Қазақстандағы МИБ қаржылық есептілігі

МИБ үшін жылына бір рет жасап, барлық адресатқа жіберуге болатын жалғыз «қаржылық есеп» жоқ. Кемінде үш бөлек бағыт бар: меншік иелері мен үй кеңесіне арналған үйді басқару есептері, заңды тұлғаның бухгалтерлік қаржылық есептілігі және мемлекеттік кірістер органдарына тапсырылатын салық нысандары. Тұрғын үй инспекциясы салалық деректерге қол жеткізеді және бақылау кезінде құжаттарды сұрата алады, бірақ бұл инспекцияны еркін жасалған кестенің ай сайынғы тағы бір алушысына айналдырмайды.

Төрағалар көбіне осы бағыттардың түйіскен жерінде қателеседі. Банк көшірмесі бекітілген нысандағы есепті алмастырмайды, үй бойынша жылдық есеп баланстың орнына жүрмейді, ал корпоративтік табыс салығының нөлдік сомасы декларация тапсыру міндеті сақталған жағдайда оны жоймайды. Дұрыс жүйе бөлек күнтізбеден және әр есеп өз сандарын алатын бірыңғай бастапқы құжаттар жинағынан басталады.

Материал 2026 жылы қолданыстағы Қазақстан Республикасының «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңының, кондоминиум объектісін басқару жөніндегі есеп нысандарын бекіту туралы бұйрықтың, «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» заңның, Салық кодексінің және салық есептілігі нысандарының редакцияларына сүйенеді. Егер МИБ-те әдеттен тыс кірістер, өзінің салық салынатын мүлкі, шетелдік қаржыландыру немесе ҚҚС бойынша операциялар болса, күнтізбені нақты жағдайға қарай бухгалтермен бірге толықтыру керек.

МИБ күнтізбесі үш тәуелсіз бағыттан тұрады

Төрағаға бір күнтізбе керек, бірақ оның әр жолында өз адресаты, құқықтық негізі және деректер құрамы сақталуы тиіс. Әйтпесе бухгалтер салық кезеңін жабады, төраға «есептілік тапсырылды» деп ойлайды, ал меншік иелері айдың 20-сына дейін үй бойынша есепті көрмейді.

Негізгі күнтізбе мынадай:

Мұндағы «дейін» және «кешіктірмей» деген сөздер соңғы сәтте тапсыруға кеңес бермейді. 20-сына қарай есеп ұсынылып тұруы керек, ал электрондық салық нысаны «Құжат қабылданды» мәртебесін алғаннан кейін ғана тапсырылған болып есептеледі. Қабылдау расталмай жіберілген нысан міндетті жаппайды.

Ішкі күнтізбедегі мерзімдерді заңдағы күннен ертерек қойған жөн. Мысалы, айдың бастапқы құжаттарын 5-іне дейін жабу, банк пен есептеулерді 10-ына дейін салыстыру, жобаны үй кеңесіне 15-іне дейін беру және 20-сына дейін жариялау. Бұлар заңның жаңа нормалары емес, ішкі бақылау күндері.

Ай сайынғы есепті 20-сына дейін ұсыну керек

Ай сайынғы есеп меншік иелеріне белгілі бір үйдің белгілі бір айдағы ақша қозғалысы мен шығындарының орындалуын көрсетеді. «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңның 46-бабы оны есепті айдан кейінгі айдың 20-сына дейін пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың, тұрақ орындары мен қоймалардың меншік иелеріне, сондай-ақ үй кеңесіне ұсынуды талап етеді.

Бухгалтер бір кезде жасаған кестені емес, бекітілген нысанды пайдалану керек. Ай сайынғы және жылдық есеп нысандары Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің міндетін атқарушының 2020 жылғы 30 наурыздағы № 163 бұйрығына қолданыстағы редакцияда қосымша ретінде енгізілген. 2025 жылғы реформадан кейін дәл осы бұйрық шешім қабылдау қағидаларын, үлгілік хаттамаларды және есеп нысандарын біріктіреді.

