар арасында бөлмек болса, бір ғана жалпы бапқа сілтеме жасамай, әр санат бойынша жазбаша құқықтық негіз дайындауы қажет.

Кредиторлар ақша заңдағы кезекпен алады

Комиссия ең қатты талап еткен кредиторды таңдай алмайды және таныс мердігерге алдымен ақша төлеуге құқығы жоқ. Азаматтық кодекстің 51-бабы кезектілікті белгілейді, әрбір келесі кезектің талаптары алдыңғы кезекпен толық есеп айырысқаннан кейін төленеді. Бір кезектің ішінде мүлік жетпесе, заңда басқа тәртіп көзделмеген жағдайда ол танылған талаптардың сомасына сай бөлінеді.

Бірінші кезекте жалақыдан ұсталған алимент және өмірге не денсаулыққа келтірілген зиянды өтеу жөніндегі азаматтардың талаптары тұрады. Екінші кезекке жалақы, қызметкерлерге өтемақы, әлеуметтік аударымдар, міндетті зейнетақы жарналары, міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруға жарналар мен аударымдар, сондай-ақ авторлық шарттар бойынша сыйақы кіреді. Бұдан кейін заңның қолданыстағы редакциясына сай қамтамасыз етілген және бюджетке қатысты талаптардың кезектері қолданылады, ал кәдімгі шарттық кредиторлар өздеріне тиісті кезекте ақша алады. Комиссия төлем күніндегі баптың өзекті мәтінін салыстыруға тиіс, бөтен хаттамадағы ескі тізімді көшіріп алу дұрыс емес.

Бұл үй үшін үш нәрсені білдіреді. Біріншіден, тазалық компаниясының төленбеген шоты оған қызметкерлерден бұрын ақша алуға құқық бермейді. Екіншіден, төраға ескі КСК-ның заңды түрде танылған қарызын елемей, ағымдағы қалдықты жаңа МИБ үшін «сақтап» қоя алмайды. Үшіншіден, ұсынылған әр шот автоматты түрде қарызға айналмайды. Комиссия шартты, қол қойған адамның өкілеттігін, жұмыстың орындалуын, актіні, бағаны, кезеңді және шығынның үймен байланысын тексереді.

Іс жүзіндегі дау былай көрінеді. КСК тарар алдында мердігер бұрынғы төраға кейінгі күнмен қол қойған жертөлені жөндеу актісін әкеледі. Көшірмеде 2,8 млн теңге бар, ал акт 2,5 млн теңгеге жасалған. Құжатта мөр бар екен деп комиссия бірден төлемеуге тиіс. Ол шарт пен сметаны сұратады, жиналыс шешімін тексереді, жұмыс нәтижесін қарайды, материалдар мен күндерді салыстырады, үй кеңесінен нақты көлемді растауды сұрайды. Талап қабылданбаса, мердігер түпкілікті тарату балансы бекітілгенге дейін сотқа жүгіне алады.

Мүлік барлық кредиторға жетпейтіні анық болса, кәдімгі ерікті тарату қолайлы жол болудан қалады. Азаматтық кодекстің 49-бабының 4-тармағы мұндай заңды тұлғаны оңалту және банкроттық туралы заңнамада белгіленген рәсімге жібереді. Балансы теріс КСК-ны жауып, қарыздың бір бөлігін жаңа басқару органына білдірмей көшіру ескі мәселені шешпейді, жаңа дау туғызады.

Күрделі жөндеу жинағы әдеттегі қарыздардан қорғалған

Жинақ шотын КСК-ның барлық кредиторына арналған қосалқы әмиян ретінде пайдалануға болмайды. Атқарушылық іс жүргізу туралы заң кондоминиум нысанының ортақ мүлкін күрделі жөндеуге жиналған ақшаны өндіріп алуға болмайтын сомалар қатарына жатқызады. Ерекшелік дәл осы ортақ мүлікті күрделі жөндеу үшін жасалған шарттар бойынша міндеттемелер орындалмағаны туралы сот шешімдеріне қатысты.

Бұл анық шекара. КСК-ның кеңсе тауарларына, кеңсе тазалығына, заңгер қызметіне немесе ағымдағы жөндеуге қарызын шатырды ауыстыруға жиналған ақшадан өтеуге болмайды. Ал жиналыс шешімі бойынша сол шатырды күрделі жөндеген мердігер алдындағы расталған қарыз заңдағы ерекшелікке кіруі мүмкін. Шоттың атауы көмектеседі, бірақ ақшаның қайдан түскені, шарттың мақсаты және бастапқы құжаттардың толық жинағы шешуші рөл атқарады.