Есеп бекітілген смета мен оның нақты орындалуына сүйенеді. Онда есептелген және түскен жарналар, ортақ мүлікті басқару мен күтіп ұстау шығындары, берешек, қалдықтар және шоттардағы қозғалыс өзара сәйкес болуы керек. Егер меншік иелері үйді басқарудың әдеттегі шығындарына жатпайтын қосымша шығындарды бекітсе, заң оларды ай сайынғы және жылдық есептерде тікелей көрсетуді талап етеді.

Мен ағымдағы, жинақ және нысаналы ақшаны бір жолға біріктірмес едім. Оларға қатысты жиналыстың шешімдері, мақсаттары мен жұмсау тәртібі бөлек. Жинақ шотындағы күрделі жөндеу ақшасы жиналыс шешімімен ғана жұмсалады. Бухгалтер бәрін бір жалпы қалдыққа жинаса, меншік иесі ағымдағы жөндеу жинақ ақшасымен төленбегенін тексере алмайды.

Есеп ТКШ және тұрғын үй қатынастары саласындағы цифрлық объектілер арқылы ұсынылады және (немесе) жалпыға қолжетімді орындарда орналастырылады. Электрондық ақпаратты қалыптастыру және орталықтандырып сақтау қағидалары салалық есептерді машина оқи алатын түрде толтыруды және интеграция арқылы орталықтандырылған жинау жүйесіне беруді көздейді. Тақтадағы қағаз ақпараттандыру міндетінің бір бөлігін орындай алады, бірақ нақты нұсқаның уақытында жарияланғанын нашар дәлелдейді. Файлды, орналастыру күнін, жариялау журналын және хабарландырудың суретін сақтаңыз.

Меншік иесінің жазбаша талабы бойынша МИБ бір ай ішінде ағымдағы және жинақ шоттарындағы операцияларға қатысты қаржылық құжаттардың көшірмелерін, банк көшірмелерін, ай сайынғы және жылдық есептерді, жиналыс шешімдерін беруге міндетті. Құжаттарды берер алдында жариялауға болмайтын дербес деректерді жабу керек. Артық деректемелерді жасыру жеткілікті болса, дербес деректерге сілтеме бүкіл құжатты беруден бас тартуға құқық бермейді.

Үйдің жылдық есебін 1 сәуірге дейін дайындайды

Үйді басқару жөніндегі жылдық есеп есепті жылдан кейінгі жылдың 1 сәуіріне дейін ұсынылуы керек. Бұл жылдық сметаның орындалуы мен үй ақшасының қозғалысы туралы жиынтық, МИБ-тің бухгалтерлік балансы да, КТС декларациясы да емес.

Жылдық есептің сомалары жабылған он екі айлық кезеңнен жиналуы тиіс. Жылдық кесте банк көшірмесі бойынша бөлек жасалса, айырмашылықтардың шығуы заңды: есептеулер бір кезеңде, мердігерге төлем басқа кезеңде көрсетіледі, ал меншік иелерінің берешегі мүлде түсіп қалады. Дұрыс тексеру жыл басындағы қалдықтан түсімдер мен шығыстар арқылы жыл соңындағы қалдыққа дейін, ағымдағы және жинақ шоттары бойынша бөлек жүргізіледі.

Жариялау алдындағы ең аз салыстыру мынадай:

Остаток на начало + поступления - списания = остаток на конец
Начислено собственникам - оплачено - корректировки = задолженность на конец
Годовой итог по статье сметы = сумма 12 месячных итогов по той же статье

Бұл мемлекет бекіткен нысан емес, соның үстінен жасалатын бақылау. Теңдіктің біреуі орындалмаса да, есепті жариялауға ерте. Айырмашылықты құжатпен түсіндіру керек: банк комиссиясы, қайтарым, қате есептеуді түзету, өтпелі төлем немесе кезеңге енгізілген түзету.