Өндіріп алудан қорғанысты ақшаны мүлде пайдалануға болмайды деп түсінбеу керек. Жинақты жиналыс шешімімен және қолма-қол ақшасыз төлем тәртібін сақтап, күрделі жөндеуге жұмсауға болады. Басқару нысаны ауысқанда міндет шотты «нөлге түсіру» емес, ақша мен кондоминиум нысанының үздіксіз байланысын сақтау. Жаңа шот сол үйге ашылады, содан кейін банк пен комиссия аударымды құжаттармен рәсімдейді.

Егер КСК бірнеше үй үшін бір ортақ жинақ шотын жүргізсе, жағдай қиындайды, бірақ оны шешуге болады. Банк көшірмесі жалпы қалдықты көрсетеді, ал бөліністі әр үй-жай бойынша есептелген және төленген жарналар тізілімі, жиналыс шешімдері, бұрынғы шығындар және бухгалтерлік талдамалы есеп арқылы қалпына келтіруге тура келеді. Қалдықты үй санына тең бөлуге болмайды: үйлердің ауданы, тарифі, төлем жинау деңгейі және бұрын төленген жөндеулері әртүрлі.

Жинақ шотына бөтен қарыз бойынша тыйым салынса, жаңа МИБ төрағасының банкке ақшаның мақсатын ауызша түсіндіруі жеткіліксіз. Банк шотының шарты, көшірме, күрделі жөндеу жинағына шот ашылғанын дәлелдейтін құжаттар, жарналар тізілімі және шектеуді алып тастау туралы сот орындаушысына өтініш керек. Тыйым алынбаса, орындаушының әрекетіне шағым беруге немесе сотқа жүгінуге тура келеді. Мұнда уақыт жоғалту қауіпті: үйдің құқықтық ұстанымы мықты болса да, шот ресми түрде бұғаттаулы тұра беруі мүмкін.

Меншік иелері сандар мен негіздерді көруге құқылы

Меншік иесінің құқығы үйдің чатындағы жалпы соманы алумен шектелмейді. «Тұрғын үй қатынастары туралы» заң ағымдағы, жинақ және нысаналы жарна төлейтін адамға ағымдағы және жинақ шоттарының жай-күйі туралы ақпарат алуға құқық береді. КСК-ның үлгілік жарғысында жазбаша талап бойынша шот операцияларына қатысты қаржы құжаттарының көшірмелері, айлық және жылдық есептер берілетіні көзделген.

Дұрыс сұрау нақты болуға тиіс. Таңдалған кезең бойынша барлық ағымдағы және жинақ шоттарының көшірмелерін, қалдықтар мен шектеулер туралы банк анықтамаларын, айналым-сальдо ведомостарын, дебиторлық және кредиторлық берешектің толық жазбасын, дербес шоттар тізілімін, төленбеген міндеттемелердің шарттары мен актілерін, аванстық есептерді, жинақты жұмсау туралы жиналыс шешімдерін және аралық баланс жобасын сұраңыз. Соңғы жылдары жабылған шоттар тізімін бөлек талап етіңіз. Әйтпесе сізге тек ыңғайлы бір шоттың көшірмесін беріп, басқа банктегі шотты көрсетпеуі мүмкін.

МИБ төрағасына немесе ТББ-ның уәкілетті өкіліне меншік иелерінің өтініштерін жиналыс шешімімен бір жерге жинаған пайдалы. Бұл тұрғынның жеке құқығын жоймайды, бірақ дербес деректер бар толық тізілімді кімге ашуға болады деген дауды азайтады. Сұрауда құқықтық негіз, кезең, үй, көшірмелердің пішімі мен жауап мерзімі көрсетіліп, оны қабылдау кіріс нөмірімен немесе электрондық түбіртекпен тіркелуге тиіс.