Жылдық есепке дейін үй кеңесі мен тексеру комиссиясы әдемі таныстырылымды емес, тексеруге болатын жинақты алуы тиіс: бекітілген смета, оның баптары бойынша айналымдар, екі шоттың көшірмелері, шарттар мен актілер тізілімі, артық дербес деректерді көпшілікке ашпай жасалған борышкерлер тізілімі, нысаналы және жинақ шығындары туралы хаттамалар. Заң тексерушіге үйді басқару қызметін және ақшаның мақсатты жұмсалуын бақылауды тапсырады. Құжаттарды жариялағаннан кейін ғана әкелетін төраға бұл бақылауды формалдылыққа айналдырады.

Заң жылдық есепті ұсыну мерзімін белгілейді, бірақ тек оны «бекіту» үшін жеке жиналыстың жалпыға ортақ күнін белгілемейді. Жиналыстың құзыретін, МИБ-тің үлгілік жарғысын және меншік иелерінің шешімдерін қараңыз. Жылдық есеп сметамен немесе жөндеу мәселелерімен бірге жиналысқа шығарылса, шақыру, күн тәртібі, кворум және хаттама талаптарын сақтаңыз. Жиналыс кейінірек өтеді деп жариялауды 1 сәуірден кейінге қалдырмаңыз.

Бухгалтерлік есептілік үй есебін алмастырмайды

Жылдық қаржылық есептілік МИБ-тің заңды тұлға ретіндегі жағдайын сипаттайды және есепті жылдан кейінгі жылдың 30 сәуірінен кешіктірілмей ұсынылады. «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» заң ұйымдар үшін осы мерзімді белгілейді және қатысушыларға аралық есептілік мерзімдерін анықтауға мүмкіндік береді, бірақ есеп жылына кемінде бір рет берілуі керек.

Шағын кәсіпкерлік субъектісіне жататын және Ұлттық қаржылық есептілік стандартын қолданатын МИБ үшін жинаққа бухгалтерлік баланс пен пайда мен залал туралы есеп кіреді. Стандарт ақпаратты түсініктірек етсе, өз бетінше әзірленген нысандарды қосуға рұқсат береді. Субъект санаты мен қолданылатын стандарт әр жылды жапқанда қайта таңдалмай, есеп саясатында бекітілуі керек.

Баланс салалық есепте жоқ сұрақтарға жауап береді: заңды тұлғаның қандай активтері мен міндеттемелері бар, дебиторлық және кредиторлық берешек қанша, қандай негізгі құралдар есепке алынған. Пайда мен залал туралы есеп есептеу қағидатымен жасалады. Банктегі қозғалыс ақшаның қашан түскеніне немесе шыққанына ғана жауап береді, сондықтан көшірме бухгалтерлік тіркелімдерді алмастыра алмайды.

Кері қате де кездеседі: меншік иелеріне екі беттік баланс беріп, үй ашық есеп алды деп санау. Баланста сметаның әр жолының орындалуы, мердігерге төлемнің мақсаты немесе жинақ ақшасының меншік иелеріне қажет бөліністегі қалдығы көрінбейді. Сондықтан 1 сәуірге қарай тұрғын үй заңнамасының нысанындағы жылдық есеп, ал 30 сәуірге қарай бухгалтерлік қаржылық есептілік дайын болуы керек. Сәйкес келетін сомалар салыстырылады, бірақ құжаттардың міндеті бөлек.

Жылды жаппас бұрын активтер мен міндеттемелерді түгендеңіз, ақшаны банк көшірмелерімен, ал берешекті салыстыру актілері және тіркелімдермен растаңыз. Ұлттық стандарт бастапқы балансты жасағанда осы баптарды растауды тікелей талап етеді. Дәл осы тәсіл кәдімгі жылдық жабуды да расталмаған қалдықтардан қорғайды. Мердігерлерге берілген ескі аванстар мен актісі жоқ төлемдерді мұқият тексеріңіз. Төленген шот жұмыстың қабылданғанын әлі дәлелдемейді.

МИБ тек үйді басқарғаны үшін автоматты түрде жария мүдделі ұйымға жатпайды және әдетте қаржылық есептілікті депозитарийге тапсырмайды. МИБ құру фактісінің өзі міндетті аудитті де туғызбайды. Бірақ жиналыс тексеру тағайындай алады, ал шарт, қаржыландыру көзі немесе арнайы мәртебе қосымша талап әкелуі мүмкін. Бұл негіздер көрші ЖШС күнтізбесінен көшірілмей, бөлек тексеріледі.

Тұрғын үй инспекциясына екінші айлық жинақ керек емес

Егер жергілікті орган өз өкілеттігі шегінде заңды талап жібермесе, МИБ ай сайын тұрғын үй инспекциясына есептің тағы бір қағаз көшірмесін апаруға міндетті емес. 46-бап меншік иелері мен үй кеңесін тікелей адресат деп атайды, ал электрондық ақпарат қағидалары деректерді орталықтандырып сақтауды және жергілікті атқарушы органдардың оларға қол жеткізуін көздейді.

Бұл айырмашылық төраға меншік иелеріне есеп беруді инспекторға хат жіберумен алмастырғанша ұсақ болып көрінеді. Әкімдікке хат жолдау үй алдындағы міндетті орындамайды. Кері жағы да дұрыс: кіреберіске есеп ілу инспекцияның құжаттарды, ақша қозғалысын және кондоминиум объектісін басқару тәртібінің сақталуын тексеру құқығын жоймайды.

Тексеру үшін әр есепті кезеңге бөлек электрондық іс жүргізіңіз. Оған бекітілген есеп нысаны, жарияланғанын растау, ағымдағы және жинақ шоттарының көшірмелері, төлем құжаттары, шарттар, орындалған жұмыс актілері, нысаналы және жинақ шығындары туралы жиналыс шешімдері, смета және берешек талдауы кіреді. Құжаттарға рөл бойынша қолжетімділік беріңіз, себебі телефондар, ЖСН немесе берешек егжей-тегжейі бар ашық меншік иелері тізімі басқа мәселе туғызады.

Инспекция сұрау жіберсе, алдымен оның құқықтық негізін, кезеңін, құжаттар тізімін, пішімін және жауап мерзімін анықтаңыз. «Керек болып қалар» деп бүкіл мұрағатты жібермеңіз. Сұратылған жинақты ғана беріп, тізімдеме жасаңыз және тапсырылғанын растайтын дәлелді сақтаңыз. Сұрауда заң қорғайтын деректер болса, құжаттың қаржылық мазмұнын алып тастамай, иесіздендіру немесе қорғалған арнамен беру тәсілін келісіңіз.

Төраға ауысқанда тәуекел артады. Заң құжаттама мен жабдықты қабылдау-тапсыру актісі бойынша және белгіленген мерзімде жаңа төрағаға немесе басқару субъектісіне, ал олар болмаған жағдайда тұрғын үй инспекциясына беруді талап етеді. Қаржылық мұрағат телефондағы хабарламалар арқылы бүкіл жылды қалпына келтірмей есептілікті жалғастыруға мүмкіндік беруі тиіс. Қабылдаушы тарап жоқ көшірмелерді, шарттарды, актілерді және кіру кілттерін актіге бірден жазады, әйтпесе бір айдан кейін жетіспейтін құжаттар жаңа МИБ-тің «ортақ» мәселесіне айналады.

100.00 нысаны 31 наурызға дейін тапсырылады

МИБ тіркелген коммерциялық емес ұйым ретінде, егер оны тапсыру міндеті Салық кодексінде белгіленсе, корпоративтік табыс салығы бойынша 100.00 нысанындағы жылдық декларацияны келесі жылдың 31 наурызынан кешіктірмей тапсырады. Нысанда коммерциялық емес ұйымның кірістері мен шығыстарына арналған 100.10 қосымшасы бар.