Құжат беруден бас тарту ұрлықты дәлелдемейді. Ол тек ашық беру болмағанын көрсетеді, осының өзі ескертусіз актіге қол қоймауға жеткілікті. Үй кеңесі өз құзыреті шегінде тұрғын үй инспекциясына жүгіне алады, тарату комиссиясы арқылы құжаттарды талап ете алады, ал құқық немесе зиян туралы дау болса сотқа барады. Қолдан жасау, иемдену немесе ысырап ету белгілері көрінсе, көршілер чатында айып тарату емес, құжаттармен бірге құқық қорғау органдарына бөлек өтініш қажет.

Әр талаптың нақты мәні болуы керек. «КСК-ны толық тексеру» деген өтініш бұлыңғыр. Айырмалар тізімі әлдеқайда мықты: банк 6 420 000 теңге көрсетеді, есепте 5 870 000 теңге, беру актісінде 5 300 000 теңге ұсынылған, ал 1 120 000 теңге айырмаға құжат берілмеген. Мұндай дерек комиссияға, инспекторға, аудиторға немесе сотқа нені анықтау керегін бірден көрсетеді.

Аударым дәлелдер тізбегі ретінде рәсімделеді

Қауіпсіз аударым меншік иелерінің шешімінен басталып, төлем тапсырмасымен емес, қабылдаушы тараптың есебінде толық жабылған құжаттар жинағымен аяқталады. Жаңа басқару нысаны заңды түрде құрылып, жиналыс шешімін алуға, нақты кондоминиум нысаны үшін тиісті шоттарды ашуға және қабылдау-беру актісіне қол қоятын адамдарды белгілеуге тиіс. ТББ үшін жол үй-жай санына және тұрғын үй туралы заңның қолданыстағы редакциясы бойынша таңдалған басқару субъектісіне байланысты.

Жұмыс реті мынадай:

1. Жиналыс басқару нысанын, қажет болса басқару субъектісін, құжаттар мен ақшаны қабылдауға уәкілетті адамдарды таңдайды.
2. Жаңа алушы заң осы үй үшін талап етсе, бөлек ағымдағы және жинақ шоттарын ашады және банк деректемелерін алады.
3. Тарату комиссиясы қалдықтарды бір күнге белгілейді, салыстыруды аяқтайды, кредиторлардың талаптарын қарап, аралық балансты бекітеді.
4. Тараптар әр шоттың сомасы, ақшаның мақсаты, шектеулер, аяқталмаған шарттар, борышкерлер және қосымшалар тізімі көрсетілген актіге қол қояды.
5. Комиссия банкке төлем құжаттарын береді, қабылдаушы тарап түскен ақшаны бөлек есепке алып, түскен күні актімен салыстырады.

Төлем мақсатына «қалдықты аудару» деп қана жазуға болмайды. Үйдің деректері, қаражат түрі, шешім мен актіге сілтеме, ал жинақ үшін ортақ мүлікті күрделі жөндеуге арналғаны тікелей көрсетілуге тиіс. Мәтінді банкпен алдын ала келіскен жөн, өйткені шотты жабу және тарату комиссиясының өкілеттігін растау рәсімі әр банкте өзгеше.

Қабылдау-беру актісінде бір саннан көп мәлімет болуы керек. Тараптардың БСН-ы мен деректемелерін, кондоминиум нысанының мекенжайы мен деректерін, ескі және жаңа шот нөмірлерін, ағымдағы қаражат сомасын, жинақ сомасын, есеп алынған күнді, есептелген банк сыйақысын, тыйымдар мен инкассолық өкімдерді, орындалмаған төлемдер тізімін, дебиторлық және кредиторлық берешекті, өтелмеген аванстарды, шарттардың түпнұсқаларын, электрондық көшірмелерді және әр қосымшадағы парақ санын енгізіңіз. Қол қоюшы тізімде көрсетілген материалдарды алғанын растайды, тізімсіз «барлық құжаттаманы» алғанын емес.

Көшірме кешегі күнмен аяқталса, жабу құжаттары жоқ болса немесе деректердің бір бөлігі бұрынғы бухгалтерде сақталса, «талап-шағымымыз жоқ» деген сөзге қол қоймаңыз. Айырманы актінің өзіне жазыңыз, жетіспейтін құжатты және оны беру мерзімін көрсетіңіз. Мұндай ескерту жаңа басқару органы толық емес жинақты жеткілікті деп танымағанын дәлелдеп қалады.