Меншік иелерінің үйді күтіп ұстау жарналарын коммерциялық компанияның түсімі деп бірден атауға болмайды, бірақ кірісті КТС-тан босату коммерциялық емес ұйым мәртебесіне, түсім сипатына және ақшаның жарғылық мақсаттарға жұмсалуына байланысты. 2026 жылғы Салық кодексінің 329-бабы коммерциялық емес ұйымдарға қойылатын шарттарды белгілейді, ал 100.10 нысанын толтыру түсіндірмесі қосымшаны тиісті объектілерді көрсетуге арнайды. Сондықтан бухгалтер жарналар мен өзге түсімдерді, сондай-ақ оларға қатысты шығыстарды бөлек есепке алады.

«МИБ пайда таппайды» деген сөз салық тіркелімінің орнына жүрмейді. Үйде банк сыйақысы, ортақ мүліктің бір бөлігін жалға беруден түскен ақша, өтем, өтеусіз алынған мүлік немесе әдеттегі жарналардан бөлек қызмет кірісі пайда болуы мүмкін. Әр санатты Салық кодексінің нормасымен және меншік иелерінің шешімімен байланыстыру керек. Кірістің бір бөлігіне салық салынса, оны негізгі декларацияда көрсетіп, КТС есептейді, жарналар жолына жасырмайды.

Ескі жадынамалар әлі ұсынатын 130.00 нысаны коммерциялық емес МИБ-тің қазіргі есептілігіне қолданылмайды. Ол жойылып, мәліметтер 100.00 нысаны мен 100.10 қосымшасына көшірілді. Сондықтан ескі ПИК папкасындағы күнтізбеде заңды тұлғаның атауын ғана ауыстыруға болмайды.

Нөлдік декларация да декларацияның болмауымен бірдей емес. 2026 жылғы Салық кодексі салық салу объектісі немесе соған байланысты объект болмағанда кейбір нысандарды тапсырудан босатты, бірақ онда ерекшеліктер бар және нысандар жиынтығы веб-қосымшадағы салық төлеуші деректеріне байланыстырылған. Шешім тіркеу деректерін, нақты операцияларды және таңдалған нысандар тізімін тексергеннен кейін қабылданады. Төленетін салықтың болмауы мұндай тексеруді алмастырмайды.

100.10 нысанындағы сомалар салыстыруға келетін көрсеткіштер бойынша бухгалтерлік есеппен және үйдің жылдық есебімен сәйкес тексерілуі керек. Нысандардың логикасы мен кезеңге бөлуі әртүрлі болғандықтан, барлық қорытынды толық тең болмауы мүмкін. Бухгалтер байланысты түсіндіре алуы тиіс: жылдық есептің қай жолдары жарналарға кірді, қандай шығыстар есептеу әдісімен танылды, қандай операциялар басқа салық тәртібіне жатады.

200.00 нысаны адамдарға төлемге байланысты

Егер МИБ төрағаға, бухгалтерге, диспетчерге жалақы есептесе немесе азаматтық-құқықтық шарт бойынша жеке тұлғаға төлесе, ол салық агенті болып, тиісті сомаларды 200.00 нысанында көрсетеді. Декларация қолданылатын төлемдер бойынша ЖТС, әлеуметтік салық және әлеуметтік төлемдерді қамтиды.

Нысан тоқсан сайын, тоқсаннан кейінгі екінші айдың 15-інен кешіктірілмей тапсырылады. Қалыпты күнтізбелік жылда бұл I тоқсан үшін 15 мамыр, II тоқсан үшін 15 тамыз, III тоқсан үшін 15 қараша және IV тоқсан үшін келесі жылдың 15 ақпаны. Соңғы күн демалысқа немесе мерекеге байланысты жалпы қағидалар бойынша ауысса, ресми салық күнтізбесі мен жүйе хабарламаларын басшылыққа алыңыз.

Нысан тапсыру мерзімін ұсталған сомалар мен әлеуметтік төлемдерді аудару мерзімімен шатастырмаңыз. Есеп тоқсандық, ал төлемдер әдетте ай сайын туындайды және өз мерзімдері бар. Ең жағымсыз қате былай болады: бухгалтер жалақыны дұрыс есептейді, тоқсандық нысанды күтеді де, ай сайынғы төлемдерді содан кейін ғана есіне алады. Тоқсандық декларация ақша төлеудегі кешігуді түземейді.

Төрағаға төлемді талдаусыз «шығынды өтеу» немесе жеке кәсіпкер қызметі ретінде жүргізуге болмайды. Төлем негізі, алушының мәртебесі, шарт және растаушы құжаттар салық тәртібін анықтайды. Егер төраға материалды өз ақшасына алса, аванстық есеп пен түбіртектер өтемді растайды. Жұмыс үшін ай сайынғы тұрақты сома басқа рәсімдеуді талап етеді.

Жеке тұлғаларға мүлде төлем болмаса, 2026 жылғы объектінің болмауы туралы ережелер бойынша 200.00 нысанын тапсыру міндеті туындамауы мүмкін. Бірақ бір азаматтық-құқықтық шарттың өзі жағдайды өзгертеді. Әр тоқсанды жабар алдында штаттық ведомосты ғана емес, кассаны, банкті және алушылардың ЖСН-і бойынша шарттар тізілімін салыстырыңыз.

Басқа салық нысандары нақты жағдайға қарай туындайды. 300.00 нысаны ҚҚС төлеуші ретінде тіркелген тұлғаға керек. 2026 жылы оны тоқсаннан кейінгі айдың 15-інен ерте емес және екінші айдың 15-інен кеш емес тапсыруға болады. Мүлік, жер немесе көлік нысандары МИБ атына тіркелген объектілерге байланысты. Меншік иелерінің ортақ мүлкі мен заңды тұлға балансындағы мүлікті құқық белгілейтін құжаттарды тексермей бір нәрсе деп санауға болмайды.

Екі банк шоты екі есеп ізін талап етеді

Ағымдағы және жинақ шоттарын бастапқы құжаттан есепке дейін бөлек жүргізу керек, айдың соңында бір формуламен бөлудің пайдасы жоқ. Әйтпесе жинақ ақшасының мақсаты тек банк шотының атауында қалып, бухгалтерлік тіркелімдерде жоғалады.

Мен мұндай қалыпты ақауды көп көрдім. Жиналыс күрделі жөндеуді мақұлдайды, мердігер тексеру, материал және жұмыс үшін бір шот ұсынады, бухгалтер соманың бір бөлігін ағымдағы, қалғанын жинақ шотынан төлейді. Есепте бүкіл сома бір «жөндеу» бабына түседі, акт көлемді бөлмейді, ал айлық есепте тек жалпы қалдық азаяды. Жарты жылдан кейін меншік иелері жинақтың қандай бөлігі жиналыс шешімімен жұмсалғанын сұрайды. Жауап төлем мақсатының мәтіндерінен жиналады, ал ол төлем жасалған күні дайын болуы тиіс еді.

Әр операцияға қысқа әрі үзілмейтін белгілер жинағы керек: үй, шот, ақша көзі, бекітілген смета бабы, қажет болса жиналыс шешімі, шарт, акт немесе жүкқұжат, алушы, есептеу күні және төлем күні. Соңғы екі күнді біріктіруге болмайды, себебі бухгалтерлік есептілік есептеу әдісін қолданады, ал банк есебі ақша қозғалысын көрсетеді.