Бірнеше үйдің ортақ шоты талдамалы есепті қалпына келтіруді талап етеді

Көп үйге қызмет көрсеткен КСК-ның басты мәселесі көбіне банкте емес, бухгалтерияда қалады. Бір ағымдағы шот жүздеген пәтердің төлемін қабылдап, бірден бірнеше мекенжайдың шығынын төлеген болуы мүмкін. Банк қалдығы бір заңды тұлға ретіндегі шот иесіне тиесілі, бірақ беру үшін оны әр үйдің ақша көздері мен міндеттемелеріне бөлу керек.

Жұмысты ойдан алынған үлестен емес, үйлердің бастапқы қалдығынан бастау қажет. Оған үйге қатысты нақты түскен жарналар мен басқа кірістер қосылады, кейін сол үйдің расталған шығындары мен міндеттемелері шегеріледі. КСК ортақ кеңсені, диспетчерлік қызметті немесе әкімшілік қызметкерлерінің жалақысын төлесе, мұндай шығындарды бөлудің бекітілген әдісі керек. Оны сметалардан, кооператив органдарының шешімдерінен, есеп саясатынан және шарттардан іздейді. Беру күні жаңа коэффициент ойлап табуға болмайды.

Салыстырудың негізгі формуласы қарапайым:

үй қалдығы = бастапқы қалдық + үйдің түсімдері - үйдің төленген шығындары - танылған міндеттемелері

Формула дауды өзі шешпейді, бірақ қандай дерек жетіспейтінін бірден көрсетеді. Бастапқы қалдық болмаса, ертеректегі балансты көтеру керек. Төлемдер дербес шотсыз түссе, оларды төлеуші, мекенжай және кезең бойынша сәйкестендіреді. Шығынды үйге немесе КСК-ның заңды ортақ аппаратына байланыстыру мүмкін болмаса, комиссия оны бәріне білдірмей бөле салмауға тиіс.

Үйлер арасындағы қаржыландыруды ерекше мұқият тексеріңіз. Мысалы, А үйі 9 млн теңге жинады, ал КСК Б үйінің шұғыл жөндеуін ортақ ағымдағы шоттан төледі. Бұл ағымдағы ақша болып, шешімдер уақытша ішкі есепке жол берсе, есепте А үйінің талабы немесе оның алдындағы міндеттеме қалуға тиіс. Егер Б үйіне А үйінің күрделі жөндеуге арналған қорғалған жинағы жұмсалса, заң бұзуды бухгалтерлік жазбамен түзету мүмкін емес. Ақшаны қайтару, жауапкершілікті бағалау, дау болса құқықтық рәсім керек.

Құжат жетіспегенде «сенеміз бе, сенбейміз бе» деген жалпы дауыс беруден тәуелсіз салыстыру немесе аудит пайдалырақ. Аудиторға берілетін тапсырмада мекенжайлар, шоттар, кезең және тексерілетін алғышарттар жазылуы керек. Әйтпесе нәтиже әр үйдің басты сұрағына жауап бермейтін бүкіл кооперативтің қаржылық есебі туралы қорытынды болады: осы үйдің меншік иелері қанша ақша қалыптастырды және қандай расталған шығындар оны азайтты?

Уақытша басқарушы компания ақшаны актісіз алмайды

Тұрғын үй инспекциясының уақытша басқарушы компания тағайындауы үйді үздіксіз басқару мәселесін шешеді, бірақ ескі КСК-ның банк шотын өздігінен қайта рәсімдемейді. Уақытша компания өкілеттік пен мүлікті белгіленген тәртіппен алуға тиіс, ал тарату комиссиясы рәсім аяқталғанға дейін таратылатын заңды тұлғаның активтеріне жауап береді.

Меншік иелері тағайындау туралы құжатты, өкілеттіктер тізімін, ақы төлеу шарттарын және жұмыс басталатын күнді сұратуы керек. Содан кейін тұрғындардың жаңа кезең үшін қандай төлемді қай деректемеге аударатыны анықталады. Меншік иелерінің КСК алдындағы ескі қарызы уақытша компанияның кірісіне автоматты түрде айналмайды. Талап ету құқығын заңды негізбен беріп, актіде көрсету немесе комиссия өндіріп алу үшін тарату мүлкінің құрамында қалдыру керек.