Ай сайынғы жабудан өзара салыстырылатын төрт тіркелім қалуы керек: меншік иелеріне есептеулер, банктегі түсімдер, мердігерлер алдындағы міндеттемелер мен төлемдер, шешімдер бойынша нысаналы және жинақ қаражатының қозғалысы. Басқарушы компания бірнеше үйді жүргізсе, араластыру тәуекелі күшейеді. Жеткізушіге бір төлемді үйлер арасында шартта, актіде және есептеуде бекітілген түсінікті негізбен ғана бөлуге болады. Инспекция сұрау жібергеннен кейін бухгалтер есіне түсірген пропорция жарамайды.

QABAT-та жарналарды, борышкерлерді және есептілікті қамтитын ақша мен ашықтық модулі, сондай-ақ тұрғын үй инспекциясына арналған compliance-есептілік қарастырылған. МИБ пен тұрғындар платформаны тегін пайдаланады, бірақ есеп жүйесінің өзі талдауы жоқ актіні немесе қате шоттан жасалған төлемді түзетпейді.

Бастапқы құжаттардың жалғыз данасын бухгалтердің жеке ноутбугында сақтамаңыз. Бухгалтерлік қызметті кім көрсетсе де, құжаттарға МИБ жауап береді. Шартта көшірмелерді беру мерзімін, экспорт пішімін, мұрағат құрылымын, төрағаның қолжетімділігін және орындаушы ауысқанда базаны қайтару тәртібін белгілеңіз.

Үш мерзім жетпей тұрып жыл жабылады

Жылдық жабуды наурызда аяқтап, бір тексерілген база 31 наурызға дейінгі 100.00 декларациясына, 1 сәуірге дейінгі салалық есепке және 30 сәуірге дейінгі қаржылық есептілікке жарауы керек. Үш құжаттың әр жолы бірдей болуға міндетті емес, бірақ әр айырмашылықтың түсіндірмесі болуы тиіс.

Қаңтарда желтоқсан есебін жабыңыз, жетіспейтін актілерді жинаңыз, 31 желтоқсандағы банк көшірмелерін алыңыз, меншік иелері мен мердігерлер берешегін бекітіңіз. Ақпанда түгендеу, шарттарды және жеке тұлғаларға қатысты салық төлемдерін салыстыру жұмысын жүргізіп, IV тоқсанның 200.00 нысанын дайындаңыз. Наурызда салық тіркелімдерін, 100.10 қосымшасын және үйдің жылдық есебін аяқтаңыз. Сәуірді бастапқы құжаттарды қалпына келтіруге емес, қатысушыларға қаржылық есептілікті ұсынуға және ескертулерді түзетуге қалдырыңыз.

Төраға құжаттар арқылы түсіндіре алатын есепке ғана қол қоюы тиіс. Қол қояр алдында бухгалтерге төрт сұрақ қойыңыз: есептегі қалдықтар неге банкпен тең, жинақ ақшасы қай жерде бөлек көрінеді, қандай сомалар кезеңдер арасында ауысты және салық кабинетінде қандай нысандар белсенді. «Бағдарлама солай шығарды» деген жауап ешбір санды растамайды.

ПИК, басқарушы компания немесе төраға ауысқан кезде алғашқы есепті жылда сапасы күмәнді бастапқы қалдықтар жиі болады. Оларды үнсіз сәйкестендірмеңіз. Қабылдау-тапсыру актісін, жоқ құжаттар тізімін және бастапқы қалдықтардың банкпен, меншік иелерімен, мердігерлермен жеке салыстыруын рәсімдеңіз. Растау жоқ жерде мәселені бірінші жарияланымға дейін үй кеңесі мен бухгалтерге көрсетіңіз.

МИБ-тің жақсы есептілігі меншік иесіне күрделі көрінбеуі тиіс. Күрделілік есептің ішінде қалады, ал сыртқа бекітілген нысан, түсінікті талдаулар және қолжетімді дәлелдер шығады. Меншік иесі шығыс жолынан шешімге, шартқа, актіге және төлемге дейін өте алса, есеп чаттағы ыңғайсыз сұраққа да, ресми тексеруге де төтеп береді.