Осы ереже кері бағытта да қолданылады. Жаңа басқарушы компания шарт, акт немесе заң бойынша міндеттемені қабылдамаса, КСК-ның ескі қарызын өз ақшасынан төлеуге міндетті емес. Беру күніне дейін жұмыс істеген мердігер талабын тиісті борышкерге қояды. Кезеңдерді араластыру қос төлемге тез әкеледі: ескі КСК шотты кредиторлық берешекке енгізеді, ал жаңа компания сол актіні үйдің сметасына екінші рет қосады.

Тұрғындар үшін көшудің нақты қаржылық кесу күні болуы керек. Оған дейінгі барлық есептеу ескі тізілімге кіреді, кейінгі есептеуді жаңа субъект жасайды. Кесу күнінен кейін тұрғындар әдетпен ескі деректемеге жіберген төлемдер бөлек көрсетіліп, құжатпен аударылады немесе қайтарылады. Оларды дербес шоттардан жай ғана өшіруге болмайды.

QABAT МИБ-ке көшу аясында бұрынғы КСК-дан құжаттарды қабылдауды, шот ашуды, жарналарды, борышкерлерді және есептілікті жүргізуді қамтиды. Мұндай жүйе жиналыс шешімін, актіні, банк түсімін және бастапқы қалдықтарды бір тізбекте ұстауға көмектеседі, бірақ ол тарату комиссиясын, банкті немесе даулы талаптың құқықтық бағасын алмастырмайды.

Беру бақылау салыстыруынан кейін ғана аяқталады

Ақшаның жаңа шотқа түсуі мәселені толық жаппайды. Қабылдаушы тарап сол күні банк түсімін актімен салыстырып, ағымдағы қаражат пен жинақты есептің дұрыс шоттарына бөлуге, дербес шоттардың бастапқы қалдықтарын жүктеуге және айырма туралы комиссияға жазбаша хабарлауға тиіс. Тіпті шағын айырма банк комиссиясы, жинақ шотына есептелген сыйақы немесе көшірме жасалған күн мен шот жабылған күннің арасында өткен төлем болуы мүмкін.

Содан кейін үй кеңесі меншік иелеріне қысқа, бірақ тексеруге болатын есеп көрсетеді: ескі актідегі қалдық, нақты түскен сома, айырма, қабылданған дебиторлық берешек, танылған міндеттемелер және әлі берілмеген құжаттар тізімі. Борышкерлердің дербес деректерін бүкіл үйге жариялаудың қажеті жоқ. Қорытынды сомалар жеткілікті, ал толық мәліметке қолжетімділік дербес деректерді қорғау қағидаларын сақтай отырып уәкілетті адамдарға беріледі.

Тарату комиссиясы келісілген төлемдер өтіп, соңғы көшірмелер алынғаннан кейін ғана шоттарды жабады. Ол есеп айырысуды аяқтап, тарату балансын жасайды және қызметті тоқтатуды мемлекеттік тіркеуден өткізеді. Мемлекеттік тіркеу туралы заң тарату тәртібі бұзылса немесе мемлекеттік кірістер органдары есепке алатын берешек қалса, қызметті тоқтатуды тіркеуден бас тартуға мүмкіндік береді. Заңды тұлға жиналыс өткен күні де, маңдайша алынған күні де емес, Бизнес-сәйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізіліміне мәлімет енгізілгеннен кейін қызметін тоқтатады.

Көшудің біртұтас мұрағатын сақтаңыз: шешімдер, тарату туралы жарияланым, кредиторлар талаптарының тізілімі, аралық және түпкілікті баланстар, актілердің барлық нұсқасы, банк көшірмелері, төлем тапсырмалары, бухгалтерлік деректер, шарттар, айырмалар туралы хат алмасу және қызметті тоқтатудың тіркелгенін растау. Электрондық көшірме пайдалы, бірақ қолдары мен қосымшалары анық көрінбейтін скан түпнұсқадан әлсіз.

Қызметті тоқтату тіркелгеннен кейін есепке алынбаған шот немесе мүлік табылса, жағдайды түзету әлдеқайда қиын. Сондықтан комиссияның соңғы бақылау сұрағы «барлық ақшаны аудардық па?» емес, «әр үй бойынша барлық банк шоты, міндеттеме, борышкерлерге талап және құжат нөлге дейін немесе келісілген берілетін қалдыққа дейін сәйкес келді ме?» болуға тиіс. Сандармен берілген жауап жоқ болса, тарату қаржылық жағынан аяқталған жоқ.